EBIB 2/2000 (10) - E. WoĹşniak: Kompleksowy system zarządzania biblioteką "PROLIB"
ebib 
Nr 2/2000 (10), Systemy biblioteczne. Artykuł
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


ElĹźbieta WoĹşniak
Max Elektronik S.A. - Zielona GĂłra

Kompleksowy system zarządzania biblioteką "PROLIB"




Kompleksowy System Zarządzania Biblioteką PROLIB jest zintegrowanym, profesjonalnym oprogramowaniem pozwalającym na pełną automatyzację procesów bibliotecznych związanych z gromadzeniem, opracowaniem, wyszukiwaniem i udostępnianiem dokumentów, zapewniającym kontrolę wypożyczeń, czytelników i zbiorów, a także umożliwiającym bibliotece udostępnianie własnych katalogów (poprzez tekstowy lub graficzny moduł OPAC) w sieci INTERNET.

O wysokich walorach programu świadczy zdobycie na Międzynarodowych Targach Oprogramowania "SOFTARG" w Katowicach wyróżnienia w 1993 roku oraz najwyższej nagrody I stopnia w 1994 roku, a także - w 1995 roku II nagrody na Międzynarodowych Targach Zarządzania Informacją "INFOMAN" w Gdańsku i w 1999r. Polsko-Niemieckiej Nagrody Innowacyjnej Euroregionu Sprewa-Nysa-Bóbr.

PROLIB jest systemem bardzo elastycznym, dzięki czemu może być wykorzystywany z powodzeniem zarówno przez małe, jak i bardzo duże, pracujące w wieloużytkownikowych sieciach rozproszonych, biblioteki. Głęboka parametryzacja systemu czyli zaopatrzenie go w zestaw zmiennych parametrów, których wartości można zmieniać w zależności od lokalnych i aktualnych potrzeb, decyduje o uniwersalności systemu, gdyż nie tylko jest go łatwo dostosować do potrzeb różnych bibliotek, ale ta sama biblioteka funkcjonująca w zmieniającym się otoczeniu, może dostosowywać system do swojej aktualnej sytuacji, np. rozbudowa sieci, zmiana organizacji pracy itp.

Program gwarantuje: przyjazny i jednolity sposób komunikacji z użytkownikiem wspierany dodatkowo systemem podpowiedzi; pracę w konfiguracji klient/serwer; zachowanie międzynarodowych norm oraz standardów bibliotecznych i informatycznych; niezależność sprzętową i systemową; pełne zabezpieczenie systemu i bazy danych.

PROLIB ma budowę modułową, której wszystkie elementy współpracują ze sobą tak, aby uniknąć podwójnych kartotek i wielokrotnego wprowadzania danych. We wszystkich modułach i zbiorach zapewnione jest łatwe edytowanie, dodawanie i usuwanie rekordów, a wszelkie zmiany dokonane w jednym rekordzie powodują odpowiednie zmiany w rekordach z nim związanych w trybie on-line.

MODUŁY PODSTAWOWE: Katalogowanie Wydawnictw Zwartych, Ciągłych i Czasopism # Wypożyczalnia # OPAC # Administrator pozwalają na pełną automatyzację procesów bibliotecznych.

MODUŁY DODATKOWE stanowią rozszerzenie możliwości funkcjonalnych systemu. W chwili obecnej są dostępne następujące moduły specjalistyczne: Gromadzenie Dokumentów # OPAC WWW # Moduł obsługi bazy "Przewodnika Bibliograficznego Biblioteki Narodowej" # Moduł obsługi bazy "Słownika Języka Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej" # Moduł obsługi bazy BN "Czasopisma Nowe, Zawieszone, Zmieniające Tytuł" # Patenty # Normy # Centralny Katalog Czasopism Zagranicznych (CKCZ) # Tezaurus medyczny MeSH # konwersja baz , m.in. z programów MARC-BN, LECH, UNIKAT, ISIS i in.

