EBIB 

Nr 4/2001 (22)    Architektura bibliotek. Recenzja

Poprzedni artykuł Następny artykuł     

 


 
Rozmiar: 45 bajtów

Aleksander Radwański
Ossolineum

Jadwiga Kołodziejska,
Lokalność i uniwersalność bibliotek
Biblioteka Narodowa, Warszawa 2000

Rozmiar: 45 bajtów

Najkrócej o nowej książce Jadwigi Kołodziejskiej  "Lokalność i uniwersalność bibliotek" (Biblioteka Narodowa, Warszawa 2000) można powiedzieć, że takiej właśnie książki dawno oczekiwaliśmy. Książki, która cierpliwie wyłuszcza czym biblioteka jest, czym być może i dlaczego. Autorka nie oszczędza nikogo, kreśląc krytyczny i bardzo prawdziwy obraz mizerii polskiego środowiska bibliotekarskiego od poziomu zawodowego do akademickiego. Daje przy tym szereg pozytywnych przykładów bibliotek, ludzi i ośrodków, którzy odstają od tego szarego tła, nie poddają się marazmowi. Zaletą krytyki Kołodziejskiej jest nie tylko celność ale wyjaśnienie mechanizmu powodującego taką sytuację. Autorka sięga do historii i współczesnych doświadczeń innych państw, nie tracąc przy tym klarowności argumentacji. Sytuacja bibliotek jest wynikiem wielu niezwykle zawikłanych uwarunkowań, które warstwa po warstwie Kołodziejska eksponuje. Mniej więcej w połowie tej książki miałem ochotę krzyknąć głośno: "tak właśnie to wygląda, nie napisałbym tego jaśniej!".

Dzięki temu sugestie zawarte w tekście są gotowymi receptami na poprawę sytuacji. Inteligentny polityk mógłby wypisać sobie punkt po punkcie systematyczny program "naprawy bibliotek". Czy jednak doczekamy się na tyle inteligentnego polityka, który zrozumie wreszcie, że sprawnie działająca sieć biblioteczna (szczególnie bibliotek publicznych) lepiej chroni społeczeństwo przed mentalną degradacją i zwykłym zdziczeniem niż zaostrzanie kodeksu karnego? Czy ów polityk zrozumie, że "zaoszczędzona" na bibliotekach złotówka będzie kosztować dziesięć złotych wydane na pomoc społeczną, przysposabiające kursy i sądownictwo? Autorka nie stawia tak radykalnych pytań ale wyraża nadzieję, że jej publikacja dotrze również do tzw. decydentów różnych szczebli.

Publikacja Jadwigi Kołodziejskiej znakomicie koresponduje z poruszonymi w 20 numerze biuletynu artykułami Jana Wołosza i Anny Sitarskiej. Autorka tego drugiego artykułu krytykując sposób argumentacji Jana Wołosza pośrednio osłabia wymowę jego postulatów i oczekiwań bibliotekarzy wobec państwa. Myślę, że uważna lektura książki Kołodziejskiej uzmysławia, że pewne problemy mają charakter systemowy i ich przezwyciężenie leży jedynie w gestii centralnych instytucji państwa. Bibliotekarze wiele mogą zmienić swoim zaangażowaniem, intensywną pracą i dobrymi pomysłami ale potrzebują "wyciągniętej ręki" z drugiej strony, by ich profesjonalizm nie przerodził się w donkiszoterię. Myślę, że nie jest to postawa roszczeniowa ani "PRLowskie przyzwyczajenia" tylko uzasadnione oczekiwanie, że państwo wystąpi w bardziej konstruktywnej roli niż tylko wielkiego poborcy podatkowego. Podatnik jest też podmiotem w demokracji. Odsuwanie sensownego finansowania sieci bibliotecznej pod hasłem "teraz gospodarka" jest w istocie bardziej marksistowskie w swojej istocie niż uzmysławiają to sobie neo-kapitalistyczne elity. Pokutuje tu stary podział na "bazę i nadbudowę", czy też "sferę produkcyjną i nieprodukcyjną". We współczesnych społeczeństwach praca jest takim samym towarem jak każdy inny, bez względu na to, czy polega na wytwarzaniu guzików czy na stwarzaniu komuś miłej atmosfery. Jeśli istnieje popyt i podaż to funkcjonuje normalna gra rynkowa. Tak się składa, że popyt na biblioteki musi wytwarzać państwo, bo dopiero na tym poziomie istnieje podmiot czerpiący korzyść dającą się przeliczyć według zasad ekonomii. Jeśli ten prosty mechanizm nie zostanie uruchomiony, nic się nie zmieni, nawet gdyby Jadwiga Kołodziejska napisała jeszcze tuzin podobnych książek. Każda taka książka będzie jednak niewątpliwie przybliżać nas do rozwiązania problemu. Gorąco ją Państwu polecam.

Rozmiar: 45 bajtów  Rozmiar: 45 bajtów

EBIB 4/2001 (22), Architektura bibliotek.
    A. Radwański, Jadwiga Kołodziejska: Lokalność i uniwersalność bibliotek:   www.ebib.pl/2001/22/radwanski.html