{"id":2595,"date":"2014-03-18T17:20:46","date_gmt":"2014-03-18T16:20:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ebib.pl\/?p=2595"},"modified":"2014-03-20T11:30:15","modified_gmt":"2014-03-20T10:30:15","slug":"rozwijanie-efektywnego-rynku-oplat-apc-raport-eifl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebib.pl\/?p=2595","title":{"rendered":"Rozwijanie efektywnego rynku op\u0142at APC – raport EIFL"},"content":{"rendered":"

Rozwijanie efektywnego rynku op\u0142at APC (article processing charge \u2013 op\u0142ata za przetworzenie artyku\u0142u): praca badawcza Bj\u00f6rka i Solomona<\/strong><\/p>\n

Raport okre\u015bla mo\u017cliwo\u015bci, dzi\u0119ki kt\u00f3rym instytucje finansuj\u0105ce prace badawcze b\u0119d\u0105 mog\u0142y zyska\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce gwa\u0142townie rozwijaj\u0105cy si\u0119 rynek otwartego dost\u0119pu dostarcza wysokiej jako\u015bci us\u0142ug oraz \u017ce s\u0105 one warte ponoszonych koszt\u00f3w dla \u015brodowisk naukowych i badawczych.
\nRaport ten, powsta\u0142y na wsp\u00f3lne zlecenie wa\u017cniejszych instytucji finansuj\u0105cych prace badawcze, ma na celu wywo\u0142anie dyskusji i debaty w\u015br\u00f3d instytucji finansuj\u0105cych oraz pozosta\u0142ych zainteresowanych podmiot\u00f3w, powo\u0142anych do tego, aby wspiera\u0107 swobodny i darmowy dost\u0119p do publikowanych rezultat\u00f3w bada\u0144.
\nPrzez ostatnie lata, rosn\u0105ca na \u015bwiecie liczba instytucji finansuj\u0105cych prace badawcze wprowadzi\u0142a do zasad otwartego dost\u0119pu wym\u00f3g, aby publikacje recenzowane, przedstawiaj\u0105ce rezultaty bada\u0144 finansowanych przez te instytucje, by\u0142y dost\u0119pne za darmo i by\u0142y wolne od ogranicze\u0144 w wykorzystaniu.
\nZ kolei rosn\u0105ca liczba czasopism umo\u017cliwia autorom wolny dost\u0119p do artyku\u0142u zaraz po jego opublikowaniu w zamian za op\u0142at\u0119 okre\u015blan\u0105 jako op\u0142ata za przetworzenie artyku\u0142u (APC). Niekt\u00f3re z czasopism (znane jako \u201eczasopisma w pe\u0142ni wolno dost\u0119pne\u201d) funkcjonuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w ten spos\u00f3b, podczas gdy inne czasopisma s\u0105 dost\u0119pne jedynie na zasadzie subskrypcji. Cz\u0119\u015b\u0107 instytucji finansuj\u0105cych zacz\u0119\u0142a ju\u017c tworzy\u0107 osobne fundusze w celu finansowania op\u0142at APC.
\nJednak\u017ce, rozwi\u0105zania te wywo\u0142uj\u0105 pewne obawy dotycz\u0105ce podwy\u017cszonych koszt\u00f3w w przej\u015bciowym okresie obowi\u0105zywania r\u00f3wnolegle op\u0142at APC i subskrypcji oraz przejrzysto\u015bci i funkcjonalno\u015bci przysz\u0142ego\u00a0 rynku dzia\u0142aj\u0105cego na zasadzie op\u0142at APC.
\nNowy raport, opracowany przez prof. Bo-Christera Bj\u00f6rka z Hanken School of Economics (Finlandia) oraz prof. Davida Solomona z Michigan State University (USA), przedstawia badania nad potencjalnym ryzykiem zwi\u0105zanym z rynkiem wolnego dost\u0119pu dzia\u0142aj\u0105cego na zasadzie op\u0142at APC,\u00a0 oraz stanowi punkt wyj\u015bcia w badaniach nad rozwi\u0105zywaniem problem\u00f3w z tym zwi\u0105zanych. Nale\u017cy wiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 tak\u017ce inne drogi dla otwartego dost\u0119pu (patrz ni\u017cej), ale w tym studium skupiono si\u0119 szczeg\u00f3lnie na rynku op\u0142at APC.<\/p>\n

Przeprowadzone analizy ekonomiczne pokaza\u0142y wyra\u017anie, \u017ce rynek czasopism b\u0119d\u0105cych w ca\u0142o\u015bci w otwartym dost\u0119pie dobrze oddzia\u0142uje, wywieraj\u0105c presj\u0119 na czasopisma i powoduj\u0105c tym obni\u017cenie op\u0142at APC. Jednak\u017ce z drugiej strony obecny rynek hybrydowy okaza\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie dysfunkcyjny, ze znacz\u0105co wy\u017cszymi op\u0142atami i niskim poziomem pobra\u0144. W istocie, \u015brednia op\u0142ata APC w czasopi\u015bmie hybrydowym by\u0142a niemal dwukrotnie wy\u017csza ni\u017c w przypadku czasopisma elektronicznego b\u0119d\u0105cego w ca\u0142o\u015bci w wolnym dost\u0119pie (dla por\u00f3wnania odpowiednio 2,727$ do 1,418$).<\/p>\n

Na podstawie uzyskanych wynik\u00f3w, autorzy raportu opracowali szereg scenariuszy dla rynku wolnego dost\u0119pu i rynku hybrydowego. Nast\u0119pnie przeprowadzili szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119 mo\u017cliwo\u015bci i zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z trzema wybranymi scenariuszami, o najwi\u0119kszym, ich zdaniem, potencjale.<\/p>\n