![]() 25. Jubileuszowa Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych Kształcenie użytkowników naukowej informacji medycznej – koncepcje i doświadczenia Lublin-Kazimierz Dolny, 12-14 czerwca 2006 |
Poprzedni - Spis treści - Następny
Anna Grygorowicz, Elżbieta KraszewskaBiblioteka Główna Akademii Medycznej w Gdańsku
Szkolenie biblioteczne on-line jako nowoczesna forma zajęć dla studentów I roku Akademii Medycznej w GdańskuStreszczenieJednym z podstawowych zadaĹ biblioteki uczelnianej jest edukacja uĹźytkownikĂłw. SzczegĂłlnym uĹźytkownikiem jest student I roku, ktĂłry w ramach obowiÄ zkowych zajÄÄ z przedmiotu Przysposobienie biblioteczne zapoznaje siÄ z bibliotekÄ swojej Alma Mater. Zdobyta podczas tych zajÄÄ wiedza i praktyczne umiejÄtnoĹci korzystania z zasobĂłw i usĹug bibliotecznych mogÄ stanowiÄ znaczÄ ce wsparcie w nieĹatwych przecieĹź studiach medycznych. W Bibliotece GĹĂłwnej Akademii Medycznej w GdaĹsku przez 3 lata prowadzono prace nad doskonaleniem szkoleĹ dla nowo przyjÄtych studentĂłw. Ich wynikiem jest, stworzony w caĹoĹci przez bibliotekarzy BG AMG, program szkolenia bibliotecznego przez Internet, obowiÄ zujÄ cy od roku akademickiego 2005/2006. Referat przedstawia opracowane w Bibliotece szkolenie biblioteczne on-line. Omawia zarĂłwno prace zwiÄ zane z przygotowaniem i wdroĹźeniem projektu, jak rĂłwnieĹź doĹwiadczenia zdobyte w trakcie pierwszego roku realizacji zajÄÄ dydaktycznych w tej formie. WstÄpDo podstawowych zadaĹ biblioteki uczelnianej, obok gromadzenia, opracowywania, przechowywania i udostÄpniania zbiorĂłw, a takĹźe Ĺwiadczenia usĹug informacyjnych, naleĹźy szeroko rozumiana edukacja uĹźytkownikĂłw. Ze wzglÄdu na dokonujÄ cy siÄ postÄp w dziedzinie informatyzacji oraz dynamiczne zmiany w funkcjonowaniu bibliotek naukowych, w tym takĹźe medycznych, istnieje pilna potrzeba ustawicznego ksztaĹcenia wszystkich korzystajÄ cych z zasobĂłw i usĹug tych instytucji. Nowoczesna biblioteka oferuje swoje zbiory juĹź nie tylko w formie drukowanej, ale coraz szerzej otwiera drzwi do Ĺwiatowych zasobĂłw cyfrowych. WspĂłĹczesny jej uĹźytkownik, oprĂłcz umiejÄtnoĹci korzystania w sposĂłb tradycyjny z bibliotecznych zbiorĂłw, musi posiadaÄ odpowiednie kompetencje informatyczne i informacyjne, by mĂłc efektywnie korzystaÄ z nowoczesnych ĹşrĂłdeĹ informacji. StÄ d teĹź szczegĂłlna rola przypada bibliotekarzom, ktĂłrzy stale edukujÄ c uĹźytkownikĂłw stosownie do ich zmieniajÄ cych siÄ potrzeb i ewoluujÄ cej rzeczywistoĹci, uĹatwiajÄ dostÄp, ocenÄ i praktyczne wykorzystanie coraz liczniejszych zasobĂłw informacji. SzczegĂłlnym obszarem dziaĹania edukacyjnego Biblioteki GĹĂłwnej Akademii Medycznej w GdaĹsku jest praca ze studentami I roku, ktĂłrzy w ramach programu nauczania uczestniczÄ w obowiÄ zkowych, potwierdzanych wpisem do indeksu, zajÄciach z przedmiotu Przysposobienie biblioteczne. Z zaĹoĹźenia