Ogólnopolska Konferencja Naukowa
Nowoczesna Biblioteka Akademicka
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Biblioteka Główna, Olsztyn 20-21 maja 2004

 

- Spis treści - Poprzedni - Następny

 
   
 

Maria Wilkin, Marcin Skład
Uniwersytet Warszawski
Centrum Otwartej i Multimedialnej Edukacji

Przysposobienie biblioteczne on-line

Z doświadczeń nauczania przez Internet na Uniwersytecie Warszawskim

Wprowadzenie

W dobie przyspieszonego rozwoju i charakterystycznego dla społeczeństwa informacyjnego wzrostu zapotrzebowania na edukację, różne instytucje, w tym również uczelnie wyższe, poszukują nowych form kształcenia, które pozwoliłyby sprostać rozszerzającym się, coraz bardziej zróżnicowanym i zmieniającym się potrzebom w tej dziedzinie. Nie bez powodu uczelnie wyższe na całym świecie, od wielu już lat, kierują swoją uwagę na różne formy kształcenia na odległość. Ten sposób kształcenia, elastyczny pod względem miejsca, czasu i tempa kształcenia, zawsze stwarzał dodatkowe możliwości docierania z edukacją do tych osób, które miały utrudniony dostęp do edukacji prowadzonej w tradycyjny sposób lub z różnych powodów nie mogły w tak prowadzonej edukacji uczestniczyć. Internet te możliwości bardzo rozszerzył i wzbogacił. Nic więc dziwnego, że - przy stale rosnących potrzebach edukacyjnych - wciąż przybywa instytucji, które udostępniają kursy i studia zdalne. Przybywa ich nie tylko w USA, które przodują edukacji oferowanej on-line. Coraz więcej polskich uczelni próbuje swoich sił w tej dziedzinie. Wśród nich jest Uniwersytet Warszawski. Na tej największej polskiej uczelni, od 1999 roku istnieje specjalna, międzywydziałowa jednostka - Centrum Otwartej i Multimedialnej Edukacji, która podejmuje próby rozszerzenia dostępu do edukacji uniwersyteckiej, prowadząc (we współpracy z innymi jednostkami UW) różne formy edukacji otwartej.

Czym się zajmuje i co oferuje COME UW?

Głównym zadaniem COME UW jest zachęcanie innych jednostek naszej uczelni do wzbogacania oferty dydaktycznej o nowe formy edukacji. Od pięciu już lat wspieramy na UW rozwój edukacji na odległość z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, przygotowując i prowadząc (we współpracy z innymi jednostkami UW) kursy (od dwóch lat również studia podyplomowe) przez Internet. Prowadzimy też badania marketingowe dotyczące zapotrzebowania na nowe formy edukacji otwartej oraz badania nad modelem motywowania w edukacji zdalnej.

Realizacja naszego głównego zadania nie jest sprawą łatwą na uczelni, która ma dziś, w roku akademickim 2003/2004, ponad 60 tys. studentów studiujących na kilkunastu wydziałach usytuowanych w różnych dzielnicach Warszawy, kadrę dydaktyczną, przyzwyczajoną do prowadzenia edukacji w tradycyjnej formie, zaangażowaną w pracy na innych uczelniach, oraz brak konkretnych rozwiązań systemowych (choćby w formie wliczania do pensum kursów internetowych), zachęcających nauczycieli akademickich do innowacyjnych metod nauczania. W tej sytuacji za sukces należy uznać, że w roku akademickim (2003/2004) w naszej ofercie mamy dwa kierunki internetowych studiów podyplomowych i 10 kursów dostępnych przez Internet.

Próbowaliśmy różnych form edukacji, takich jak: otwarte kursy wakacyjne z udziałem wybitnych polskich i zagranicznych profesorów (The Warsaw International Summer Education, WISE), kursy wideokonferencyjne we współpracy ze School of Slavonic and East European Studies w Londynie i kursy internetowe. Od trzech lat koncentrujemy się na edukacji przez Internet. Ta asynchroniczna forma, wolna od ograniczeń czasu i przestrzeni tradycyjnej edukacji, stwarza olbrzymie możliwości zarówno tym, którzy tworzą programy, jak i tym, którzy są odbiorcami tych programów. Uznaliśmy, że edukacja przez Internet, przełamująca dwie główne bariery dostępu do edukacji, zapewnia nam dużo większą swobodę i skuteczność w realizacji naszej misji rozszerzania dostępu do edukacji uniwersyteckiej. Kursy wakacyjne są uzupełniającą formą naszej oferty edukacyjnej, a wideokonferencje wykorzystujemy tylko jako element studiów podyplomowych.

