{"id":6154,"date":"2016-01-07T12:19:00","date_gmt":"2016-01-07T11:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ebib.pl\/?p=6154"},"modified":"2016-01-08T14:24:35","modified_gmt":"2016-01-08T13:24:35","slug":"biblia-radziwillowska-on-line","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebib.pl\/?p=6154","title":{"rendered":"Biblia Radziwi\u0142\u0142owska on-line"},"content":{"rendered":"

W grudniu 2015 r. Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa kpbc.umk.pl\/dlibra wzbogaci\u0142a si\u0119 o nowy obiekt. Jest to Biblia brzeska, zwana te\u017c Bibli\u0105 Radziwi\u0142\u0142owsk\u0105 lub pi\u0144czowsk\u0105, z 1563 r. ze zbior\u00f3w Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu.<\/span><\/span><\/p>\n

Starodruk, opatrzony tytu\u0142em \u201eB<\/span><\/span>iblia \u015bwi\u0119ta, tho iest, Ksi\u0119gi Starego y Nowego Zakonu, w\u0142a\u015bnie z \u017bydowskiego Greckiego y \u0141aci\u0144skiego, nowo na Polski j\u0119zyk, z pilno\u015bci\u0105 y wiernie wy\u0142o\u017cone\u201d, zosta\u0142 wydany w Brze\u015bciu nad Bugiem z inicjatywy ksi\u0119cia Miko\u0142aja Radziwi\u0142\u0142a. Jego powstanie bezpo\u015brednio zwi\u0105zane jest z rozwojem reformacji, a zw\u0142aszcza kalwinizmu w Polsce. Bibli\u0119 dedykowano kr\u00f3lowi Zygmuntowi Augustowi i ozdobiono drzeworytem z herbem Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017c\u0119 Miko\u0142aj Radziwi\u0142\u0142 by\u0142 protektorem kalwinizmu na Litwie, a wydana w j\u0119zyku narodowym Biblia mia\u0142a by\u0107 \u2013 zgodnie z ide\u0105 reformacji – jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em wiary. <\/span><\/span><\/p>\n

\"Image00002-1\"<\/p>\n

Biblia zosta\u0142a wydana na papierze czerpanym na ponad 700 kartach. Druk jest jednobarwny, wzbogacony ilustracjami drzeworytniczymi o charakterze teologicznym oraz dydaktycznym, a tak\u017ce stylizowanymi inicja\u0142ami i finalikami. Na karcie ochronnej i frontyspisie wyst\u0119puj\u0105 r\u0119kopi\u015bmienne noty, a liczne marginalia to komentarze tekst\u00f3w biblijnych. Brzegi kart s\u0105 barwione na czerwono, koresponduj\u0105c z dwubarwnie wyszyt\u0105 kapita\u0142k\u0105. Rozmiary starodruku s\u0105 imponuj\u0105ce: 29 cm x 42,5 cm x 11 cm. Biblia zosta\u0142a oprawiona w deski oblicowane bia\u0142\u0105, \u015bwi\u0144sk\u0105, \u015blepo t\u0142oczon\u0105 sk\u00f3r\u0105 o <\/span><\/span>renesansowym ornamencie, kt\u00f3rego tematyka mo\u017ce stanowi\u0107 odr\u0119bny, ciekawy przedmiot bada\u0144. Ten <\/span><\/span>du\u017cy i wa\u017c\u0105cy ponad 5 kg obiekt chroni\u0142y metalowe okucia i zapinki na sk\u00f3rzanych paskach. Okucia i zapi\u0119cia nie zachowa\u0142y si\u0119.<\/span><\/span><\/p>\n

Z uwagi na stan zachowania obiekt zosta\u0142 poddany konserwacji, restauracji i r\u00f3wnocze\u015bnie digitalizacji w ramach programu \u201eDziedzictwo kulturowe \u2013 ochrona i cyfryzacja dziedzictwa kulturowego\u201d subsydiowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.<\/strong> Instytucj\u0105 zarz\u0105dzaj\u0105c\u0105 programem by\u0142 <\/span><\/span>Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbior\u00f3w. <\/span><\/span><\/p>\n

