XXIII Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych
Polityka gromadzenia i profilowania zbiorów
w polskich bibliotekach medycznych
w dobie nowoczesnych technologii informatycznych

Gdańsk 21-22 czerwca 2004


- Spis treści - Poprzedni - Następny

            

Anna Uryga, Beata Bator
Biblioteka Medyczna Collegium Medicum
Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Strategie rozwijania kolekcji i modelowania polityki gromadzenia zbiorów w świetle doświadczeń Biblioteki Medycznej CM UJ

W niniejszym artykule zaprezentowano wyniki niektórych analiz prowadzonych w Bibliotece Medycznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego (BM CM UJ) w latach 1996-2003, które stanowiły istotny element opracowywanych planów strategicznych. Na tym tle zarysowana jest struktura i rozkład obecnych kosztów funkcjonowania biblioteki oraz źródła finansowania i pozyskiwania piśmiennictwa. Przedstawiona sytuacja biblioteki stanowi punkt wyjścia do określenia typów zasobów i ich ważności w kontynuacji dotychczasowej polityki gromadzenia i modelowaniu nowej strategii.

W drugiej części artykułu skupiono się na omówieniu kontekstu zagadnień towarzyszących polityce gromadzenia zasobów w BM CM UJ oraz na uwypukleniu szczególnie istotnych rezultatów przedsięwzięć dokonanych w latach 1996-2003, które miały na celu zmianę wizerunku Biblioteki.

W trzeciej części wkroczono w obszar problemów, które wiążą się z nowym podejściem do strategii rozwijania kolekcji pod kątem jakościowej oceny źródeł informacji. Omówiono również aspekty wdrożenia wolnego dostępu do półek w odniesieniu do wszystkich zasobów bibliotecznych.

Przykłady niektórych analiz prowadzonych w latach 1996-2000


Wykres 1.
Stan ilościowy zbiorów Biblioteki Medycznej CM UJ w okresie od 1995-2003 r. na podstawie zapisów inwentarzowych.

Powyższy wykres wskazuje na bardzo niewielki wzrost wolumenów w dwóch kategoriach zbiorów: wydawnictwach ciągłych i zbiorach specjalnych. Większy wzrost ilościowy (ale i tak dość łagodny) występuje w grupie druków zwartych. Od punktu wyjściowego przybyło w grupach: druków zwartych - 30.136 wol., zbiorach specjalnych - 3743 jednostek inwentarzowych, czasopismach - 9954 wol. Średni wzrost inwentaryzowanej literatury wyniósł ok. 4870 wol. rocznie. Na tej podstawie można stwierdzić, że tempo wzrostu zbiorów bibliotecznych (zwłaszcza w odniesieniu do druków zwartych) zmalało w stosunku do poprzednich dziesięcioleci. Tę zmianę można wychwycić zestawiając ze sobą wzrost pozycji w grupie druków zwartych miedzy latami 1995-1996 (wzrost o 10.000 wol.), a latami 2002-2003 (wzrost o 2704 wol.). W przedstawionej wizualizacji graficznej ten niuans pozostaje nieuchwytny.


Wykres 2.
Proces kształtowania się kosztów dokumentacyjnych (wydatki na czasopisma, druki zwarte oraz elektroniczne źródła informacji) w latach 1995-2003.

Na przedstawionym wykresie od 1997 r. pojawiają się 3 kolumny, z których pierwsza obejmuje koszty dokumentacyjne i koszty na tzw. wydatki rzeczowe (usługi telekomunikacyjne, pocztowe, materiały biurowe, wyposażenie, środki czystości, delegacje, konserwacja infrastruktury). Druga kolumna zawiera koszty dokumentacyjne, które wynikają z realizacji przyznanego na ten cel budżetu oraz dodatkowych zabezpieczeń, kierowanych przez innych (niż biblioteka) dysponentów środków finansowych (np. właścicieli grantów badawczych, dziekanów, kierowników jednostek organizacyjnych CMUJ). Trzecia kolumna reprezentuje koszty dokumentacyjne związane z prenumeratą czasopism. Na tym tle zobrazowany został rozkład kosztów na zakup książek oraz elektronicznych źródeł informacji (baz danych i konsorcjów czasopism elektronicznych). Jak widać - prenumerata tradycyjnych czasopism wiąże się z najwyższymi obciążeniami wśród pozostałych wydatków dokumentacyjnych.