Odnotowujemy stopniowy wzrost zainteresowania nową formą edukacji, jaką jest nauczanie/uczenie się za pośrednictwem Internetu. Poniższa tabela pokazuje, jakie kursy/studia podyplomowe oferowaliśmy w latach 2000-2003 i ile osób w nich uczestniczyło.

Tab.1 Oferta COME UW w latach 2000-2003

Kliknij by powiększyć

Skomentowania wymagają dwa ostatnie kursy, wyodrębnione z tabeli głównej. Pierwszy, Survival Polish, jest kursem polskiego dla cudzoziemców, do samodzielnego studiowania, bez pomocy nauczyciela i bez testu końcowego, sprawdzającego nabyte umiejętności. O osobach zapisanych na Survival Polish wiemy tylko tyle, ile wpisały do formularza zgłoszeniowego, nie wiemy natomiast nic na temat samego przebiegu ich studiowania i jego wynikach. Drugi kurs jest kursem demonstracyjnym, przygotowanym na potrzeby szkolenia wykładowców i wykorzystanym w 2002 roku do badania zapotrzebowania na kurs o takiej tematyce.

Jak widać, w naszej ofercie mamy kursy/studia psychologiczne, pedagogiczne, interdyscyplinarne, językowe i biblioteczne (o czym za chwilę). Warto też nadmienić, że od dwóch lat internetowe kursy językowe traktowane są jako równoprawna forma nauki języków na UW.

Kursy i studia prowadzimy we współpracy przede wszystkim z innymi jednostkami UW, ale nie tylko, np. kurs Epigrafika Majów został przygotowany we współpracy z Misją Andyjską UW i Uniwersytetem w Bonn, a uruchomienie w styczniu 2004 roku kursu Wprowadzenie do psychologii było możliwe dzięki umowie zawartej z Gdańskim Wydawnictwem Psychologicznym.

Jak uczymy przez Internet?

E-learning - to bardzo pojemne pojęcie używane powszechnie do określenia różnych form edukacji wykorzystujących zaawansowane technologie informatyczne. Na ogół e-learning występuje pod postacią:

  • Computer Based Training (CBT)
  • Web Based Training (WBT)

Pierwsza odnosi się do wszelkich form szkolenia (nauczania/uczenia się) dostarczanych indywidualnie na dyskietkach, CD czy DVD i wykorzystywanych przez osoby uczące się za pośrednictwem komputera osobistego, druga natomiast odbywa się on-line, za pośrednictwem Internetu, przez strony WWW. W tych dwóch postaciach e-learningu możliwa jest olbrzymia różnorodność. To, z jakim e-learningiem mamy do czynienia, zależy od wielu czynników, ale głównie od tego, kto go wykorzystuje, po co, do czego i w jaki sposób. COME UW wybrało e-learning przez strony WWW, na własnej platformie, stworzonej przez pracowników Centrum, ze stałym, systematycznym kontaktem z wykładowcą i asystentem. W naszym rozumieniu e-learning jest technologicznie zaawansowaną metodą wzbogacającą przede wszystkim możliwości kontaktowania się ze studentem, a także prezentowania materiałów dydaktycznych i monitorowania wyników nauczania.