MODUŁ "GROMADZENIE DOKUMENTÓW"

Składa się z trzech funkcjonalnie wyodrębnionych bloków obejmujących operacje związane z gromadzeniem wydawnictw zwartych, wydawnictw ciągłych i czasopism oraz zarządza-niem finansami. Zadaniem modułu jest ułatwienie planowania i realizacji zakupów od momentu stworzenia dezyderaty (z możliwością nadania jej statusu pilności lub obowiązkowości) do momentu przekazania opisu dokumentu do księgi inwentarzowej. Umożliwia eliminację najbardziej czasochłonnych czynności związanych z prowadzeniem kartotek zamówień i ksiąg akcesji, tworzeniem i edycją monitów, reklamacji, odwołań oraz różnego rodzaju raportów i statystyk. Usprawnia zamawianie, prenumeratę i akcesję czasopism, kontrolując równocześnie terminowość wpływu kolejnych numerów. W zakresie gospodarki funduszami moduł oferuje ich bilansowanie, kontrolę przedpłat oraz przeliczanie ceny w walutach obcych według aktualnej tablicy kursów. Umożliwia prowadzenie dowolnej ilości kont dla kooperantów.

MODUŁ "KATALOGOWANIE WYDAWNICTW ZWARTYCH, CIĄGŁYCH I CZASOPISM"

Umożliwia tworzenie hierarchicznych opisów bibliograficznych wydawnictw zwartych i ciągłych (tytuł/tom/część/zeszyt oraz tytuł/pozycja/numer /artykuł), łączenie ich z opisami inwentarzowymi oraz modyfikację wprowadzonych danych, przy czym informacje raz wprowadzone do systemu mogą być wykorzystywane we wszystkich jego modułach. Opis dokumentu zgodny jest z PN-82/N-01151.xx na trzecim poziomie szczegółowości, zaś format opisu - z formatem MARC i normą ISO 2709. Dla opisów bibliograficznych artykułów system generuje podkatalog, który można przeszukiwać. Można także przeglądać treść artykułu (jeśli została wprowadzona) lub jego abstrakt. System umożliwia prowadzenie wielu różnych kartotek klasyfikacji, a także tworzenie i utrzymywanie (z możliwością dodawania, poprawiania i usuwania haseł) KARTOTEK HASEŁ WZORCOWYCH dla osób, instytucji, imprez, haseł przedmiotowych, tytułów, serii. PROLIB daje możliwość zapisywania i aktualizacji informacji o ZASOBIE dla wszystkich rodzajów zbiorów, utrzymywania wielu ksiąg inwentarzowych, a także generowania unikatowego kodu kreskowego dokumentu. W bogatej ofercie WYDRUKÓW znajdują się: wszystkie rodzaje kart katalogowych, inwentarz, protokoły ubytków oraz szeroki zestaw statystyk i raportów.

MODUŁ "WYPOŻYCZALNIA"

W pełni automatyzuje wszystkie czynności związane z rejestracją czytelników i dokonywanych przez nich transakcji wypożyczeń, zwrotów, prolongat i rezerwacji. Identyfikacja dokumentów i użytkowników jest realizowana za pomocą kodów kreskowych. System umożliwia przyznawanie grupom czytelników zróżnicowanych uprawnień, a dokumentom - różnych statusów. Dzięki analizie przeprowadzanych operacji, bibliotekarze na bieżąco otrzymują informację o pozycjach nie zwróconych w terminie wraz z wydrukiem upomnienia, automatycznie naliczoną karą i ewentualną blokadą konta. Opcja "przekazania dokumentu do/z magazynu" nie tylko umożliwia rejestrację przepływu dokumentu lub zakresu dokumentów między magazynami a wypożyczalnią (lub innymi działami biblioteki), ale także powoduje pojawienie się w katalogu OPAC informacji o dostępności danego egzemplarza. Moduł daje możliwość zainicjowania i przeprowadzenia procesu ubytkowania książek ze względu na różne czynniki poprzez opcję "przekazania dokumentów do ubytku". Prowadzona historia wypożyczalni i aktywności czytelnika jest podstawą do tworzenia różnych raportów i statystyk.

