Coraz więcej powstających na świecie artykułów naukowych udostępnianych jest w sposób otwarty. Dzięki temu rozwija się komunikacja w globalnym środowisku naukowym, poprawia się również dostęp społeczeństwa do specjalistycznej wiedzy. Z materiałów w otwartym dostępie mogą korzystać wszyscy: lekarze, nauczyciele, przedsiębiorcy, uczniowie, a także każdy, kto potrzebuje sprawdzonej informacji. O tym, jak korzystać z otwartości w nauce opowiedzą pracownicy Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW, którzy na co dzień zajmują się tą tematyką w ramach Centrum Otwartej Nauki CeON.

Na pytania o to, jak zmienia się komunikacja naukowa, na czym polegają otwarte modele, dlaczego publikacje naukowe powinny być dostępne dla wszystkich i w jaki sposób może korzystać z tego każdy obywatel odpowie Jakub Szprot.

Jak z otwartych zasobów naukowych korzystają rodzice dzieci dotkniętych rzadkimi schorzeniami, w jaki sposób otwarte publikacje naukowe wpierają innowacyjność Afryki i rozwój rolnictwa w Indiach? – O takich przykładach, pokazujących jak otwarta nauka wpływa na rozwój cywilizacyjny świata opowie Dominika Czerniawska.

Czy nauka potrzebuje prawa autorskiego, jak korzystać z otwartych zasobów i jak publikować w otwartym dostępie? – Prawne aspekty otwartej nauki przedstawi Krzysztof Siewicz.

ICM serdecznie zaprasza na wykład, który będzie miał miejsce w sali B, Auditorium Maximum, (Uniwersytet Warszawski Krakowskie Przedmieście 26/28 Kampus Główny), w środę, 25 września, o godzinie 17.30.

Kraszewski jest to program dotacyjny Instytutu Książki, którego celem jest podniesienie standardu bibliotek publicznych, poprzez wyposażenie ich w nowoczesny sprzęt komputerowy, umożliwiający użytkownikom korzystanie z Internetu, a bibliotekarzom katalogowanie zbiorów bibliotecznych i udostępnianie ich online. Program skierowany jest do wszystkich bibliotek publicznych w Polsce.

Więcej o programie na stronach Instytutu.

Europejski projekt Succeed (http://succeed-project.eu) uruchomił internetową ankietę dotyczącą standardów i formatów wykorzystywanych w procesie digitalizacji. Bardzo prosimy o udział w tej ankiecie pod adresem: https://docs.google.com/forms/d/16qvPbAZYUVmYz1MbeCGVcfxy0UXksr3-v5QQ7h3uETE/viewform Celem tej ankiety jest zebranie informacji na temat bieżących praktyk w kontekście plików master (plików wzorcowych), wersji prezentacyjnych, formatów metadanych, OCR, itp. Informacje te pomogą nam zdefiniować rekomendacje na poziomie europejskim w zakresie digitalizacji dokumentów tekstowych. Prosimy o wypełnienie ankiety i ewentualnie podania adresu e-mail w celu otrzymania informacji zwrotnej o wynikach: https://docs.google.com/forms/d/16qvPbAZYUVmYz1MbeCGVcfxy0UXksr3-v5QQ7h3uETE/viewform Prosimy o odpowiedź przed końcem września.

Succeed (http://succeed-project.eu) jest europejskim projektem, który ma na celu promowanie wdrażania i walidacji innowacyjnych narzędzi, doskonalących proces digitalizacji dokumentów tekstowych.

  Nadesłał do EBIB Tomasz Parkoła

Organizatorzy zapraszają do odwiedzenia Trzecich Targów Książki w Katowicach http://exposilesia.pl/targiksiazki/pl/, które odbędą się w dniach 20-22 września 2013 r. w Hali Widowiskowo-Sportowej Spodek! Targi będą okazją do zapoznania się z nowościami wydawniczymi, wypicia kawy z ulubionym autorem oraz wzięcia udziału w licznych panelach dyskusyjnych, warsztatach oraz prelekcjach związanych z literatura i nie tylko.

Z przykrością zawiadamiamy, że została zakończona współpraca Centrum NUKAT z firmą Google polegająca na udostępnianiu danych z katalogu centralnego NUKAT do indeksowania wyszukiwarkom Google Books i Google Scholar.