I tak e-learning w naszym wykonaniu:

  • odbywa się przez strony WWW za pośrednictwem Internetu, na własnej platformie (lekcje, testy, komunikacja odbywają przez specjalne strony WWW, zjazdy i egzamin w sali);
  • rozpoczyna się i kończy w określonym terminie (nasze kursy trwają od 6 do 10 tygodni, studia 10 miesięcy);
  • prowadzony jest przez nauczyciela(-li) z pomocą asystenta(-tów) (nauczyciel organizuje pracę studentów, asystenci utrzymują regularną komunikację ze studentami);
  • zapewnia systematycznie racjonowane materiały do studiowania i testy sprawdzające (co tydzień nowa porcja materiałów do studiowania i test(-y) on-line do wypełnienia i wysłania lub zadania domowe w różnej formie, w zależności od przedmiotu studiów);
  • umożliwia stałą komunikację studentów z asystentami i wykładowcą oraz studentów między sobą (komunikacja może odbywać się przez e-mail, listę dyskusyjną, tablicę wiadomości, czat, telefon, fax oraz bezpośrednio podczas zjazdów i egzaminów);
  • daje stały dostęp do wyników testów (student ma dostęp tylko do swoich wyników, nauczyciel/asystent do wyników wszystkich testów każdego studenta i wyników poszczególnych testów wszystkich studentów).

Uczestnikom naszych kursów/studiów podyplomowych, którzy otrzymają autoryzację, zapewniamy dostęp do strony kursu/studiów przez 24 godz. na dobę, a na niej:

  • materiały do studiowania,
  • instrukcje, komentarze, wyjaśnienia, tematy do dyskusji, podsumowania,
  • testy on-line i inne zadania domowe,
  • natychmiastową informację zwrotną po wypełnieniu testu oraz informację zwrotną o wynikach wszystkich testów (przez "moje konto"), a także innych prac domowych (w "dzienniczku studenta"),
  • możliwość kontaktu z nauczycielem, asystentem i innymi studentami.

Przykładowa strona kursu

Kliknij by powiększyć

Tak wygląda przykładowa strona główna większości naszych kursów (wszystkich z obsługą nauczyciela), na którą wchodzi uczestnik po zalogowaniu się. Główna przestrzeń tej strony służy nauczycielowi i asystentom do zamieszczania bieżących informacji związanych z przedbiegiem kursu.

Strony służące komunikacji (tablica wiadomości i lista dyskusyjna)

Tablica wiadomości służy do dyskusji merytorycznych, a lista dyskusyjna jest przestrzenią dyskusji dowolnych (kuluarowych), które inicjują sami studenci (choć czasem trzeba ich do tego zachęcać).

Informacja o wynikach

Kliknij by powiększyć

Informacja o wynikach testu on-line, którą student otrzymuje bezpośrednio po wypełnieniu i wysłaniu testu, zawiera tabelę z wylistowanymi odpowiedziami prawidłowymi (na zielonym tle) i błędnymi (na tle różowym) oraz wynik procentowy.

"Przysposobienie biblioteczne" - przykład kursu dostępnego przez Internet, bez obsługi nauczyciela

W ofercie COME UW, oprócz kursów terminowych, ze stałą obecnością i komunikacją z nauczycielem, są też kursy, z których można korzystać samodzielnie w dowolnym terminie i w dowolny sposób. Przewodnikiem po takim kursie jest interaktywny program. Czego uczestnik będzie się uczył i w jakiej kolejności, zależy wyłącznie od niego. Do takich kursów należy właśnie Przysposobienie biblioteczne przygotowane przy współpracy z Biblioteką Uniwersytetu Warszawskiego. Udostępnione zostało w październiku 2003 roku. Szkolenie to adresowane jest przede wszystkim do studentów rozpoczynających studia na naszej uczelni. Ma stanowić ekwiwalent wycieczki po Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Wycieczka taka organizowana rokrocznie w październiku dla nowoprzyjętych studentów UW ma na celu zapoznanie ich z biblioteką i jej zasobami oraz podstawowymi zasadami korzystania z tych zasobów. Na wielu wydziałach jest ona obowiązkowym szkoleniem kończącym się wpisem do indeksu. W ostatnich latach, przy dużej liczbie studentów przyjmowanych corocznie na naszą uczelnię, BUW na początku roku przeżywa prawdziwe oblężenie. W zamierzeniu szkolenie miało odciążyć bibliotekę od nadmiaru obowiązków, a studentom UW stworzyć alternatywną formę zaliczenia obowiązkowego przedmiotu. W szkoleniu, oprócz studentów UW, uczestniczyć może każdy. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest zapisanie się, a więc poprawne wypełnienie formularza zgłoszeniowego, który jest dostępny na stronie COME UW www.come.uw.edu.pl. Prawidłowe wypełnienie formularza zapewnia automatyczne otrzymanie autoryzacji, czyli uaktywnienia wybranego i wpisanego przez uczestnika identyfikatora i hasła, które służą mu do logowania się i wejścia na stronę szkolenia. Strona główna szkolenia zawiera spis treści, dając uczestnikowi wgląd w zakres tematyczny kursu. Zapoznanie się z treścią kursu jest możliwe w różny sposób: sekwencyjnie lub przez spis treści i wybór odpowiednich elementów. Ułatwia to różnego rodzaju nawigacja.