MODUŁ "KATALOG OPAC"

Zapewnia szybkie i wielostronne wyszukiwanie w trybie on-line informacji o zasobach bez względu na typ dokumentu, z dowolnego stanowiska lokalnej sieci komputerowej, jak również poprzez sieć INTERNET. Wyszukiwanie odbywa się według słów w oparciu o indeksy: tytułów, osób, instytucji, imprez, serii, krajów, haseł przedmiotowych, klasyfikacji UKD, klasyfikacji wewnętrznej biblioteki. W wyszukiwaniu zaawansowanym system pozwala maskować prawostronnie wyrażenia, łączyć je przy użyciu operatorów logicznych (boole'owskich), daje także możliwość ograniczania listy odpowiedzi do roku wydania, języka dokumentu lub dowolnego wyrażenia z opisu bibliograficznego. Z poziomu katalogu OPAC czytelnik uzyskuje informację o bieżącej dostępności wyszukanych pozycji, ma też dostęp do własnego konta z możliwością dokonywania rezerwacji, zamówień i wypożyczeń.

"OPAC WWW"

Stanowi uzupełnienie systemu PROLIB o graficzny interfejs WWW, pozwalający na pełną obsługę złożonych transakcji i szerokie udostępnianie informacji bibliograficznej zawartej w bazie danych poprzez sieć globalną, z możliwością wyszukiwania według nieograniczonej liczby kryteriów definiowanych przez użytkownika, z wykorzystaniem wszystkich indeksów z systemu PROLIB, a także według warunku słownego z pełną obsługą logiki Boole'a w zapytaniach prostych i złożonych. Moduł umożliwia użytkownikowi przeglądanie zasobu biblioteki na poziomie inwentarza. Dzięki informacjom o odpowiednich statusach książek czytelnik posiada pełną informację o przeznaczeniu książki, jej aktualnym położeniu i możliwości wypożyczenia, udostępnienia, bądź rezerwacji.

MODUŁ "OPRACOWANIE PATENTÓW"

Umożliwia szczegółowe opracowanie opisów patentowych i praw ochronnych. Zawiera wszystkie istotne pola na etapie identyfikacji wybranego patentu oraz pozwala na tworzenie słownika klasyfikacji patentowej międzynarodowej i narodowej, co w znacznym stopniu przyspiesza i ułatwia pracę.

MODUŁ "OPRACOWANIE NORM"

Zapewnia opracowanie zarówno dokumentów normalizacyjnych wydanych jako oddzielne wydawnictwo, jak i dokumentów normalizacyjnych zawartych w zbiorze norm. Opis zgodny jest z PN-01152.03, dodatkowo można go powiązać ze słowami kluczowymi, UKD oraz uzupełnić adnotacją.

MODUŁ "OPRACOWANIE STARODRUKÓW"

Pozwala na szczegółowe opracowanie (wraz z wydrukiem różnego typu kart katalogowych) publikacji wydanych przed 1800 rokiem. Opis zgodny jest z PN-01152.08. Rekord można także powiązać z innymi elementami nie wykazanymi w normie jak: język dokumentu, rok wydania, ilustracje, oprawy, dedykacje, aprobaty cenzorskie, przywileje drukarskie i proweniencje dokumentu.

MODUŁ "SKONTRUM"

Umożliwia sprawne i szybkie przeprowadzenie inwentaryzacji posiadanych zbiorów pod warunkiem, że cały księgozbiór lub ta część, którą chcemy skontrolować, jest oklejona kodami paskowymi. Jest możliwe przeprowadzenie skontrum zarówno wydzielonej części zbiorów, jak i całego księgozbioru. Moduł przeprowadza kontrolę bez konieczności wyłączania księgozbioru z wypożyczalni.

MODUŁ "ADMINISTRATOR"

Zawiera podprogramy i pliki potrzebne dla sprawnego funkcjonowania pozostałych modułów aplikacji. Jest przeznaczony dla osób wdrażających system oraz dla osób zarządzających bazą danych i pozwala na edycję parametrów systemowych, definiowanie operatorów, ich grup oraz określanie praw dostępu do poszczególnych funkcji w systemie, definiowanie dowolnej liczby drukarek, tworzenie kopii zapasowej pełnej i przyrostowej w trybie on-line (dla systemu operacyjnego z pamięcią dzieloną).