Analiza danych przedstawionych na tym wykresie prowadzi do wniosku, że moderowane (o minimalnej tendencji wzrostowej) zakupy czasopism i innych źródeł informacji, prowadzone w latach 1995-1999, osiągnęły swój maksymalny pułap w 2000 r. W tym właśnie roku rozpoczynają się różnorodne perturbacje, których źródłem są zarówno nowe zasady i procedury organizacji przetargów wynikające z zapisów Ustawy o zamówieniach publicznych, nie dość precyzyjne, a nawet mylące, zapisy Ustawy o podatku VAT, zmiany w polityce finansowej KBN (min. zniesienie celowych dotacji na zakup czasopism z importu i ukrycie ich w dotacji na realizację działalności statutowej dla poszczególnych wydziałów), a także odnotowywany każdego roku wzrost cen na czasopisma. W takiej sytuacji nakładanie się przedpłat na prenumeratę, kumulowanie kosztów z dwóch lat w jednym roku, stały wzrost wydatków na elektroniczne źródła informacji powodują rozchwianie preliminarzy budżetowych. Za tym idą trudne pertraktacje z władzami i służbami finansowymi uczelni oraz czasochłonne zabiegi nad ustaleniem listy prenumerowanych czasopism, aby pozostać w zgodzie z założeniami budżetu. Każdego roku następuje też niewielki, aczkolwiek stopniowy, spadek liczby prenumerowanych tytułów w postaci drukowanej. Jest on niewielki, ponieważ kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych oraz pracownicy naukowi starają się, w miarę swoich możliwości, zabezpieczyć własne (dodatkowe) środki finansowe na ten cel.


Wykres 3.
Proces kształtowania się kosztów dokumentacyjnych (wydatki na czasopisma, druki zwarte oraz elektroniczne źródła informacji) w latach 2000-2003 - dopełnienie poprzedniego wykresu.

W cieniu kłopotów budżetowych, które wiążą się z wydatkami na zakup literatury, pozostają inne jeszcze problemy. Biblioteka zmaga się z utrzymaniem kosztów rzeczowych na poziomie 2000 r. Staje się to przedmiotem szczególnej ekwilibrystyki, zważywszy na rosnące potrzeby w zakresie szybkiej i sprawnej komunikacji oraz na konieczność naprawy i odnawiania parku technologicznego Biblioteki. Szukanie oszczędności w wydatkach rzeczowych jest połączone ze stałym poszukiwaniem dodatkowych źródeł finansowych, które powinny pozwalać na choćby niewielkie inwestycje. Na koszty rzeczowe (zobrazowane na wykresie) składają się, więc, nie tylko koszty wydatkowane z przyznanego budżetu, ale także koszty pochodzące z wypracowywanych projektów. W tę grupę kosztową - od 2003 r. - wchodzą również dodatkowe obciążenia związane z migracją baz katalogowych z systemu VTLS do VIRTUI oraz utrzymaniem systemu bibliotecznego w latach następnych. Z góry wiadomo, że już w 2004 r. obciążenia z tego tytułu podniosą koszty rzeczowe o 40 % w stosunku do lat ubiegłych. Konsekwencje płynące z tego wzrostu kosztów zostaną skrótowo omówione przy wykresie 4.

Trzecia grupa kosztów przedstawionych na wykresie wiąże się z kosztami utrzymania budynku (amortyzacją i opłatami za media oraz niezbędnymi remontami). Ewentualne obniżanie lub ich powiększenie zależy w dużej mierze od służb technicznych i administracyjnych uczelni. Wszelkie regulacje w tym względzie uzależnione są jednak przede wszystkim od ogólnej kondycji finansowej uczelni. Jeśli więc w 2003 r. w Bibliotece wykonano I etap remontu sanitariatów i łazienek oraz modernizację infrastruktury przeciwpożarowej, to już w 2004 r. na żaden poważniejszy remont Biblioteka nie mogła liczyć.

Czwartym składnikiem kosztów funkcjonowania biblioteki są wreszcie koszty osobowe. Tutaj notowany jest (na całe szczęście) stały wzrost, dzięki czemu stopniowo regulują się różnorodne dysproporcje i elastycznie moderuje się system motywacyjny. Ten składnik pozwala wydobyć z pracowników większą kreatywność i podkreślić wagę zawodowych kompetencji.