Informacje tekstowe szkolenia zostały umieszczone na tle ilustracji przedstawiających albo poszczególne pomieszczenia biblioteki, albo konkretne urządzenia czy przedmioty. Ilustracje te pełnią nie tylko funkcję estetyczną. Mają stworzyć uczestnikowi iluzję rzeczywistej wycieczki po BUW. Są one maksymalnie skompresowane, żeby użytkownik z modemowym połączeniem z Internetem mógł bez trudności korzystać ze szkolenia. Dla zobrazowania zamieszczamy wybrane strony szkolenia.

Strona główna Szkolenia bibliotecznego COME UW Zawartość strony Informacje porządkowe
Kliknij by powiększyć       Kliknij by powiększyć
ze spisem treści i zakresem tematycznym szkolenia. i (u dołu strony) dwa rodzaje nawigacji ułatwiające
poruszanie się po stronach kurs

Opisane w szkoleniu przedmioty można dokładnie obejrzeć. Wystarczy kliknąć na zdjęcie. Możliwość obejrzenia z bliska tych przedmiotów ma ułatwić przyszłym użytkownikom biblioteki identyfikowanie różnego rodzaju urządzeń i kodów, takich, jak np. automat do ładowania kart do ksero i do opłacania wydruków z komputera.

Wirtualna wycieczka po BUW pozwala też uczestnikowi na zapoznanie się z przestrzennym rozmieszczeniem zasobów biblioteki i wszystkich ważnych punktów. Dzieje się tak za sprawą interaktywnej mapy. Wszystkie opisywane w szkoleniu miejsca otwierają tę interaktywną mapę, na której zaznaczona jest (na czerwono) aktualna lokalizacji (patrz niżej).

Strona ze zdjęciami przedmiotów i urządzeń,
które można obejrzeć z bliska
 Strona z interaktywną mapą
Kliknij by powiększyć       Kliknij by powiększyć

Studenci UW, którzy chcą zaliczyć kurs i otrzymać wpis do indeksu muszą wypełnić test zaliczeniowy, dostępny na stronie kursu.

Aby przystąpić do wypełniania testu, wystarczy kliknąć na zaznaczony czerwonym kolorem link Przystąp do wypełniania testu. Otwiera się strona z testem on-line, który ma sprawdzić stopień przyswojenia wiadomości objętych szkoleniem.

 Strona z testem zaliczeniowym
Kliknij by powiększyć       Kliknij by powiększyć

Po zaznaczeniu prawidłowych odpowiedzi i naciśnięciu guzika WYŚLIJ student otrzymuje informację z wynikiem (patrz str. 6 przykład strony z informacją o wynikach). Pracownicy BUW mają dostęp do wyników testu każdego studenta oraz do podstawowych danych o uczestniczących w szkoleniu studentach.

Strona z wynikami testu Strona z danymi o studentach
Kliknij by powiększyć       Kliknij by powiększyć

Od początku roku akademickiego, czyli od 1 października 2003 r. do 31 maja 2004 r. ze szkolenia skorzystało 179 osób, z tego 26% wypełniło test zaliczeniowy. O wynikach takiej frekwencji zadecydowało zapewne wiele różnych czynników. Nie ulega jednak wątpliwości, że o czynnikiem decydującym był brak informacji i jest to problem do rozwiązania w przyszłym roku akademickim, jeśli szkolenie ma spełnić swoje zadanie i odciążyć pracowników biblioteki od nadmiernych obowiązków. Inaczej, będzie wygodną alternatywą dla wybranych.