MODUŁ "BIBLIOGRAFIA"

Oprogramowanie BIBLIOGRAFIA jest rozwiązaniem szczególnie polecanym Działom Informacyjno-Bibliograficznym bibliotek publicznych, naukowych i akademickich, ośrodkom informacji i bibliotekom instytutowym, których głównym zadaniem jest nie tyle wypożyczanie dokumentów, ile gromadzenie najbardziej aktualnego piśmiennictwa z danej dziedziny (w tym - dorobku naukowego własnych pracowników), rejestracja dowolnych typów publikacji pracowników uczelni wraz z informacjami o cytowaniach w prasie tychże dokumentów, tworzenie i wydruk bibliografii różnego typu (podmiotowych, przedmiotowych), umożliwienie użytkownikom szybkiego dostępu do informacji o dokumentach i ich zawartości rzeczowej (również poprzez INTERNET w postaci serwisu WWW), w tym także - z możliwością dostępu do abstraktu lub dokumentu źródłowego, ponieważ opis bibliograficzny w systemie można powiązać z dowolną liczbą obiektów multimedialnych (np. z obrazem graficznym dokumentu, zapisem video, zapisem dźwiękowym).

Podstawową możliwością funkcjonalną systemu jest swoboda definiowania przez użytkownika formatu opisu dokumentu zgodnego z ogólną definicją formatów MARC. Budowa "szkieletowa" aplikacji pozwała na implementowanie dowolnego formatu opisu dokumentu samoistnego (np. książki, normy, patenty, taśmy, czasopisma, prace naukowe itp.) lub niesamoistnego wydawniczo (np. artykuły, recenzje itp.). Format opisu ustalany jest zgodnie z potrzebami konkretnego klienta i we współpracy z nim. W taki sam sposób definiowane są indeksy wyszukiwawcze, przy czym wyszukiwanie odbywa się według dowolnej liczby kryteriów, a użytkownik może wybrać sposób prezentacji wyników.

System spełnia wymogi międzynarodowych standardów szczególnie zaś, choć nie wyłącznie: TCP/IP Protocol; ISO LATIN II Character Set, IBM LATIN II Character Set; ISO 2709 import/ export standard.

BIBLIOGRAFIA jest oprogramowaniem zintegrowanym z Kompleksowym Systemem Zarządzania Biblioteką "PROLIB", jednakże może pracować jako niezależny program, a więc mogą go również wykorzystywać biblioteki posiadające inny system biblioteczny. Oprogramowanie może współpracować z innymi bazami danych np.Oracle.

Formaty

Użytkownik ma możliwość zdefiniowania typów rekordów jakich będzie używał w systemie oraz ich formatów. Stworzenie nowego typu rekordu i jego formatu wiąże się z określeniem jakiego rodzaju pola i podpola zawarte będą w tym formacie, które z nich będą obowiązkowe i nieobowiązkowe, powtarzalne i niepowtarzalne.

Szablony

Każdy rekord posiada standardowy szablon wyświetlania danych, jednakże istnieje możliwość zdefiniowania dodatkowych szablonów, które bardziej będą odpowiadały indywidualnym potrzebom użytkownika.

Indeksy

Indeksy służą do przeszukiwania danych w bazie według różnych, dowolnie zdefiniowanych kryteriów. W zależności od tego jak został zdefiniowany indeks - czy jest to indeks słowny, alfabetyczny, chronologiczny czy wartościowy i jakie pola/podpola zostały w nim zawarte (zgodnie z życzeniem klienta) - tak będzie działało wyszukiwanie w bazie poprzez opcję OPAC. Ponieważ w różnych instytucjach różnie są określane uprawnienia użytkowników systemu (np. biblioteki wojskowe, biblioteki i archiwa instytucji rządowych), istnieje możliwość zdefiniowania indeksów dostępnych dla wszystkich użytkowników oraz rodzajów indeksów dostępnych tylko dla wybranej grupy operatorów.

Pracownik

Moduł "PRACOWNIK" pozwala na ewidencję pracowników naukowych. Dla każdego z nich można stworzyć statystykę jego dorobku naukowego za wybrany okres. Można również wykonać raport dorobku pracownika z nadrzędnym podziałem wg klasyfikacji rzeczowej, dalej w układzie chronologicznym i/lub alfabetycznym. Moduł ten pozwala także na opracowanie raportów dla poszczególnych Wydziałów, Katedr i Zakładów uczelni wyższej ukazujących ich dorobek naukowy.