Przedstawienie i krótkie omówienie kosztów funkcjonowania biblioteki pomaga lepiej zrozumieć wzajemne relacje pomiędzy poszczególnymi grupami wydatków. Mniej lub bardziej świadoma ingerencja w kształt tych wydatków pozwala restrukturyzować różnorodne funkcje biblioteki oraz optymalizować strategię jej rozwoju.


Wykres 4.
Szczegółowy rozkład wydatków dokumentacyjnych wykazanych w 2002 r. Podobna struktura wydatków utrzymuje się w 2003 r.

80% wydatków dokumentacyjnych stanowią koszty zakupu polskich i importowanych czasopism w formie drukowanej. Jeśli dorzucić do tego jeszcze 8% wydatków na bazy danych i konsorcja czasopism elektronicznych - to pozostaje ok. 12% wydatków, które obejmują zakupy w zakresie polskiego i zagranicznego piśmiennictwa naukowego (druki zwarte) oraz podręczników dla studentów (druki zwarte). Niestety tutaj tylko2% wydatków pozostaje w dyspozycji biblioteki. Pozostałe 10% wydatków finansowanych jest z budżetów innych dysponentów. Literatura zakupiona w ramach tych 10%, po rejestracji i opracowaniu metodami tradycyjnymi, zasila zbiory bibliotek poszczególnych dysponentów. W tym miejscu należy nawiązać do uwag sporządzonych przy omawianiu wykresu 3. Sytuacja, w której rocznie tylko 2% nabytków z grupy druków zwartych trafia do komputerowej bazy katalogowej, budzi szczególną troskę i niepokój. Z kolei gwałtowny wzrost kosztów utrzymania zintegrowanego systemu bibliotecznego, pomimo swojej pewnej amortyzacji w postaci rekordów bibliograficznych i rekordów zasobu dla wydawnictw ciągłych, ciążyć będzie negatywnie na efektywności funkcjonowania całej biblioteki. Próba rozwiązania tego poważnego problemu stanowi punkt wyjścia dla "nowej" strategii rozwoju systemu biblioteczno-informacyjnego CM UJ w latach 2005-2007 i będzie jednym z jej najważniejszych wyzwań.


Wykres 5.
Źródła finansowania kosztów dokumentacyjnych w 2002 r.

W przeciągu ostatnich dziewięciu lat obciążenia finansowe z tytułu kosztów dokumentacyjnych coraz lepiej przyjmowane są przez budżety innych (niż biblioteka) dysponentów. W partycypację kosztów wynikających z prenumeraty czasopism zaangażowani są zarówno właściciele grantów badawczych, jak i kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych oraz sami dziekani wydziałów. Proporcje kosztów ponoszonych z tego tytułu nie są jeszcze zadawalające, ale w coraz większym stopniu pojawia się zrozumienie i gotowość do zabezpieczenia dodatkowych środków oraz źródeł finansowania działania biblioteki. Biblioteka przestaje być postrzegana jako jednostka prokurująca koszty jedynie dla samej siebie, a jej obraz ulega pozytywnemu przeobrażeniu. Nowy, przygotowany obecnie model rozkładu kosztów dokumentacyjnych pomiędzy różnych dysponentów środków finansowych będzie musiał uwzględniać zmiany w strukturze wydatków (wykazanych na wykresie 4). Proporcje kosztów przeznaczanych na poszczególne typy zbiorów muszą zostać tak uregulowane, aby biblioteka była zdolna zwiększyć zakupy podręczników i prowadzić stabilną politykę rozwijania kolekcji. Osiągnięcie tych celów wymaga licznych zabiegów i zmian organizacyjnych, które z jednej strony mają podtrzymać kierunek rozwoju biblioteki, a z drugiej wyeliminować niektóre niebezpieczne zjawiska i tendencje.