Co wynika z naszych doświadczeń?

Pięcioletni okres kształcenia przez Internet przyniósł nam wiele ciekawych spostrzeżeń i wniosków, w większości pozytywnych. Tu wskazujemy na niektóre trudności towarzyszące tej formie nauczania, w nich bowiem (między innymi) mogą tkwić bariery rozwoju e-learningu na polskich uczelniach.

Nasze doświadczenia utwierdziły nas w przekonaniu, że Internet bez wątpienia otwiera olbrzymie możliwości przed edukacją, ale nauczanie/uczenie się za jego pośrednictwem jest znacznie trudniejsze zarówno dla nauczyciela, jak i dla studenta.

Dlaczego nauczanie przez Internet jest trudne dla nauczyciela? Zasadnicza trudność jest w dużej mierze konsekwencją pisemnego charakteru tej edukacji. Nauczyciel decydujący się na przygotowanie kursu przez Internet musi:

  • wcześniej przygotować materiały dydaktyczne w formie nadającej się do umieszczenia na stronie WWW, a więc w formie podręcznikowej;
  • wcześniej zaplanować pracę studenta, a nie swoją, jak w edukacji tradycyjnej;
  • współpracować z asystentem i informatykami;
  • reagować (stale, szybko i systematycznie) na różne przejawy aktywności studentów na stronie lub braku tej aktywności;
  • odpowiadać na indywidualne pytania i wątpliwości studentów.

Komunikacja ze studentem jest więc częstsza, rozciągnięta w czasie i bardziej czasochłonna, bo pisemna i często indywidualna. Trudność tego nauczania polega też na pozbawieniu nauczyciela możliwości oddziaływania gestem, mimiką, mową ciała, itd., czyli odebraniu nauczycielowi siły oddziaływania tym wszystkim, co składa się na jego osobowość, na jego indywidualny styl nauczania. Nic więc dziwnego, że nauczyciele akademiccy, przyzwyczajeni do tradycyjnego nauczania, nie są zainteresowani tworzeniem kursów przez Internet, a niektórzy są wręcz przekonani, że uczyć przez Internet na dobrym akademickim poziomie się nie da. Nasi studenci są mniej sceptyczni: wydaje mi się, że, że jak najbardziej forma e-learningu może osiągać wysoką jakość, a nawet pokusiłabym się o stwierdzenie, że może osiągać dużo wyższy poziom od "normalnej" formy studiowania. Wszystko zależy od materiałów dostępnych na stronie i zaangażowania studenta; Edukacja przez internet bez wątpienia może osiągnąć wysoką jakość. Zależy to przede wszystkim od ludzi którzy tworzą kursy i samych uczestników. Oczywiście trudno porównać taką formę do studiów stacjonarnych. Trzeba raczej patrzeć na edukację przez internet jak na doskonałe uzupełnienie tradycyjnych form; Jak z każdym uczeniem, wszystko zależy od stopnia motywacji, od tego, jak bardzo zależy nam żeby się czegoś nauczyć. Jest też chyba tak, że pewne rzeczy bardziej się nadają do kursów prowadzonych przez internet, a inne mniej. Nie bez znaczenia jest też prowadzący (w przypadku internetu chyba bardziej - moderator) i atrakcyjna forma samego kursu. Jeśli wszystko to zadziała - to pewnie można mówić o wysokim poziomie efektywności takiego sposobu nauczania. Ale zawsze najważniejsze to, żeby chciało się chcieć, tego nie gwarantuje żadna metoda uczenia się, to leży po stronie tego, kto się uczy[1].

Przed studentem, nauczanie przez Internet też stawia dodatkowe, wysokie wymagania. Studiowanie przez Internet wymaga od uczącego się:

  • wysokiego poziomu motywacji,
  • zdolności systematycznego, samodzielnego uczenia się,
  • umiejętności sprawnego posługiwania się językiem pisanym,
  • odpowiednich umiejętności posługiwania się komputerem i korzystania z Internetu.