\"logo-mkidn\"<\/p>\n

Dlaczego akurat Biblia Radziwi\u0142\u0142owska? Ot\u00f3\u017c jest to cenny zabytek pi\u015bmiennictwa i kultury polskiej. Ta Biblia to drugi wydany drukiem przek\u0142ad ca\u0142ego Pisma \u015awi\u0119tego na j\u0119zyk polski. Jej z<\/span><\/span>naczenie wynika z uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnienia j\u0119zyka biblijnego, oryginalno\u015bci i prekursorskiej translatoryki. W Starym Testamencie wprowadzono ilustracje o charakterze naukowo-dydaktycznym – charakterystyczne dla przekaz\u00f3w kalwi\u0144skich. Po raz pierwszy podzielono r\u00f3wnie\u017c rozdzia\u0142y na wersety i je ponumerowano. <\/span><\/span>Toru\u0144ski egzemplarz wyr\u00f3\u017cnia dodatkowo jego proweniencja. Wiadomo, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on w\u0142asno\u015bci\u0105 ksi\u0119cia Bogus\u0142awa Radziwi\u0142\u0142a, kt\u00f3ry odziedziczy\u0142 jedn\u0105 z <\/span><\/span>najwa\u017cniejszych w Polsce bibliotek reformacyjnych, a nast\u0119pnie darowa\u0142 Bibli\u0119, wraz<\/span><\/span> z ok. 450 innymi drukami i r\u0119kopisami, Bibliotece Kr\u00f3lewskiej w Kr\u00f3lewcu. \u015awiadczy o tym wklejony ekslibris donacyjny <\/span><\/span>Bogus\u0142awa Radziwi\u0142\u0142a z 1671 r. z jego herbem. <\/span><\/span>W 1946 r. obiekt trafi\u0142 do Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu w ramach przejmowania tzw. ksi\u0119gozbior\u00f3w zabezpieczonych. <\/span><\/span><\/p>\n

Prace konserwatorsko-restauratorskie poprzedzone zosta\u0142y badaniami zabytku obejmuj\u0105cymi zagadnienia historyczne, analiz\u0119 formy i tre\u015bci, cechy indywidualne, budow\u0119 techniczn\u0105, stan zachowania i przyczyny zniszcze\u0144, co mia\u0142o pozwoli\u0107 na w\u0142a\u015bciwe opracowanie programu prac i jego realizacj\u0119. <\/span><\/span>Wykonanie tak du\u017cego zadania w wyznaczonym projektem czasie wymaga\u0142o pracy 4-osobowego zespo\u0142u dyplomowanych konserwator\u00f3w papieru i sk\u00f3ry Oddzia\u0142u Konserwacji i Zabezpieczenia Zbior\u00f3w Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu <\/span><\/span>(<\/b><\/span><\/span>B. Wojdy\u0142a, L. Banach-Szewczyk, I. Miller, A. Hanczewska), kt\u00f3ry to opracowywa\u0142 metody w oparciu o w\u0142asne do\u015bwiadczenia, dorobek badawczy Zak\u0142adu Konserwacji Papieru i Sk\u00f3ry UMK oraz konsultacje z rzeczoznawcami. <\/span><\/span>Sta<\/span><\/span>n zachowania starodruku \u2013 zar\u00f3wno oprawy, jak i bloku – nie pozwala\u0142 na wykonanie prac bez jego demonta\u017cu i wskazywa\u0142 na konieczno\u015b\u0107 obj\u0119cia go pe\u0142nym zakresem dzia\u0142a\u0144. Wp\u0142yn\u0119\u0142y one na popraw\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyko-chemicznych poprzez wyeliminowanie czynnik\u00f3w niszcz\u0105cych i spowolnienie proces\u00f3w degradacji.<\/span><\/span> Zabytek zabezpieczono dla potrzeb w\u0142a\u015bciwego magazynowania, a tak\u017ce ewentualnej ekspozycji. <\/span><\/span><\/p>\n