w jego ramach powinni zapoznaÄ siÄ z organizacjÄ i zasadami funkcjonowania biblioteki swojej Alma Mater, a takĹźe sposobami korzystania z jej zasobĂłw i usĹug. Zdobyta podczas tych zajÄÄ wiedza i praktyczne umiejÄtnoĹci majÄ stanowiÄ bowiem znaczÄ ce wsparcie w nieĹatwych przecieĹź studiach medycznych, a po ich ukoĹczeniu byÄ solidnÄ podwalinÄ w ustawicznym procesie doksztaĹcania siÄ. Szkolenia studentĂłw I roku w Bibliotece GĹĂłwnej Akademii Medycznej w GdaĹsku wprowadzone, po wielu latach przerwy, w roku akademickim 2001/2002, miaĹy formÄ wykĹadu. PoczÄ wszy od roku akademickiego 2003/2004, doskonalÄ c szkolenia od strony metodyki i organizacji, wprowadzono zajÄcia, ktĂłre trwaĹy 2 godziny dydaktyczne i obejmowaĹy wykĹad multimedialny oraz Äwiczenia praktyczne. OdbywaĹy siÄ w 20-osobowych grupach, w gmachu Biblioteki GĹĂłwnej, w pracowni wyposaĹźonej w 11 stanowisk komputerowych. Na zakoĹczenie szkolenia jego uczestnicy wypeĹniali elektronicznÄ ankietÄ oceniajÄ cÄ zajÄcia. Wnioski pĹynÄ ce z analizy wynikĂłw ankiet skĹoniĹy nas do wprowadzenia kolejnej zmiany w formule szkoleĹ. PodjÄliĹmy wysiĹek przygotowania i wdroĹźenia dla tej grupy uĹźytkownikĂłw szkolenia z zastosowaniem metody e-learningu. Za przyjÄciem takiego rozwiÄ zania przemawiaĹy nastÄpujÄ ce argumenty, uwzglÄdniajÄ ce potrzeby zarĂłwno studentĂłw, jak i bibliotekarzy:
Etap przygotowawczyDo prac zwiÄ zanych z opracowaniem szkolenia powoĹany zostaĹ zespóŠbibliotekarzy z udziaĹem informatyka, ktĂłry podjÄ Ĺ prace:
WdroĹźenie szkoleniaStworzone w caĹoĹci przez pracownikĂłw Biblioteki GĹĂłwnej AMG szkolenie biblioteczne w wersji elektronicznej, jako nowa forma zajÄÄ dla studentĂłw pierwszego roku, obowiÄ zujÄ cych od roku akademickiego 2005/2006, byĹo dostÄpne juĹź od 15 wrzeĹnia 2005 roku poprzez witrynÄ internetowÄ Biblioteki GĹĂłwnej: http://www.biblioteka.amg.gda.pl lub bezpoĹrednio pod adresem: http://www.biblioteka.amg.gda.pl/szkolenie
Wszyscy studenci pierwszego roku we wrzeĹniu, przy odbiorze legitymacji studenckich w dziekanatach, otrzymywali przygotowane w Bibliotece ulotki zawierajÄ ce niezbÄdne informacje dotyczÄ ce trybu przeprowadzania obowiÄ zkowego szkolenia on-line, z zaznaczeniem, Ĺźe moĹźna je odbyÄ z dowolnego komputera posiadajÄ cego dostÄp do Internetu (zaĹÄ cznik nr 1). NaleĹźy podkreĹliÄ dobrÄ wspĂłĹpracÄ w tym zakresie z odpowiednimi pracownikami dziekanatĂłw. Opis szkoleniaOpracowane i wdroĹźone przez nas szkolenie biblioteczne on-line w prosty sposĂłb, na poszczegĂłlnych ekranach, przedstawia podstawowe informacje o: systemie biblioteczno-informacyjnym Akademii Medycznej w GdaĹsku, sposobach korzystania z bibliotecznych zbiorĂłw, Ĺwiadczonych usĹugach, obowiÄ zujÄ cych regulaminach, itp. Informacje te, uzupeĹnione o hiperĹÄ cza, przenoszÄ odbywajÄ cych szkolenie do odpowiednich miejsc witryny internetowej Biblioteki AMG.
