Joanna Zoń, „Ikonk@” z perspektywy biblioteki wojewódzkiej - przykład Książnicy Kopernikańskiej

III konferencja - Internet w bibliotekach. Zasoby elektroniczne: podaż i popyt

Poprzedni - Spis treści - Następny

            

Joanna Zoń
Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska w Toruniu

„Ikonk@” z perspektywy biblioteki wojewódzkiej - przykład Książnicy Kopernikańskiej

Realizacja programu Ikonk@, opracowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, rozpoczęła się w 2003 roku. Jego głównym celem było:

  • zapewnienie społeczeństwom lokalnym taniego i powszechnego dostępu do Internetu,
  • wyrównanie szans w dostępie do wiedzy ludności zamieszkałej w małych miejscowościach poprzez udostępnienie użytkownikom Internetu zasobów Polskiej Biblioteki Internetowej oraz innych zasobów edukacyjnych,
  • zmiana oblicza bibliotek publicznych – wzmocnienie edukacyjnej roli bibliotek – miejsca związanego z wiedzą, informacją i postępem.

Prawidłowość realizacji programu gwarantowała umowa, której stronami było Ministerstwo Nauki i Informatyzacji oraz wójtowie/burmistrzowie. Umowa nakładała na strony określone zobowiązania odnoszące się odpowiednio:

  • dla Ministerstwa Nauki i Informatyzacji:
    • wyposażenie każdego punktu w co najmniej trzy komputery z systemem operacyjnym, zintegrowanym pakietem biurowym i programem antywirusowym;
    • wyposażenie punktów w bezprzewodową sieć typu WiFi;
    • zaopatrzenie punktów w routery zarządzalne;
    • przeprowadzenie czterogodzinnego szkolenia osoby prowadzącej punkt na temat: podstaw obsługi systemu operacyjnego Microsoft Windows Professional XP PL, obsługi Internetu, konfiguracji i obsługi programu pocztowego, umiejętności dokonywania wydania i zmiany klucza WEP dla użytkowników "publicznych".
  • dla wójtów/burmistrzów:
    • zapewnienie odpowiedniego lokalu – najlepiej biblioteki; w wyjątkowych sytuacjach, gdy gmina nie będzie dysponowała biblioteką, może wykorzystać inny lokal o podobnym charakterze, np. gminny ośrodek kultury;
    • wyznaczenie kompetentnej osoby, która zostanie przeszkolona w zakresie wykorzystywania zasobów Internetu oraz będzie odpowiedzialna za prowadzenie punktu dostępu do Internetu; nie jest wymagane zatrudnienie nowego pracownika do prowadzenia punktu;
    • pokrycie kosztów podłączenia i korzystania z Internetu, przy czym wybór dostawcy usługi pozostaje w gestii gminy;
    • ubezpieczenie sprzętu komputerowego.

Realizację programu Ikonk@ w województwie kujawsko-pomorskim rozpoczęto w grudniu 2003 roku, choć formalne porozumienie pomiędzy Ministerstwem Nauki i Informatyzacji a Zarządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego zostało podpisane 6 lutego 2004 roku.

Wraz z przystąpieniem województwa kujawsko-pomorskiego do wdrażania programu zostali powołani:

  • pełnomocnik Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego ds. programu Ikonk@ z ramienia Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego – został nim zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju Regionalnego,
    • w zakresie obowiązków pełnomocnika jest nadzór nad Czytelniami Internetowymi zlokalizowanymi poza samorządowymi bibliotekami publicznymi;
  • wojewódzki koordynator programu Ikonk@ z ramienia Ministerstwa Nauki i Informatyzacji – został nim kierownik działu Metodyczno-Sprawozdawczego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu,
    • w zakresie obowiązków koordynatora jest nadzór nad Czytelniami Internetowymi zlokalizowanymi w samorządowych bibliotekach publicznych.

    W województwie kujawsko-pomorskim utworzono 172 Czytelnie Internetowe w ramach programu Ikonk@, z czego:

    • w 106 gminach po jednym punkcie,
    • w 33 gminach po dwa punkty.

W samorządowych bibliotekach publicznych zorganizowano 145 Czytelni Internetowych (Rysunek 1), w tym 12 w bibliotekach publicznych działających w strukturze domów kultury. Pozostałe punkty Czytelni Internetowych (27) funkcjonują w:

  • domach kultury,
  • ośrodkach sportu i rekreacji,
  • świetlicach wiejskich,
  • innych.

Legenda:
@x – liczba Internetowych Czytelni utworzonych w ramach programu Ikonk@

Powiat aleksandrowskiCAL
Powiat brodnickiCBR
Powiat bydgoskiCB/CBY
Powiat chełmińskiCCH
Powiat golubsko-dobrzyńskiCGD
Powiat grudziądzkiCG/CGR
Powiat inowrocławskiCIN
Powiat lipnowskiCLI
Powiat mogileńskiCMG
Powiat nakielskiCNA
Powiat radziejowskiCRA
Powiat rypińskiCRY
Powiat sępoleńskiCSE
Powiat świeckiCSW
Powiat toruńskiCT/CTR
Powiat tucholskiCTU
Powiat wąbrzeskiCWA
Powiat włocławskiCW/CWL
Powiat żnińskiCZN

Rysunek 1. Ilościowy rozkład Internetowych Czytelni utworzonych w ramach programu Ikonk@ w poszczególnych powiatach województwa kujawsko-pomorskiego.