Klasyfikacja

Moduł "KLASYFIKACJA" umożliwia implementację do systemu dowolnych typów klasyfikacji, według których biblioteka będzie opracowywała rzeczowo swoje dokumenty. Moduł pozwala na wydruk bibliografii publikacji będących dorobkiem naukowym pracowników uczelni dla wybranej klasyfikacji przedmiotowej w układzie alfabetycznym i/lub chronologicznym.

Wyszukiwanie

Dodatkowym uzupełnieniem BIBLIOGRAFII może być graficzny OPAC WWW, pozwalający na szerokie udostępnianie informacji zawartej w bazie danych poprzez sieć globalną, pracujący w oparciu o dowolny serwer i przeglądarkę WWW; zapewniający pełną obsługę złożonych transakcji w sieci globalnej i gwarantujący bezpieczeństwo przesyłanych danych potwierdzone certyfikatem.

Wydruki

Przygotowaną wraz z indeksami bibliografię lub efekty wyszukiwania w katalogu OPAC można wydrukować wprost na lokalnej lub sieciowej drukarce, bądź zapisać do pliku w formacie tekstowym, co umożliwia opracowanie materiałów pod względem edytorskim w każdym ze znanych edytorów tekstu.

MODUŁY OBSŁUGI BAZ BIBLIOTEKI NARODOWEJ

Najpoważniejszym problemem dla bibliotek rozpoczynających pracę w systemie informatycznym jest szybkie napełnienie bazy, retrokonwersja i rzeczowa klasyfikacja zbiorów. Można go rozwiązać, przynajmniej częściowo, poprzez umożliwienie użytkownikom korzystania z baz danych innych bibliotek oraz implementację słowników i kartotek haseł wzorcowych.

Moduły obsługi baz Biblioteki Narodowej umożliwiają oglądanie i przejmowanie wybranych lub wszystkich rekordów do systemu PROLIB z Przewodnika Bibliograficznego Biblioteki Narodowej (w formacie MARC/BN lub USMARC) oraz bazy Czasopisma Nowe, Zawieszone, Zmieniające Tytuł.

Moduł obsługi Słownika Języka Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej w formacie USMARC (jest także dostępny w MARC/BN) umożliwia bieżące wykorzystywanie tej klasyfikacji oraz w przypadku pojawienia się kolejnych, zmienionych wydań, także jej automatyczną aktualizację w systemie wraz ze wszystkimi powiązaniami.

WYMAGANIA SPRZĘTOWE DLA INSTALACJI SYSTEMU PROLIB.

Zastosowanie relacyjnej bazy danych PROGRESS oraz środowiska projektowego Progress 4GL i Progress WebSpeed zapewniło dużą wydajność i skalowalność systemu, spójność i bezpieczeństwo danych, możliwość bezproblemowego przenoszenia systemu pomiędzy wieloma platformami sprzętowymi i systemowymi, co przekłada się bezpośrednio na komfort pracy i poczucie bezpieczeństwa użytkownika systemu, gdyż:
  • nie istnieje niebezpieczeństwo, że wraz ze zwiększaniem ilości stanowisk pracy pojawią się problemy wydajnościowe systemu
  • nie istnieje niebezpieczeństwo, że w przypadku awarii nastąpi utrata danych bądź zostaną wprowadzone niepełne lub błędne dane
  • w dowolnym momencie biblioteka może podjąć decyzję o zmianie platformy systemowej lub sprzętowej bez spowodowania jakichkolwiek zaburzeń w pracy systemu

Biblioteki decydujące się na informatyzację w oparciu o system PROLIB mają praktycznie nieograniczone możliwości wyboru platformy sprzętowej i systemowej, na której można zainstalować oprogramowanie. Lista maszyn zawiera komputery wszystkich liczących się producentów (SUN, HP, DEC, IBM, OPTIMUS, COMPAQ), które mogą pracować w różnych konfiguracjach i pod nadzorem różnych systemów operacyjnych (DOS, UNIX, LINUX, Windows NT, BTOS/CTOS, OS/2, VMS, OS/400).
Te możliwości wyboru jakie daje system zaowocowały w praktyce wielką różnorodnością sprzętu, jego konfiguracji oraz systemów operacyjnych stosowanych przez użytkowników PROLIBA.