Z<\/span><\/span>abiegi konserwatorskie pozwoli\u0142y na <\/span><\/span>bezpieczne wykonanie digitalizacji. Przeprowadzili j\u0105<\/span><\/span> panowie P. Kurek i M. Mierzejewski z Pracowni Digitalizacji BU, zgodnie ze standardami opracowanymi przez Bibliotek\u0119 Narodow\u0105. Uzyskano \u0142\u0105cznie<\/span><\/span> 750 skan\u00f3w o<\/span><\/span> wielko\u015bci 0,042 TB. Prace by\u0142y prowadzone w nowym pomieszczeniu, specjalnie przygotowanym do skanowania starych druk\u00f3w, uwzgl\u0119dniaj\u0105cym wymogi w zakresie temperatury i wilgotno\u015bci powietrza. Zastosowano bezpieczne metody skanowania, u\u017cywaj\u0105c aparat\u00f3w fotograficznych wyposa\u017conych w odpowiednie obiektywy i oprogramowanie, a tak\u017ce bezpiecznych lamp. Pomieszczenie i sprz\u0119t Biblioteka zawdzi\u0119cza udzia\u0142owi w regionalnym projekcie <\/span><\/span>\u201ee-Us\u0142ugi \u2013 e-organizacja \u2013 pakiet rozwi\u0105za\u0144 informatycznych dla jednostek organizacyjnych wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego\u201d <\/span><\/span>w zakresie modu\u0142u e-Kultura realizowanym przez Urz\u0105d Marsza\u0142kowski Wojew\u00f3dztwa Kujawsko-Pomorskiego. <\/span><\/span><\/p>\n

Kopi\u0119 master Biblii pi\u0144czowskiej opatrzono metadanymi opisowymi i technicznymi i zapisano na DVD oraz serwerze dedykowanym dla KPBC na UMK, a tak\u017ce przekazano do Krajowego Magazynu Danych, prowadzonego przez Pozna\u0144skie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe <\/span><\/span>http:\/\/kmd.pcss.pl\/<\/span><\/span><\/a><\/u><\/span><\/span>, gdzie b\u0119dzie wieczy\u015bcie chroniona. Dzi\u0119ki publikacji w KPBC obiekt znalaz\u0142 si\u0119 w Federacji Bibliotek Cyfrowych i Europeanie \u2013 bibliotece cyfrowej upowszechniaj\u0105cej europejskie dziedzictwo kulturowe i naukowe. Digitalizacja i upowszechnianie najcenniejszych zabytk\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 w zbiorach Biblioteki, to jeden z najwa\u017cniejszych priorytet\u00f3w ksi\u0105\u017cnicy. Stare druki s\u0105 digitalizowane od lat \u2013 g\u0142\u00f3wnie ze \u015brodk\u00f3w UMK, ale tak\u017ce donator\u00f3w. Obecnie mamy ich w KPBC niemal 140. Z zachowanych w Polsce egzemplarzy Biblii Radziwi\u0142\u0142owskiej cztery s\u0105 zeskanowane i r\u00f3wnie\u017c widoczne w Federacji Bibliotek Cyfrowych. Ka\u017cdy z nich jest jednak inny. Poszczeg\u00f3lne obiekty r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 cechami indywidualnymi, swoj\u0105 histori\u0105, stanem zachowan<\/span><\/span>ia, a nawet jako\u015bci\u0105 skan\u00f3w. <\/span><\/span>Wprowadzenie kolejnego egzemplarza Biblii do sieci rozszerza mo\u017cliwo\u015bci badawcze.<\/span><\/span> Starodruk znajdzie zapewne zainteresowanie <\/span><\/span>naukowc\u00f3w, humanist\u00f3w i teolog\u00f3w badaj\u0105cych pochodzenie, tre\u015b\u0107 czy translatoryk\u0119 zabytku, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce wydawc\u00f3w przygotowuj\u0105cych facsimile. <\/span><\/span><\/p>\n

Opracowa\u0142a Edyta Kru\u017cy\u0144ska<\/span><\/span>, Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W grudniu 2015 r. Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa kpbc.umk.pl\/dlibra wzbogaci\u0142a si\u0119 o nowy obiekt. Jest to Biblia brzeska, zwana te\u017c Bibli\u0105 Radziwi\u0142\u0142owsk\u0105 lub pi\u0144czowsk\u0105, z 1563 r. ze zbior\u00f3w Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-6154","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wiadomosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6154"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6170,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6154\/revisions\/6170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ebib.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}