UĹatwieniem w przyswajaniu przedstawianych treĹci sÄ animowane prezentacje zasad korzystania z katalogu elektronicznego Biblioteki i jej aktywny plan, wzbogacony o zdjÄcia poszczegĂłlnych agend, pojawiajÄ ce siÄ w momencie najechania kursorem na zaznaczone na schemacie przestrzenie. Ciekawa, naszym zdaniem, oprawa graficzna szkolenia jest zasĹugÄ artysty plastyka - jednego z czĹonkĂłw zespoĹu naszej Biblioteki.
Szkolenie koĹczy siÄ testem sprawdzajÄ cym, zawierajÄ cym 20 zamkniÄtych pytaĹ dajÄ cych moĹźliwoĹÄ uzyskania maksymalnie 20 punktĂłw. NiektĂłre z nich majÄ formÄ ÄwiczeĹ i wymagajÄ praktycznego wykorzystania katalogu VIRTUA. Test dostÄpny jest tylko dla studentĂłw I roku AMG, po zalogowaniu siÄ przez podanie imienia, nazwiska i numeru albumu. Jego zaliczenie nastÄpuje w momencie udzielenia ponad 50% pozytywnych odpowiedzi. Osoba, ktĂłra uzupeĹniĹa test i doĹÄ czonÄ do niego ankietÄ, wysyĹa je do bazy, a nastÄpnie otrzymuje informacjÄ o zaliczeniu bÄ dĹş niezaliczeniu szkolenia. W tym ostatnim przypadku ma moĹźliwoĹÄ ponownego przystÄ pienia do testu i powtarzania go aĹź do skutku. Uzyskane przez poszczegĂłlne osoby wyniki, data odbycia szkolenia oraz iloĹÄ podjÄtych prĂłb w celu zaliczenia testu, zapisywane sÄ w specjalnie do tego celu stworzonej bazie, dostÄpnej tylko dla uprawnionych bibliotekarzy i stanowiÄ podstawÄ dokonania wpisu do indeksu i wygenerowania protokoĹĂłw egzaminacyjnych.
Warto dodaÄ, iĹź w pierwszym dniu dostÄpnoĹci szkolenia, tj. 15 wrzeĹnia 2005 roku, odbyĹo je 10 osĂłb, a pierwsza pilna studentka WydziaĹu Lekarskiego ukoĹczyĹa je juĹź przed godzinÄ 9. W ciÄ gu kolejnych 7 dni test pozytywnie wypeĹniĹo 103 studentĂłw, a oczekiwaniu na efekty uruchomionego szkolenia towarzyszyĹy wielkie emocje autorĂłw. Analiza efektywnoĹci szkolenia (ocena wynikĂłw testu)W roku akademickim 2005/2006 szkolenie biblioteczne on-line obowiÄ zywaĹo 992 studentĂłw I roku Akademii Medycznej w GdaĹsku. Do dnia 30.04.2006 roku kurs odbyĹo 861 studentĂłw, czyli 86,8% obowiÄ zanych do odbycia zajÄÄ. Odpowiednie dane zawiera tabela nr 1.
Tab. 1. Zaliczenie testu sprawdzajÄ cego w poszczegĂłlnych miesiÄ cach W zaĹoĹźeniu autorĂłw szkolenia studenci I roku zobowiÄ zani byli do odbycia zajÄÄ przed rozpoczÄciem roku akademickiego, tj. do dnia 1 paĹşdziernika 2005 roku, aby m.in. potrafili samodzielnie zamawiaÄ ze zbiorĂłw Biblioteki potrzebnÄ literaturÄ. Do tego wymogu zastosowaĹo siÄ jednak tylko 46,0% ogĂłĹu nowo przyjÄtych studentĂłw AMG. Kolejnym okresem aktywnoĹci w odbywaniu szkolenia byĹ paĹşdziernik, kiedy to z kursem bibliotecznym zapoznaĹy siÄ 263 osoby, tj. 26,5% ogĂłĹu obowiÄ zanych. WypeĹniajÄ c test, studenci mogli zdobyÄ maksymalnie 20 punktĂłw. LiczbÄ punktĂłw uzyskanÄ przez studentĂłw oraz liczbÄ podejmowanych prĂłb w celu zaliczenia testu przedstawiajÄ tabele nr 2 i 3.