Dostrzegają to nasi studenci, dając temu wyraz w swoich opiniach. Mówiąc w uczeniu się przez Internet, zwracają też uwagę na pozytywne konsekwencje tych wymagań: jest to z pewnością trudniejsza forma nauczania, ze względu na to, że w dużej mierze opiera się na samodzielnej pracy studenta oraz jego samodyscyplinie. Jednak ma to swoje plusy, ponieważ zmusza to do systematycznej i wnikliwej nauki. Co więcej, jest to bardzo wygodna forma kształcenia, ponieważ to ja sama decyduję o tym, kiedy zgłębiam przedmiot e-kursu. Często studenci studiów stacjonarnych opuszczają zajęcia lub wykłady albo zajmują się wszystkim innym, tylko nie słuchaniem wykładowcy. Wiele ważnych rzeczy "ucieka", bo słowo mówione jest ulotne... zgadzam się też ze stwierdzeniem, że studenci "śpią" podczas ćwiczeń; pomimo wszystkich zalet nauczania przez internet ja chyba nie mógłbym się przestawić na taki system, to dla silnie zmotywowanych, systematycznych, itd.; kształcenie na odległość, z jakim my mamy styczność - ma sens jedynie wtedy, gdy uczeń sam się konsekwentnie pilnuje. Innymi słowy: odcina się od pomocy osób postronnych w wypełnianiu testów i tak dalej... nie oszukuje... jaki niewielki promil osób jest do tego zdolny?...[2]

Potwierdzają to również amerykańskie badania przeprowadzone w 1997 roku (w ramach amerykańskiego projektu "The CaliforniaDistance Learning") wśród studentów, którzy studiowali na odległość. Wg tych badań studenci, którzy studiowali z sukcesem:

  • sami, z własnej inicjatywy poszukiwali nowych możliwości nauki,
  • mieli wysokie oczekiwania wobec podejmowanej nauki,
  • byli bardziej zdyscyplinowani niż przeciętny student,
  • byli zazwyczaj starsi od przeciętnego studenta,
  • mieli bardzo poważny stosunek do zajęć[3].

Zasygnalizowane tu niektóre trudności i konsekwencje korzystania z e-learningu (zarówno po stronie nauczycieli, jak i uczących się), nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że nie jest to forma jednakowo dobra dla wszystkich i do wszystkiego. Egzemplifikacją tego stwierdzenia niech będą wypowiedzi naszych studentów: uważam, że e-learning może być odpowiednią formą nauki dla wielu osób. Przede wszystkim dla tych (powtarzam myśl widniejącą już na tej tablicy), którzy z jakichś powodów mają trudności z uczęszczaniem na zajęcia odbywające się w salach wykładowych, np. niepełnosprawni, pracujący, ludzie starsi. Może też być doskonałym rozwiązaniem dla osób nieśmiałych, nie mających siły przebicia, które w obecności całej grupy nigdy nie zdobyłyby się na zadanie pytania czy podzielenie się własnymi refleksjami. Zdecydowanie łatwiejsza jest aktywność, kiedy jest się anonimowym. Wydaje mi się, że jest to wielka szansa dla wielu studentów na zaistnienie i być może wyzbycie się oporów udzielania się na zajęciach odbywających się w trybie stacjonarny; Być może jestem staroświecka, ale zdecydowanie wolę wykłady w tradycyjnej, dusznej i ciasnej sali wykładowej. Przynajmniej można pogadać z kimś, kto siedzi obok... Siedzenie przed komputerem bardzo źle wpływa na mój wzrok (a i tak jestem krótkowidzem) oraz kręgosłup (a i tak mam skoliozę) oraz wpływa na wzrost mojej nerwowości i złego samopoczucia (a i tak mam wiosenną deprechę...). Nie twierdzę wcale, że komputery i internet to przekleństwo ludzkości - jako narzędzie komunikacji jest niezastąpiony![4]

Drugi, ważny wniosek wypływający z naszych doświadczeń można sformułować w sposób następujący: nauczanie przez Internet bez wątpienia stwarza duże szanse na zniwelowanie barier w dostępie do edukacji i wyrównanie szans edukacyjnych, ale ci, którzy powinni być nią objęci, nie tylko nie są do niej przygotowani, ale nie są nią również zainteresowani. Najnowsze badania przeprowadzone w ramach Diagnozy społecznej 2003 wskazują na niepokojącą tendencję: im wyższa grupa wiekowa, tym niższa aktywność edukacyjna, a poniżej 39 roku życia prawie zanika [5] . Jak zatem dotrzeć z edukacją do tych, do których powinno się dotrzeć? To wielkie wyzwanie i trudne zadanie stojące przed polskimi instytucjami edukacyjnymi.