Podsumowującym akcentem tych analiz niech będą następujące uwagi:

  1. Aktualna polityka gromadzenia w dużej mierze uzależniona jest od polityki finansowej uczelni, w której dominują zasady znacznej decentralizacji środków finansowych i rozłożenia decyzji w sprawie ich podziału.
  2. Partycypacja w kosztach prenumeraty czasopism oraz zakupu druków zwartych przez poszczególne jednostki organizacyjne ma jednocześnie olbrzymi wpływ na politykę gromadzenia zbiorów (a więc na decyzje o zakupie określonych tytułów). Nie wnikając głębiej w pozytywne i negatywne aspekty takiej polityki, można jedynie stwierdzić, że takie postępowanie zapewnia spełnienie potrzeb informacyjnych wybranej (w pewnym stopniu ograniczonej jedynie do pracowników naukowych uczelni) grupy użytkowników.
  3. Do ogólnych tendencji dotyczących ograniczania prenumeraty czasopism drukowanych na rzecz czasopism elektronicznych środowisko CM UJ podchodzi z dużą ostrożnością. Każda decyzja o rezygnacji z formy drukowanej poprzedzona zostaje konsultacją z biblioteką. Ważne kwestie podnoszone podczas tych rozmów to zabezpieczenie dostępu do archiwum oraz gwarancja uczestnictwa biblioteki w konsorcjalnym dostępie do pełnotekstowych baz danych.
  4. Jednym z bardzo istotnych elementów analiz związanych z zakupem czasopism są również wskaźniki bibliometryczne takie jak Impact Factor oraz Index Copernicus.
  5. W związku z ograniczonymi możliwościami finansowymi Biblioteka podejmuje decyzje o zakupie referencyjnych wydawnictw monograficznych i podręczników dopiero pod koniec roku (często posiłkując się tylko środkami na działalność bibliotek wynikającymi z przyznawanej każdego roku przez Ministerstwo Zdrowia dotacji wspomagającej badania). Zgodnie z potrzebami naszych użytkowników polityka gromadzenia zbiorów powinna zapewniać aktualność i uwzględniać nie tylko zakup podręczników w języku polskim, ale i angielskim.

Kontekst zagadnień towarzyszących polityce gromadzenia zasobów w BM CM UJ

W latach 1996-2003 zrealizowanych zostało wiele znaczących przedsięwzięć, które zrodziły się pod wpływem dwóch ważnych opracowań strategicznych. Pierwsza, wyjściowa analiza pt.: Restrukturyzacja usług informacyjnych w systemie biblioteczno-informacyjnym CMUJ została przygotowana w marcu 1996 r.[1]. Druga, stanowiąca kontynuację i rozszerzenie poprzedniej, powstała w lutym 1999 r. i nosi tytuł Strategia rozwoju systemu biblioteczno-informacyjnego CM UJ w latach 1999-2001[2]. Obie analizy głęboko (na podstawie szczegółowych danych) wniknęły w strukturę i w sposób realizacji wszystkich zadań bibliotecznych, określiły potrzeby organizacyjne i finansowe, wyznaczyły kierunki rozwoju oraz przygotowały scenariusze realizacji wybranych strategii. W wyniku realizacji wyznaczonych priorytetów dokonały się istotne przeobrażenia w funkcjonowaniu biblioteki, które można zamknąć w siedmiu punktach.