Tab. 2. Liczba uzyskanych przez studentĂłw punktĂłw z testu
Tab. 3. Liczba prĂłb podejmowanych w celu prawidĹowego wypeĹnienia testu Analiza danych z powyĹźszych tabel pokazuje, iĹź treĹÄ szkolenia byĹa zrozumiaĹa, zostaĹa dobrze przyswojona, a udzielenie prawidĹowych odpowiedzi nie sprawiaĹo studentom trudnoĹci, gdyĹź 96% studentĂłw, tj. 826 osĂłb, juĹź za pierwszym razem zaliczyĹo szkolenie, a 594 osoby (69%) zdobyĹy wiÄcej niĹź 15 punktĂłw. Z pewnoĹciÄ osoba, ktĂłra 50 razy podejmowaĹa prĂłbÄ zaliczenia testu przyjÄĹa metodÄ odpowiedzi "na chybiĹ trafiĹ" lub potraktowaĹa wypeĹnienie testu jako rozrywkÄ. PodsumowujÄ c, naleĹźy podkreĹliÄ, iĹź zarĂłwno uzyskana liczba punktĂłw, jak i liczba podejmowanych prĂłb w celu zaliczenia szkolenia, dowodzÄ skutecznoĹci tej formy zajÄÄ dydaktycznych dostarczajÄ cych kursantom niezbÄdnej wiedzy z zakresu funkcjonowania Biblioteki oraz praktycznej umiejÄtnoĹci korzystania z jej zasobĂłw. Niestety, nie udaĹo siÄ skutecznie zobligowaÄ studentĂłw do zapoznania siÄ ze szkoleniem przed rozpoczÄciem roku akademickiego - uczyniĹa to tylko mniej niĹź poĹowa osĂłb obowiÄ zanych. Analiza wynikĂłw ankiety oceniajÄ cej szkolenieDo testu sprawdzajÄ cego doĹÄ czona zostaĹa krĂłtka anonimowa ankieta, ktĂłrej uzupeĹnienie byĹo warunkiem jego wysĹania. AnkietÄ moĹźna byĹo wypeĹniÄ tylko raz, przy pierwszej prĂłbie zaliczenia testu. W grupie ankietowanych, tj. 861 studentĂłw, byĹo 672 (78%) kobiet i 189 (22%) mÄĹźczyzn. Ankieta zawieraĹa trzy pytania. Pytanie 1. Czy szkolenie biblioteczne w wersji elektronicznej jest dogodnÄ formÄ zapoznania siÄ z funkcjonowaniem Biblioteki? Na to pytanie odpowiedzi twierdzÄ cej udzieliĹo 669 studentĂłw, tj. 77,7% ankietowanych, 124 osoby (14,4%) byĹy przeciwnego zdania, natomiast 68 (7,9%) studentĂłw wybraĹo opcjÄ nie mam zdania. PowyĹźsze liczby pokazujÄ , Ĺźe studenci w znacznej wiÄkszoĹci akceptujÄ formÄ e-learningu, uwaĹźajÄ c jÄ za dogodnÄ . Jest to jednak mniej, niĹź spodziewali siÄ tworzÄ cy szkolenie w tej formie, gdyĹź biorÄ c pod uwagÄ popularnoĹÄ Internetu i komputerĂłw osobistych wĹrĂłd mĹodzieĹźy, a takĹźe umiejÄtnoĹci informatyczne wspĂłĹczesnych mĹodych ludzi, naleĹźaĹo oczekiwaÄ wiÄkszej akceptacji dla takiej formy zajÄÄ. ByÄ moĹźe jednym z problemĂłw byĹ brak komputera i dostÄpu do Internetu. Pytanie 2. Czy poruszanie siÄ po szkoleniu byĹo Ĺatwe i logiczne? Na tak postawione pytanie odpowiedzi pozytywnej udzieliĹo 670 studentĂłw, czyli 77,8% respondentĂłw, negatywnej - 93 osoby (10,8%), a nie miaĹo zdania 11,4% (98 osĂłb). Poziom udzielonych odpowiedzi pozytywnych jest taki sam, jak w przypadku pytania pierwszego, co