Powodem takiej decyzji jest zaprzestanie pobierania przez firmę Google aktualizacji danych udostępnianych przez Centrum NUKAT. Wielokrotnie przesyłane w ciągu ostatniego roku do Google prośby o wznowienie współpracy bądź całkowite usunięcie danych NUKAT z wyszukiwarek nie spotkały się z jakąkolwiek reakcją ze strony Google.

Dane z bazy NUKAT, które obecnie można wyszukać przez Google Books i Google Scholar, są niepełne i zdezaktualizowane. Linki z Google do opisów w bazie NUKAT nie działają bez pobierania aktualizacji przez Google. Bez kontynuowania współpracy przez firmę Google nie jesteśmy w stanie zapewnić Państwu aktualności danych z katalogu NUKAT udostępnianych poprzez wyszukiwarki Google Books i Google Scholar.

Nadesłał do EBIB Zespół Centrum NUKAT

POL-on jest to zintegrowany system informacji o szkolnictwie wyższym, który wspiera pracę Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także Głównego Urzędu Statystycznego czy Polskiej Akademii Nauk. Jego istotnym zadaniem jest  stworzenie globalnej bazy danych o jednostkach naukowych, wyższych uczelniach i nauce polskiej. Gromadzone dzięki niemu informacje wspierają procesy decyzyjne Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego odnośnie polskich uczelni oraz jednostek naukowych. Projekt jest realizowany jako systemowy projekt partnerski w ramach IV Priorytetu poddziałania działania 4.1.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Do systemu dodaje się coraz więcej nowych danych, warto na bieżąco monitorować te dane, bo będą przydatne bibliotekarzom akademickim.

Dyrektywa o ponownym wykorzystywaniu informacji publicznej została rozszerzona o biblioteki, muzea i archiwa http://www.nauka.gov.pl/komunikaty/dyrektywa-o-ponownym-wykorzystaniu-informacji-sektora-publicznego-rozszerzona-na-muzea-biblioteki-i-archiwa.html.

Dostęp do informacji publicznej, regulowany w Polsce stosowną ustawą, stanowi jeden z elementów realizacji prawa obywateli do informacji. Ponowne wykorzystanie informacji publicznej idzie o krok dalej, umożliwiając pobranie danych dostępnych w instytucjach publicznych i wykorzystanie ich w celach niekomercyjnych  i komercyjnych. Dyrektywa 2003/98/WE wprowadzona do prawa polskiego w 2011 r. zobowiązała znaczą część instytucji publicznych do umożliwienia i uregulowania kwestii ponownego wykorzystania informacji publicznych znajdujących się w ich zasobach. Takimi instytucjami są np. sądy. Zmiana dyrektywy z 2013 r. włączyła  biblioteki, w tym biblioteki uniwersyteckie, archiwa i muzea do grona instytucji zobowiązanych do udostępniania swoich „zasobów o charakterze publicznym”  do powtórnego wykorzystania. Chodzi tu w szczególności o zbiory dziedzictwa kulturowego wraz z powiązanymi z nimi metadanymi. Zmiana ma na celu „uruchomienie” potencjału kulturowego, ale i ekonomicznego jakim dysponują instytucje kultury.

Link do dyrektywy 2003/98/WE: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=DD:13:32:32003L0098:PL:PDF
Lik do dyrektywy 2013/37/UE : http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:175:0001:0008:PL:PDF

Nie są jeszcze znane założenia do zmian w polskim prawie. Natomiast Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje społeczne na temat szczegółowych wytycznych jakie powinny obowiązywać instytucje kultury w zakresie ponownego udostępniania informacji http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/consultation-guidelines-recommended-standard-licences-datasets-and-charging-re-use-public

Na stronach MAiC jest dostępna ekspertyza prawna wskazująca na rozwiązania mogące stanowić podstawę do zmian przepisów regulujących zasady dostępu do informacji publicznej i jej ponownego wykorzystywania https://mac.gov.pl/wp-content/uploads/2013/09/INP_ekspertyza.pdf. To kolejne zmiany w prawie, które powinni śledzić i opiniować bibliotekarze.

Komunikat opracowała Barbara Szczepańska z EBIB.