Biblioteki publiczne i pedagogiczne wybierały do tej pory głównie serwery OPTIMUS-a z systemem operacyjnym SCO UNIX, ale są także serwery COMPAQ (SCO UNIX), SUN (Solaris), PERITUS (składak z Windowsem NT), przykłady:

  • Miejska Biblioteka Publiczna w Tarnowskich Górach,w której PROLIB pracuje w zestawie modułów podstawowych dla 5 użytkowników na serwerze OPTIMUS LAN SERVER ECONOMIC (Pentium Pro 200 MHz, 64 MB RAM, MDD 3,2 GB), zaś stacjami roboczymi są komputery PC OPTIMUS SOHO i Standard (Pentium 166 MHz , 16 MB RAM)
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach (PROLIB w podstawowej konfiguracji dla 5 użytkowników): serwer OPTIMUS Integration Business (Pentium II 266 MHz, 32 MB RAM, HDD 4 GB), stacje robocze: terminale tekstowe.
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Sosnowcu (PROLIB w podstawowej konfiguracji dla 10 użytkowników): OPTIMUS LAN Server Economic (Pentium PRO 200 MHz, 96 MB RAM, HDD 2 x 2,1 GB), stacje robocze: komputery PC PTIUMUS Standard (Pentium 150 MHz, 16 MB RAM)
  • Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach (PROLIB w podstawowej konfiguracji dla 6 użytkowników): serwer COMPAQ ProLiant 400 (procesor Intel PIII 500 MHz, 128 MB RAM, 9GB HDD) z systemem operacyjnym LINUX, stacje robocze: komputery PC COMPAQ Prosignia 316S (procesor Intel Celeron 466MHz, 32 MHz RAM, 6,4 MB HDD)

Biblioteki uczelniane i naukowe wybierają sprzęt, kierując się nie tylko możliwościami finansowymi, ale także potrzebą zachowania jednolitości sprzętowo-systemowej w skali uczelni, gdyż ułatwia to administrowanie i serwisowanie sprzętu, np.:

  • Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej w Katowicach, w której PROLIB zainstalowany jest w wersji podstawowej dla 30 użytkowników wraz z modułem BIBLIOGRAFII, pracuje na serwerze SUN Ultra Enterprise 1 (system operacyjny Solaris, Procesor Ultra Sparc 167 MHz, 128 MB RAM, HDD 2,1 GB), stacjami roboczymi są terminale tekstowe i różne komputery PC.
  • Biblioteka Główna Politechniki Śląskiej w Gliwicach (PROLIB w wersji podstawowej dla 50 użytkowników): serwer HP 9000 klasy D 200 ( Procesor PA 7100 LC/75 MHZ, 128 MB RAM, HDD 4 GB) pracujący pod systemem operacyjnym HP-UNIX, natomiast jako serwer internetowy wykorzystywany jest komputer HP LanSerwer E40, stacjami roboczymi są terminale tekstowe i różne komputery PC.
  • Biblioteka Główna Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (PROLIB w wersji podstawowej dla 50 użytkowników, moduł Bibliografia dla 12 użytkowników): serwer SUN Ultra Enterprise 450 (procesor 250 MHz, 1GB RAM, 2 dyski po 9,2GB HHD pracujące w miroringu) z macierzą dyskową SUN StorEdge Multipack, serwer internetowy SUN Ultra Enterprise 10, stacjami roboczymi są terminale tekstowe i różne komputery PC. Moduły graficzne PROLIB-a pracują poprzez serwer terminali CITRIX Meta Frame zainstalowany na serwerze NT, co znacznie ułatwia administrowanie oprogramowaniem.
  • Biblioteka Śląska w Katowicach (Prolib wraz z modułami dodatkowymi dla 230 użytkowników; oprogramowanie POMOST organizujące współpracę pomiędzy systemem PROLIB, a aplikacją sterującą magazynem wysokiego składowania): serwer główny SUN E 3500 (2 procesory 400 MHz, 2GB RAM, 2 x 9,1 GB HDD) z macierzą dyskową SUN SPARCstorage Array Model 114; komputer rezerwowy SUN Sparc 1000E (6 procesorów, 512 MB RAM, 4x 2GB HDD), NETRA (procesor 160 MHz; 192 MB Ram, 4 GB HDD).