W celu określenia stopnia wdrożenia programu Ikonk@ przeprowadzono monitoring z wykorzystaniem ankiety (Rysunek 2) zawierającej informacje nie tylko o danej jednostce, ale również o przyjętych zasadach funkcjonowania poszczególnych jednostek.

Rysunek 2. Ankieta wykorzystana w procesie monitoringu punktów Czytelni Internetowych utworzonych w ramach programu Ikonk@.

Przeprowadzona ankieta pozwoliła określić m.in.:

  • rodzaj łącza internetowego,
  • liczbę punktów z darmowym dostępem do Internetu,
  • możliwość wykonania wydruków.

Rysunek 3 przedstawia liczbowe zależności dla powyższych przykładów.

Rysunek 3. Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród 145 Czytelni Internetowych dla wybranych pytań.

System szkoleń dla pracowników obsługujących klientów Czytelni Internetowych wdrożono w 2005 roku. Ponadto tworzona jest platforma organizacyjna do sprawnej komunikacji (portal http://www.infobibnet.pl).

Na kolejne lata planuje się:

  • dalszy monitoring punktów,
  • wprowadzenie jednolitego systemu sprawozdawczego.

Program Ikonk@ w województwie kujawsko-pomorskim został powiązany z projektem Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu INFOBIBNET – informacja, biblioteka, sieć, który został przyjęty do realizacji w latach 2004-2006. Projekt opracowano w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego dla działania 1.5 – Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego. Na realizację zadania Książnica Kopernikańska w Toruniu otrzyma z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ponad 1 mln euro.

Projekt INFOBIBNET – informacja, biblioteka, sieć pozwala na przekształcenie Czytelni Internetowych (kafejki internetowe) w aktywne Infocentra, których głównym celem jest wsparcie rozwoju społeczno-gospodarczego regionów i przeciwdziałanie marginalizacji obszarów słabo rozwiniętych poprzez kreowanie i upowszechnienie szerokiego zakresu usług e-aktywności w oparciu o nowoczesne narzędzia teleinformatyczne, w tym szybki, tani i „przyjazny” dostęp do Internetu. W efekcie nastąpi:

  • włączenie bibliotek samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego, objętych programem Ikonk@, do krajowych i światowych centrów dystrybucji informacji,
  • wspomaganie funkcji edukacyjnych szkół związanych z edukacją informacyjną dzieci i młodzieży w małych ośrodkach poprzez zapewnienie dostępu do bibliotek cyfrowych i do informacji specjalistycznej,
  • możliwość intensywnego wykorzystywania przez internautów zasobów Polskiej Biblioteki Internetowej, innych powstałych i planowanych bibliotek cyfrowych polskich i zagranicznych oraz uczestniczenia wszystkich chętnych w formach nauczania na odległość.

Przeprowadzony został wywiad telefoniczny, którego celem było wstępne rozeznanie zakresu, w jakim wykorzystywane są Czytelnie Internetowe. Do wywiadu losowo wybrano trzydzieści punktów Ikonk@ ze 145 zlokalizowanych w bibliotekach samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego. Uzyskane wyniki ze względu na technikę badań nie stanowią podstawy analizy statystycznej i nie są znaczące, ale:

  • wykazały znikome zainteresowanie dostępną w Internecie ofertą:
    • usług e-edukacyjnych,
    • bibliotek cyfrowych;
  • pozwoliły sprecyzować zapytania opracowywanej nowej ankiety (wstępna wersja – rysunek 4).

Znikome zainteresowanie wynika z:

  • uwarunkowań systemowo-programowych (częsta konieczność instalacji dodatkowego oprogramowania),
  • braku katalogu zbiorów cyfrowych,
  • zawartość treściowa nie przystaje do potrzeb klientów.

Rysunek 4. Wstępna wersja nowej ankiety dla monitoringu punktów Czytelni Internetowych utworzonych w ramach programu Ikonk@, a przekształconych w aktywne Infocentra.

               

Poprzedni - Spis treści - Następny

(C) 2006 EBIB

    „Ikonk@” z perspektywy biblioteki wojewódzkiej - przykład Książnicy Kopernikańskiej / Joanna Zoń // W:III konferencja: Internet w bibliotekach. Zasoby elektroniczne: podaż i popyt. Wrocław,   12-14 grudnia 2005 roku. - [Wrocław] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, K[omisja] W[ydawnictw] E[lektronicznych], Redakcja "Elektronicznej Biblioteki", 2006. - (EBIB Materiały konferencyjne nr 12). - ISBN 83-921757-3-5. - Tryb dostępu : http://www.ebib.info/publikacje/matkonf/iwb3/artykul.php?p