Podsumowanie

E-learning jest technologicznie zaawansowaną metodą edukacji i jak każda metoda, która jest świadomie i konsekwentnie stosowanym sposobem postępowania dla osiągnięcia określonego celu, musi być starannie dostosowana do przedmiotu nauczania oraz możliwości i potrzeb osób uczących się w ten sposób. Aby osiągać wysoką jakość i dobre efekty (wyrażone w niskim procentowo odsiewie osób podejmujących naukę na odległość i dobrych, końcowych wynikach nauczania), ze względu na swoją specyfikę (narzędzia, nauka na odległość, bez bezpośredniego kontaktu), e-learning musi być stosowany w sposób szczególnie celowy.

Francuski filozof F. Bacon porównywał metodę do latarni oświetlającej wędrowcowi drogę w ciemnościach. Dla ukazania jej znaczenia posługiwał się jeszcze innym porównaniem; wskazywał, że nawet człowiek kulawy, jeśli idzie drogą, wyprzedzi tego, kto biegnie po bezdrożach. Po pięciu latach doświadczeń w prowadzeniu edukacji przez Internet jesteśmy bardziej świadomi tego, jak ważny - dla osiągania dobrych efektów nauczania - jest wybór odpowiedniej metody. Dlatego dołączamy do grona zwolenników edukacji mieszanej (blended learning). W krajach, w których odnotowuje się dynamiczny rozwój e-learningu, coraz więcej jest zwolenników właśnie edukacji mieszanej (blended learning), w której wykorzystuje się mocne strony obu form e-leaningu i tradycyjnego nauczania.

Przypisy

[1] Opinie studentów polonistyki UW uczestniczących w kursie Internet w edukacji wyrażone w dyskusji (na tablicy wiadomości) w trakcie trwania kursu.

[2] ibidem.

[3] BIELECKI, W. Nauczanie e-hybrydowe. Master of Business Administration 2004, nr 2, s. 17.

[4] Opinie studentów cd.

[5] KOTOWSKA, E. Wykształcenie i status edukacyjny członków gospodarstw domowych. In CZAPIŃSKI, J., PANEK, T. (red.) Diagnoza społeczna 2003. Warunki i jakość życia Polaków. Warszawa: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, 2004, s. 72.

Bibliografia

  1. BIELECKI, W. Nauczanie e-hybrydowe. Master of Business Administration 2004, nr 2.
  2. CZAPIŃSKI, J., PANEK, T. (red.) Diagnoza społeczna 2003. Warunki i jakość życia Polaków. Warszawa: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, 2004. ISBN 83-889-539-82.
  3. E-learning. Wyrównywanie szans. Materiały konferencyjne. Konferencja IDG Poland i CODN pod patronatem NBP. Warszawa, 24 lutego 2003 r.
  4. FISHER, R. Uczymy jak się uczyć. Warszawa: WSIP, 1999. ISBN 83-02-07331-8.
  5. JUSZCZYK, S. Edukacja na odległość. Kodyfikacja pojęć, reguł i procesów. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002. ISBN 83-7322-291-X .
   


- Spis treści - Poprzedni - Następny

(c) 2004 EBIB
(c) 2000-2004 Biblioteka Główna Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Przysposobienie biblioteczne on-line. Z doświadczeń nauczania przez Internet na Uniwersytecie Warszawskim / Maria Wilkin, Marcin Skład // W:Nowoczesna Biblioteka Akademicka : Olsztyn 20-21 maja 2004. - Dane tekstowe. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, K[omisja] W[ydawnictw] E[lektronicznych], Redakcja "Elektronicznej Biblioteki", 2004. - (EBIB Materiały konferencyjne nr 9). -
Tryb dostępu : http://www.ebib.pl/publikacje/matkonf/nba/wilkin.sklad.php . - Nowoczesna Biblioteka Akademicka - ISBN 83-915689-8-9