PLANY ROZWOJU SYSTEMU PROLIB

Rozwój systemu PROLIB w firmie MAX ELEKTRONIK S.A. jest programowany przez trzy czynniki. Podstawowym czynnikiem jest badanie rynku, norm i standardów bibliotecznych przez zespół rozwoju systemu.

Drugim czynnikiem są uwagi i sugestie użytkowników systemu. W celu łatwiejszego i bardziej efektywnego komunikowania się użytkowników systemu z działami rozwoju i utrzymania systemu w marcu 1998 roku został uruchomiony w postaci serwisu WWW System Rejestracji i Kontroli Uwag. System ten pozwala użytkownikom zgłaszać uwagi i sugestie dotyczące systemu PROLIB bezpośrednio do centralnej bazy uwag. Wszelkie zarejestrowane zapisy są oceniane i komentowane, a oceny i komentarze dostępne są niezwłocznie w serwisie dla wszystkich użytkowników.

Trzecim czynnikiem wskazującym kierunki rozwoju systemu jest działalność utworzonego w 1998 roku Forum Użytkowników Systemu PROLIB, którego zespoły robocze już działają czego dowodem może być nawiązana współpraca z Konsorcjum Bibliotek Wdrażających system VTLS w zakresie CKHW, NUKat i Z39.50.

Te trzy czynniki ukierunkowują plany rozwoju systemu na pięć podstawowych obszarów:

  • pełna implementacja formatów USMARC i nadążanie za ich zmianami,
  • pełna implementacja i nadążanie za zmianami w standardach informacyjnych typu Z39.50 i ILL
  • ciągła poprawa funkcjonalności, prostoty obsługi i interfejsu użytkownika
  • stałe zwiększanie funkcjonalności interfejsu WWW poprzez implementacje DHTML i JAVA
  • wdrożenie programu ASPEN.

Program ASPEN

Podczas wizyty w Polsce, Steve Blow (Progress Business Development Director) podpisał list intencyjny w sprawie udziału firmy MAX ELEKTRONIK w programie Application Service Provider Enablment - ASPEN, polegającym na udostępnianiu oprogramowania - aplikacji i oprogramowania narzędziowego na zasadzie wynajmu przez Internet.

Jest to bardzo interesująca propozycja dla małych bibliotek, które jak do tej pory nie miały żadnej szansy na zakup profesjonalnego systemu bibliotecznego, nie tylko ze względu na jego wysoki koszt w momencie zakupu (koszt wersji jednostanowiskowej oprogramowania jest najczęściej niewspółmiernie wysoki w stosunku do efektów uzyskanych z eksploatacji systemu na pojedynczym komputerze, zaś wersja sieciowa zwiększa koszty informatyzacji o koszt sieci komputerowej, serwera, stacji roboczych itp.), ale także ze względu na brak możliwości zdobycia środków na utrzymanie systemu (opłaty za roczny maitenance, reinstalacje, szkolenia, zatrudnienie administratora sieci i systemu).

Wraz z rozwojem infrastruktury teletechnicznej znika problem dostępu do sieci internetowej nawet małych miejscowości. Już w tej chwili można to zrobić na wiele sposobów, m.in. poprzez dzierżawę stałego łącza teletransmisyjnego. Powołanie Centrum Obliczeniowego (warunek uczestnictwa w projekcie) w bibliotece, np. wojewódzkiej i udostępnienie jej oraz podległym bibliotekom terenowym oprogramowania na zasadach dzierżawy eliminuje koszty związane wykupieniem licencji (biblioteki płacą tylko okresowy abonament za sieciowy dostęp do aplikacji) , obniża także w sposób zasadniczy koszty utrzymania systemu. Administrowanie systemem odbywa się jedynie w Bibliotece - Centrum Obliczeniowym, gdzie umiejscowiony jest główny serwer, a biblioteki nie ponoszą kosztów polis serwisowych i reinstalacji, zapewniając jedynie stacje robocze, poprzez które mają dostęp do systemu.