Ĺwiadczy, Ĺźe przyjÄte rozwiÄ zania dotyczÄ ce nawigacji po szkoleniu byĹy, w opinii badanych, dogodne i wĹaĹciwe. Pytanie 3. Czy treĹÄ szkolenia zostaĹa przedstawiona w sposĂłb zrozumiaĹy? Na to pytanie, podobnie jak na poprzednie, prawie taka sama liczba uczestnikĂłw szkolenia - 666 osĂłb (77,4%) - udzieliĹa odpowiedzi pozytywnej. Przeciwnego zdania byĹo 88 osĂłb (10,2%), pozostali (107 osĂłb - 12,4%) nie mieli zdania. Poziom pozytywnych odpowiedzi na wszystkie 3 pytania zawarte w ankiecie jest taki sam i Ĺwiadczy o tym, Ĺźe znakomita wiÄkszoĹÄ studentĂłw (ponad 3/4 ankietowanych) nie miaĹa kĹopotĂłw ze zrozumieniem szkolenia, poruszaniem siÄ po nim i przyswojeniem zawartych w nim treĹci. Pozytywnie naleĹźy rĂłwnieĹź oceniÄ posiadanÄ przez nich znajomoĹÄ Ĺrodowiska cyfrowego. WnioskiDoĹwiadczenie zdobyte przy tworzeniu, wdraĹźaniu i realizacji przedmiotu Przysposobienie biblioteczne przy pomocy metody e-learningu utwierdza nas w przekonaniu, iĹź jest to sĹuszne rozwiÄ zanie, ktĂłre naleĹźy w przyszĹoĹci kontynuowaÄ i rozwijaÄ, gdyĹź:
Jedynymi problemami, z jakimi zetknÄliĹmy siÄ w poczÄ tkowym okresie funkcjonowania szkolenia, byĹy:
PowyĹźsze problemy zostaĹy szybko rozwiÄ zane i nie stanowiĹy trudnoĹci zarĂłwno dla studentĂłw, jak i bibliotekarzy. Zadania na przyszĹoĹÄUdoskonalenia wymagajÄ jeszcze nastÄpujÄ ce kwestie:
Wobec rosnÄ cej liczby studentĂłw anglojÄzycznych warto rozwaĹźyÄ zasadnoĹÄ stworzenia angielskiej wersji kursu bibliotecznego on-line. Obecnie szkolenie takie odbywa siÄ w formie wykĹadu multimedialnego uzupeĹnionego Äwiczeniami przy stanowiskach komputerowych. PodsumowanieStworzenie przez pracownikĂłw BG AMG internetowego przysposobienia bibliotecznego byĹo moĹźliwe dziÄki kreatywnoĹci i ogromnemu zaangaĹźowaniu bibliotekarzy, w tym informatyka-programisty (zatrudnionego w Bibliotece tylko na 3/10 etatu) oraz bibliotekarza - magistra artysty plastyka. Warto dodaÄ, Ĺźe Biblioteka GĹĂłwna Akademii Medycznej w GdaĹsku jako jedyna, jak dotÄ d, spoĹrĂłd bibliotek polskich uczelni medycznych oraz bibliotek szkóŠwyĹźszych TrĂłjmiasta, a takĹźe jako jedna z nielicznych bibliotek akademickich w Polsce, wprowadziĹa realizacjÄ przez Internet obowiÄ zkowych zajÄÄ dla studentĂłw I roku AMG z przedmiotu Przysposobienie biblioteczne. DoceniajÄ c nowatorskoĹÄ i zalety wprowadzonej przez nas metody e-learningu, Rektor AMG przyznaĹ w roku 2005 autorom szkolenia nagrodÄ zespoĹowÄ : za merytoryczne, graficzne i informatyczne przygotowanie szkolenia bibliotecznego w wersji on-line dla studentĂłw I roku. JesteĹmy przekonani, Ĺźe wysiĹek wĹoĹźony w stworzenie i wdroĹźenie szkolenia przez