  1. Optymalizacja dostępu do informacji poprzez:
    • umożliwienie korzystania on-line ze wspólnej z Biblioteką Jagiellońską komputerowej bazy katalogowej wraz z wzajemnym rozszerzeniem praw dostępu do zbiorów dla wszystkich pracowników i studentów UJ;
    • udostępnienie bibliograficznych baz danych i czasopism elektronicznych w sieci komputerowej całej uczelni;
    • opracowanie oraz udostępnienie własnych baz i narzędzi informacyjnych;
    • świadczenie usług biblioteczno-informacyjnych na odległość.
  2. Rozwój metodyczny zbiorów bibliotecznych poprzez:
    • wypracowanie i utrzymywanie w miarę stabilnej listy prenumerowanych czasopism w formie drukowanej;
    • wypracowanie wspólnej z BJ polityki w zakresie przystępowania do konsorcjów pozwalających na użytkowanie baz danych i czasopism elektronicznych;
    • wdrożenie wolnego dostępu do półek w czytelni wraz z szerokim zastosowaniem klasyfikacji tematycznej do organizacji zbiorów w magazynach bibliotecznych i komputerowym katalogu;
    • wypracowanie nowych procedur selekcji i reinwentaryzacji zbiorów depozytowych;
    • inwentaryzację i tworzenie scentralizowanej informacji katalogowej o starodrukach dostępnych w CM UJ.
  3. Sprawniejszy system organizacji zbiorów oraz realizacji usług bibliotecznych w jednostkach organizacyjnych CMUJ poprzez:
    • koordynację pracy bibliotekarzy zakładowych, ich szkolenie i związanie z biblioteką główną;
    • wypracowywanie standardów dla różnych typów bibliotek (instytutowych, klinicznych, wydziałowych, szpitalnych, etc.);
    • sukcesywną reorganizację bibliotek zakładowych wraz z częściową i/lub całościową likwidacją depozytów;
    • zbiorowe i/lub indywidualne szkolenia użytkowników w ich macierzystym miejscu pracy.
  4. Podniesienie kwalifikacji zawodowych personelu poprzez:
    • szkolenia wewnętrzne;
    • uczestnictwo w organizowanych na zewnątrz szkoleniach i warsztatach;
    • realizację wspólnych projektów i przedsięwzięć;
    • aktywowanie i włączenie pracowników w różnorodne prace zespołowe;
    • okresowe zmiany zakresów czynności i obowiązków zwłaszcza w odniesieniu do młodej kadry.
  5. Podniesienie umiejętności w wyszukiwaniu informacji oraz korzystaniu z biblioteki na odległość poprzez:
    • szkolenia użytkowników;
    • indywidualne konsultacje;
    • opracowanie stron i narzędzi informacyjnych portalu internetowego biblioteki;
    • organizację specjalistycznych kursów i zajęć dydaktycznych.
  6. Wszechstronna współpraca z innymi bibliotekami oraz wszystkimi partnerami zainteresowanymi rozwojem informacji medycznej poprzez:
    • tworzenie rekordów i zasilanie danymi centralnych baz katalogowych oraz kartotek haseł wzorcowych;
    • realizację wypożyczeń międzybibliotecznych i dostarczanie dokumentów drogą elektroniczną;
    • zabezpieczanie niektórych pozycji piśmiennictwa dla podtrzymania wymiany międzybibliotecznej w kraju i zagranicą;
    • udział we wspólnych, ogólnopolskich i/lub regionalnych przedsięwzięciach;
    • wymianę doświadczeń na konferencjach, szkoleniach i warsztatach;
    • przygotowywanie wspólnych projektów.
  7. Stabilniejsza organizacja i sprawny system zarządzania Biblioteką poprzez:
    • jasno sprecyzowane cele strategiczne;
    • motywowanie i dynamizowanie zespołu pracowniczego;
    • stałe poszukiwanie i zabezpieczanie środków finansowych na realizację inwestycji i przedsięwzięć;
    • partnerski styl kierowania.

Wszystkie wykazane powyżej elementy przyczyniły się do zmiany oblicza biblioteki w okresie ostatnich ośmiu lat. Przekładają się one na efektywną realizację celów, osiągniecie zamierzonych rezultatów i stworzenie konkretnych produktów. Można również obiektywnie stwierdzić, że dzięki konsekwentnie realizowanej strategii Biblioteka CM UJ zapewniła sobie wiarygodną pozycję na arenie przemian zachodzących w środowisku własnej uczelni[3].

Należy również zauważyć, że prowadzona dłużej niż 3 lata konkretna strategia, może prowadzić do skostnienia niektórych struktur organizacyjnych i utrwalenia rutyny w czynnościach, które wymagają stałych zmian. Prowadzone od pewnego czasu, analizy i oceny efektywności działania biblioteki, wskazują na liczne niedociągnięcia i konieczność zmian jakościowych. Motywem przewodnim obieranej obecnie strategii biblioteki staje się, więc, przede wszystkim JAKOŚCIOWA OCENA ŹRÓDEŁ INFORMACJI i ROZWÓJ KOLEKCJI wraz z opracowaniem nowych procedur towarzyszących polityce gromadzenia zasobów bibliotecznych. Polityka gromadzenia (wysunięta tutaj na pierwszy plan) łączyć się ma w spójną całość z pozostałymi działaniami biblioteki: opracowywaniem, przechowywaniem, konserwacją, udostępnianiem i informowaniem o treści zbiorów.

Kierunki, metody i narzędzia wspomagające rozwój nowej strategii gromadzenia zasobów i źródeł informacji medycznej w Uniwersytecie Jagiellońskim.

Podstawą do opracowania strategii na lata 2005-2007 będzie książka pt.: Collection Develoment and Assessment in Health Sciences Libraries[4]. Stale również korzystamy z Collection Development Manual of the National Library of Medicine, który jest dostępny na stronach portalu NLM (http://www.nlm.nih.gov/tsd/acquisitions/mainpage.html). Przewodniki te pozwolą ogarnąć wszystkie aspekty towarzyszące polityce gromadzenia zbiorów i uporządkują metodycznie nasze dotychczasowe działania. Uwaga nasza skoncentrowana zostanie jednak na sposobach zabezpieczenia i wdrożenia nowych metod i narzędzi.