Zaletą tej koncepcji jest także umożliwienie dostępu do nowoczesnego, profesjonalnego systemu bibliotecznego małym bibliotekom, wykorzystanie jego funkcjonalności i możliwości w pełnym zakresie dzięki instalacji w sieci rozproszonej. Istotne są także korzyści wynikające z nawiązania współpracy bibliotek w regionie (nie deklaratywnej, ale praktycznej), co powinno zaowocować szybszym (przy niższych kosztach) opracowaniem zbiorów i uzyskaniem jednolitej, wysokiej jakości bazy danych całego regionu, a także dostępem z każdej biblioteki regionu poprzez OPAC WWW do informacji o zbiorach wszystkich uczestników projektu.

Nasze dotychczasowe osiągnięcia w zakresie tworzenia systemu bibliotecznego zaowocowały wybraniem Zespołu ds. Rozwoju Systemu PROLIB przez Europejską Inicjatywę d/s Systemów i Oprogramowania (ESSI) do udziału w projekcie INSPIRE (Initiative for Software Process Improvement in Regions Exterieures). Jest to projekt sponsorowany przez Komisję Europejską poprzez Program Copernicus, a jego celem jest udostępnienie małym i średnim firmom w Europie Środkowej i Wschodniej wiedzy i doświadczenia państw zachodnich w dziedzinie metod doskonalenia procesów wytwarzania oprogramowania oraz promocja metod i narzędzi zapewnienia jakości oprogramowania. MAX ELEKTRONIK jako jedna z trzech firm polskich została uwzględniona w pracach tego projektu.

BIBLIOTEKI WDRAŻAJĄCE SYSTEM PROLIB

Biblioteka Śląska, Katowice # Uniwersytet Śląski, Katowice # Akademia Podlaska, Siedlce # Politechnika Śląska, Gliwice # Politechnika Zielonogórska, Zielona Góra # Akademia Ekonomiczna, Katowice # Akademia Ekonomiczna, Wrocław # Akademia Wychowania Fizycznego, Katowice # Główna Biblioteka Lekarska, Warszawa # Akademia Medyczna, Wrocław # Akademia Medyczna, Lublin # Akademia Muzyczna, Katowice # Akademia Muzyczna, Wrocław # Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Rzeszów # Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Zielona Góra # Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Słupsk # Wyższa Szkoła Biznesu, Nowy Sącz #Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania, Katowice # Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych, Tychy # Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów # Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji, Zamość # Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Nowy Sącz # Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Katowice # Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, Zielona Góra # Miejska Biblioteka Publiczna, Czeladź # Miejska Biblioteka Publiczna, Katowice # Miejska Biblioteka Publiczna, Jastrzębie Zdrój # Miejska Biblioteka Publiczna, Sosnowiec # Miejska Biblioteka Publiczna, Tarnowskie Góry # Miejska Biblioteka Publiczna, Trzebinia # Miejska Biblioteka Publiczna, Tychy # Miejska Biblioteka Publiczna, Lubań # Instytut Medycyny Wsi, Lublin # Instytut Immunologii PAN, Wrocław # Instytut Spawalnictwa, Gliwice # Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Warszawa # Instytut Farmakologii PAN, Kraków # Energoprojekt Kraków S.A., Kraków # Polskie Wydawnictwa Muzyczne, Warszawa # Biblioteka Techniczna ZWCh Stilon, Gorzów Wlkp. # Wojewódzki Ośrodek Metodyczny, Gorzów Wlkp.


Pierwotny adres: http://www.oss.wroc.pl/biuletyn/ebib10/prolib.html
Adres w archiwum: ebib.oss.wroc.pl/arc/e010-04.html

 Początek strony



Kompleksowy system zarządzania biblioteką "PROLIB" / ElĹźbieta WoĹşniak// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. Bożena Bednarek-Michalska - Nr 2/2000 (10) luty. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. KWE, 2001. - Tryb dostępu: http://www.ebib.pl/2001/10/wozniak.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187