Biblioteki publiczne z całej Polski mogą wziąć udział w projekcie „Angielski 123 w bibliotece” i uzyskać bezpłatny dostęp do kursu e-learningowego angielski123.pl. Projekt jest prowadzony przez firmę Funmedia, we współpracy z Fundacją Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. W pierwszej edycji projektu „Angielski 123 w bibliotece” wzięło udział ponad 400 bibliotek z całej Polski. Do tej pory z kursu skorzystało w nich ponad 4000 osób. Więcej informacji o warunkach przystąpienia instytucji można znaleźć na stronie FRSI.

Tydzień Otwartej Nauki – Open Access Week (OAW) – jest wydarzeniem globalnym. W tym roku mamy siódmą jego edycję. Zadaniem imprez organizowanych w ciągu takiego tygodnia jest promocja otwartego dostępu do nauki i edukacji, który staje się powoli normą w świecie. Tegoroczny temat przewodni tygodnia brzmi: „Open Access: redefinicja wzrostu” i będzie trwał od 21 do 27 października.

Tydzień Otwartej Nauki to okazja dla wszystkich członków społeczności akademickiej i nie tylko do podjęcia działań na rzecz wzmocnienia i zachowania tego „pędu do przodu”, wzrostu dostępu do wiedzy, który uzyskujemy codziennie w coraz szerszym zakresie. Chodzi o to, żeby nie spoczywać na laurach, bo choć Komisja Europejska i wielkie organizacje międzynarodowe takie jak ONZ czy OECD wspierają otwartość w nauce, to nadal na poziomie krajowym jest wiele do zrobienia.

Idea otwartości przebija się do świadomości akademików i decydentów, ale nie idą za tym uregulowania prawne, na to powinniśmy uzyskać wpływ przez oddolne inicjatywy społeczne i konkretne projekty, które pokazują wpływ otwartości na rozwój kraju.

Uniwersytety, uczelnie, instytuty badawcze, instytucje finansujące naukę, biblioteki i ośrodki analityczne wykorzystują ten czas do pozyskiwania wsparcia dla idei OA oraz podejmowania debat o ekonomicznych korzyściach z zastosowania nowych modeli i organizacyjnych i biznesowych, które poszerzałyby zakres dostępu do wyników badań czy edukacji wyższej.

KOED oraz EBIB po raz kolejny zachęcają do organizowania różnych imprez z tej okazji i przesyłania nam informacji o tych zdarzeniach. Będziemy je promowali w Internecie na stronach polskich organizacji oraz międzynarodowych takich, jak SPARC czy EIFL, by pokazać, że Polsce także bliska jest idea otwartości w nauce.

Możecie zorganizować dowolną imprezę, stacjonarną, zdalną, mały wykład, wywiad, nagranie w radio, rozrzucanie ulotek, wlepek – cokolwiek uważacie za interesujące i mogące przyczynić się do promowania otwartości w nauce. Podpowiedzi, przykłady, ulotki, wzory, modele przygotowały jak zwykle organizacje SPARC http://sparc.arl.org/initiatives/openaccessweek i EIFL http://www.eifl.net/news/open-access-week-2013-redefining-impact.

EBIB przygotował już w swoim serwisie stronę polskiego Tygodnia Open Access. Będziemy na niej odnotowywali wszystkie imprezy jakie Państwo zgłosicie do nas i podawali informację w newsach na bieżąco.

Materiały niezbędne do promocji OA znajdują się na stronach OAW – są na wolnych licencjach, można je pobierać, przetwarzać i wykorzystywać do swoich celów bez ograniczeń.

Koordynatorem OAW w Polsce jest KOED i EBIB a ich przedstawicielem Bożena Bednarek-Michalska – działaczka EBIB, KOED, EIFL i SPARC. Imprezy zgłaszajcie na adres: bozena.michalska@ebib.pl lub jako komentarz do tego wpisu

Toruń, wrzesień 2013.

Dziś ukazał się kolejny numer Biuletynu EBIB poświęcony komunikacji w środowisku bibliotekarzy. Często się słyszy o tym w Polsce, że bibliotekarze za mało ze sobą współpracują, że wiele projektów nie jest koordynowanych, że komunikacja między nami nie jest najlepsza. Nowy numer Biuletynu EBIB porusza niektóre aspekty współpracy – oczywiście nie wszystkie – warto się im przyjrzeć. Zachęcam zatem z redaktorkami prowadzącymi do lektury numeru 142.