W tym miejscu należy nawiązać do wykresu 1, który przedstawia ilościowy stan zbiorów bibliotecznych. Zasadniczą barierą uniemożliwiającą nam szybkie zastosowanie metod i kryteriów jakościowej oceny źródeł informacji, a co za tym idzie skutecznej selekcji i pożądanego rozwoju kolekcji jest, przede wszystkim, sposób uporządkowania zbiorów na półkach. Większość zinwentaryzowanych materiałów bibliotecznych, czyli to, co zostało zgromadzone przed 1996 r., pozostaje zorganizowana według formatów i numerów wynikających z akcesji wpływów. Ten układ jest niefortunny i nieadekwatny, zarówno do wzrastających wymagań użytkowników jak i do zapotrzebowań informacyjnych w dziedzinie medycyny, farmacji i ochrony zdrowia. Dodatkowym problemem biblioteki jest stale powiększający się zbiór nieziwentaryzowanych pozycji, pochodzący głównie z likwidacji niektórych (często bardzo cennych) kolekcji bibliotek zakładowych CMUJ. Tę skomplikowaną sytuację ilustruje poniższy przykład:

Zaplanowana reorganizacja zbiorów wraz z korzystniejszą optymalizacją dostępu do informacji łączyć się będzie z pełnym wdrożeniem klasyfikacji NLM do wszystkich typów zbiorów i na obszar całej biblioteki. Oznacza to także, że przyjęte procedury dotkną zarówno materiał gromadzony na bieżąco, jak i materiał archiwalny. Zdajemy sobie w pełni sprawę, że przedsięwzięcie to jest bardzo trudne do realizacji, tak od strony organizacyjnej, finansowej jak i konceptualnej. Wymaga nie tylko głębokiego wniknięcia w strukturę klasyfikacji NLM (http://wwwcf.nlm.nih.gov/class/), ale także w jej powiązania z Klasyfikacją Biblioteki Kongresu (http://www.loc.gov/catdir/cpso/lcco/lcco.html), z kartoteką MeSH (http://www.nlm.nih.gov/mesh/ i http://www.mesh.pl/) i innymi kartotekami haseł wzorcowych NUKAT (http://www.nukat.edu.pl/) oraz z Tablicami Cutter'a (http://www.cuttertables.com). Na razie trwają, więc, prace przygotowawcze: tłumaczone i adaptowane są dla naszych potrzeb procedury, przeprowadzany jest wstępny pilotaż, sporządzane są plany sytuujące różnorodne grupy zasobów w pomieszczeniach biblioteki oraz określane są szczegółowe potrzeby finansowe i kadrowe.

Jednocześnie - w odniesieniu do nowych zakupów literatury zagranicznej - jeśli tylko pojawią się większe możliwości nabywcze - utrzymana zostanie zasada zakupu literatury referencyjnej dobieranej z aktualizowanych co roku Brandon/Hill Selected List of Books and Journals http://www.mssm.edu/library/brandon-hill/. Biblioteka prowadzić będzie również selekcję zapotrzebowań na podstawie głębokiej lustracji poszczególnych działów tematycznych czytelni.

W ślad za stopniowym rozwojem metodycznym zbiorów bibliotecznych - wykorzystana zostanie również nasza baza akcesyjna, która już w tej chwili pozwala na dokonywanie jakościowych analiz.

Wszystkie omówione powyżej metody i narzędzia wspomagają kształtowanie nowej organizacji biblioteki. Funkcje niektórych z nich i role, jakie odgrywają w zarządzaniu informacją zostały szeroko omówione w artykule i referacie prezentowanym podczas XIX Konferencji Bibliotek Medycznych we Wrocławiu w 2000 r.[5]. Tam też pojawił się szczegółowy opis przedsięwzięcia wdrażania wolnego dostępu do półek w latach 1996-1999, który jak widać trwa dotąd. Ciągle otwierają się przed nami nowe obszary do zabudowywania i perspektywy dalszego rozwoju.