Internet zaprocentuje poszerzeniem wiedzy o naszej instytucji wĹrĂłd wszystkich niÄ zainteresowanych, ale przede wszystkim w gronie studentĂłw I roku, uĹatwiajÄ c im korzystanie z bibliotecznych usĹug i zasobĂłw. Z pewnoĹciÄ projekt ten bÄdziemy w przyszĹoĹci stale doskonaliÄ i rozwijaÄ. ZaĹÄ cznik nr 1Informacja dla studentĂłw I roku WydziaĹu Lekarskiego AMG dotyczÄ ca trybu odbycia szkolenia bibliotecznego Szanowni Studenci WydziaĹu Lekarskiego, Biblioteka GĹĂłwna Akademii Medycznej w GdaĹsku informuje, Ĺźe w roku akademickim 2005/2006 obowiÄ zkowe Przysposobienie biblioteczne dla studentĂłw I roku odbywa siÄ przez Internet z dowolnego komputera posiadajÄ cego dostÄp do tego medium.
Tekst szkolenia bÄdzie dostÄpny od 15.09.2005 roku poprzez witrynÄ internetowÄ
Biblioteki GĹĂłwnej Studenci zobowiÄ zani sÄ przystÄ piÄ do szkolenia przed rozpoczÄciem roku akademickiego. Celem Przysposobienia bibliotecznego jest zapoznanie z funkcjonowaniem Biblioteki oraz zasadami korzystania z jej zasobĂłw i usĹug, a przede wszystkim ze sposobami wyszukiwania i zamawiania literatury. Wirtualne spotkanie z BibliotekÄ uĹatwi odnalezienie w katalogu i wypoĹźyczenie potrzebnych podrÄcznikĂłw, a takĹźe korzystanie z róşnych agend Biblioteki. Warunkiem zaliczenia szkolenia bibliotecznego, poĹwiadczanego wpisem do indeksu, jest udzielenie wiÄcej niĹź 50% prawidĹowych odpowiedzi na pytania umieszczone w teĹcie sprawdzajÄ cym, znajdujÄ cym siÄ na koĹcu kursu. JednoczeĹnie informujemy, Ĺźe zapisy do Biblioteki oraz wydawanie kart bibliotecznych bÄdzie miaĹo miejsce:
w holu Collegium Biomedicum (ul. DÄbinki 1) w godz. 14.00 - 17.00. Osoby, ktĂłre nie bÄdÄ mogĹy tego uczyniÄ w wyznaczonym terminie zapraszamy do Biblioteki GĹĂłwnej AMG, ul. DÄbinki 1 w godzinach pracy WypoĹźyczalni, w celu dopeĹnienia formalnoĹci.
Wszelkich dodatkowych informacji udzielajÄ
pracownicy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Poprzedni - Spis treści - Następny![]()
(C) 2006 EBIB
| Szkolenie biblioteczne on-line jako nowoczesna forma zajęć dla studentów I roku Akademii Medycznej w Gdańsku / Anna Grygorowicz, Elżbieta Kraszewska // W: 25. Jubileuszowa Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych. Kształcenie użytkowników naukowej informacji medycznej – koncepcje i doświadczenia. Lublin-Kazimierz Dolny, 12-14 czerwca 2006 roku. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, K[omisja] W[ydawnictw] E[lektronicznych], Redakcja "Elektronicznej Biblioteki", 2006. - (EBIB Materiały konferencyjne nr 14). - ISBN 83-921757-5-1. -Tryb dostępu : http://www.ebib.info/publikacje/matkonf/25kpbm/grygorowicz_kraszewska_2.php |