Choć zbiory biblioteczne Biblioteki Medycznej stanowią jedynie znikomą część (ok.10%) zasobów uniwersyteckich, to chyba warto je wyeksponować, zwłaszcza, że informacja o nich pozostanie we wspólnej z Biblioteką Jagiellońską bazie katalogowej.


Przemiany, jakie zachodzą w kształcie i funkcjach Biblioteki Medycznej CM UJ są odbiciem wybranej przed kilku laty strategii rozwoju, która opiera się na twórczym kreowaniu różnorodnych rozwiązań organizacyjnych i optymalnym wykorzystywaniu nowoczesnych technologii informatycznych. Nasza biblioteka coraz głębiej przeobraża się z archiwum wiedzy w ośrodek aktywnie tę wiedzę tworzący i przetwarzający. Zaangażowani w ten proces bibliotekarze i informatycy systematycznie poszukują nowatorskich zastosowań dla pojawiających się technologii, wspólnie budują wizję i model takiej biblioteki, która będzie satysfakcjonować zarówno jej pracowników jak i użytkowników.

Mamy to wszystko na uwadze - w obliczu zbliżającej się w 2010 r. dwusetnej rocznicy powstania Biblioteki Wydziału Lekarskiego UJ, której zbiory stanowią naukowe i kulturotwórcze zaplecze współczesnej wiedzy.

Przypisy

[1] URYGA, A. Restrukturyzacja usług informacyjnych w systemie biblioteczno-informacyjnym Collegium Medium Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 1996 [Materiał w posiadaniu autora].

[2] URYGA, A. Strategia rozwoju systemu biblioteczno-informacyjnego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Jagiellońskiego latach 1999-2001. Kraków 1999 [Materiał w posiadaniu autora].

[3] URYGA, A.M. Les avantages et menaces: la restructuration de la biblioteque medicale universitaire. In Libraries without limits: Changing needs-changing roles. Proceedings of the 6th European Conference of medical and health Libraries, Utrecht, 22-27 June 1998. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1999, p.155-159.

[4] RICHARDS, D.T., EAKIN, D. Collection development and assessment in health sciences libraries. [Chicago, Ill.]: Medical Library Association; Lanham, Md.: Scarecrow Press, 1997. ISBN 0-810-832-0-11.

[5] BOHATKIEWICZ, E. et al. Model opracowania rzeczowego a organizacja i zarządzanie informacją w Bibliotece Medycznej CMUJ. Biuletyn GBL 2000, nr 363, s.13-29.

Bibliografia

1. BOHATKIEWICZ, E. et al. Model opracowania rzeczowego a organizacja i zarządzanie informacją w Bibliotece Medycznej CMUJ. Biuletyn GBL. 2000, nr 363, s. 13-29.

2. RICHARDS, D.T., EAKIN, D. Collection development and assessment in health sciences libraries. [Chicago, Ill.] : Medical Library Association; Lanham, Md. : Scarecrow Press, 1997. ISBN 0-810-832-0-11.

3. URYGA, A.M. Les avantages et menaces: la restructuration de la biblioteque medicale universitaire. In Libraries without limits: Changing needs-changing roles. Proceedings of the 6th European Conference of medical and health Libraries, Utrecht, 22-27 June 1998. Dordrecht : Kluwer Academic Publishers, 1999, p.155-159. ISBN 0-792-356-26-8.

4. URYGA, A. Restrukturyzacja usług informacyjnych w systemie biblioteczno-informacyjnym Collegium Medium Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 1996 [Materiał w posiadaniu autora].

5. URYGA, A. Strategia rozwoju systemu biblioteczno-informacyjnego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1999-2001. Kraków 1999 [Materiał w posiadaniu autora].

               

- Spis treści - Poprzedni - Następny

(C) 2005 EBIB

    Strategie rozwijania kolekcji i modelowania polityki gromadzenia zbiorów w świetle doświadczeń Biblioteki Medycznej CM UJ / Anna Uryga, Beata Bator // W:XXIII Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych: Polityka gromadzenia i profilowania zbiorów w polskich bibliotekach medycznych w dobie nowoczesnych technologii informatycznych  : Gdańsk 21-22 czerwca 2004. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, K[omisja] W[ydawnictw] E[lektronicznych], Redakcja "Elektronicznej Biblioteki", 2005. - (EBIB Materiały konferencyjne nr 10). - ISBN 83-915689-9-7. - Tryb dostępu : http://www.ebib.pl/publikacje/matkonf/med23/uryga_bator.php