ebib 
Nr 8/1999 (8), Biblioteki wirtualne, biblioteki cyfrowe.... Sprawozdanie
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Joanna Skrzypkowska
Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy

Konferencja PUBLICA (Kopenhaga 1999)




W dniach 14-15.10.1999 odbyła się w Kopenhadze konferencja pod hasłem "Coś dla każdego: biblioteki publiczne i społeczeństwo informacyjne", zorganizowana przez konsorcjum programu Unii Europejskiej PubliCA (informacja na temat konferencji dostępna jest w Internecie pod adresem http://www.aakb.dk/invitation). Wzięło w niej udział około 100 delegatów z 31 krajów europejskich. Wśród delegatów znajdowali się reprezentanci ministerstw odpowiedzialnych za biblioteki publiczne, reprezentanci stowarzyszeń bibliotekarskich oraz krajowi koordynatorzy programu PubliCA. Przedstawicielką Polski była jedynie autorka niniejszego tekstu.

Konferencja została sfinansowana ze środków Komisji Europejskiej, Danish Library Association, Danish Library Centre IFLA'97, EBLIDA oraz Union Danish Librarians. Obrady rozpoczęły się krótkim wprowadzeniem, wygłoszonym przez Rolfa Hapela, dyrektora Miejskich Bibliotek Publicznych w Aarhus (Dania). Kolejne wystąpienia poświęcono działalności bibliotek publicznych w społeczeństwie informacyjnym (prelegentki: Elsebeth Gerner Nielsen, duńska minister kultury i sztuki i Mirja Ryynanen, członkini Parlamentu Europejskiego) a omówiono m. in. dokumenty Unii Europejskiej dotyczące bibliotek, takie jak np. rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 30 marca 1984 w sprawie utworzenia biblioteki europejskiej, rezolucja Rady Europy z dnia 27 września 1987 o współpracy międzybibliotecznej w zakresie przetwarzania danych, rezolucja Rady Europy z dnia 25 czerwca 1996 o bibliotekach i publikowaniu elektronicznym czy też rezolucja Parlamentu europejskiego z dnia 13 marca 1997 o społeczeństwie informacyjnym, kulturze i edukacji (tzw. Raport Morgana). Mirja Ryynanen zwróciła uwagę na fakt, że za podstawę wielu dokumentów unijnych, dotyczących bibliotek, przyjęto postanowienia Parlamentu Europejskiego o dostępie do informacji.

Ross Shimmon, Dyrektor Generalny IFLA, w swoim referacie poświęconym bibliotekom publicznym i ich roli w czasach przemian społecznych, kształcenia ustawicznego, polityki kulturalnej i wzrostu ekonomicznego, zadał pytanie, jaki model sieci bibliotecznej jest lepszy - duża liczba małych placówek czy mniej bibliotek, ale za to większych, oferujących dostęp do wszelkich materiałów i każdego rodzaju informacji. Podkreślił także, że wysoki poziom usług świadczonych przez biblioteki uzależniony jest od ich finansowania - im większe nakłady, tym lepsza obsługa czytelników.

Ioannis Koukiadis, członek Parlamentu Europejskiego i wykładowca prawa na uniwersytecie w Tesalonikach, omówił program ISTAR (Information Society Training and Awareness Raising) Networks, aktualnie realizowany w ramach Europejskiego Programu Współpracy Międzyregionalnej i Regionalnych Innowacji Ekonomicznych [European Programme for Inter-Regional Co-operation and Regional Economic Innovation (RISI)]. Celem ISTAR jest włączenie bibliotek publicznych do współpracy z innymi lokalnymi partnerami w zakresie dostarczania informacji oraz zapewnienia szkolenia specjalnym grupom użytkowników, takim jak np. pracownicy małych i średnich przedsiębiorstw, pracownicy telekomunikacji, ludzie wykonujący wolne zawody, itd. ISTAR realizują współpartnerzy z Grecji, Niemiec, Irlandii Północnej i Wielkiej Brytanii.

W dalszej części konferencji, w sesji poświęconej krajowym strategiom bibliotecznym, zaprezentowano politykę dwóch państw europejskich - Irlandii i Portugalii - prowadzoną wobec bibliotek publicznych. Obaj prelegenci zaakcentowali ścisłą współpracę bibliotek z władzami lokalnymi - które gwarantują odpowiednie środki finansowe na wyposażenie, sprzęt komputerowy czy też szkolenie personelu - dostrzegają bowiem wartość usług świadczonych w bibliotekach publicznych przez wykwalifikowany personel, będący stale do dyspozycji każdego użytkownika, zarówno przeciętnego obywatela jak i przedstawiciela władz.

Drugi dzień konferencji rozpoczął referat na temat perspektyw rozwoju bibliotek publicznych, w kontekście działań podejmowanych przez XIII Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej w ramach projektu IST (Information Society Technologies Programme - Program Technologii Społeczeństwa Informacyjnego), wchodzącego w skład European Union's Fifth RTD Framework Programme (Piąty Ramowy Program Unii Europejskiej Rozwoju Badań i Technologii). Wygłosił go Bernard Smith, kierownik jednostki podlegającej XIII Dyrekcji Generalnej, a zajmującej się aspektami dziedzictwa kulturowego. Omówił on propozycje Komisji Europejskiej skierowane do bibliotek, które mają szansę włączenia się do programów (finansowanych ze środków unijnych), zmierzających w kierunku polepszenia dostępu do zasobów bibliotecznych, tworzenia nowych serwisów a także zachowania obiektów najcenniejszych. Podkreślił, że największe szanse na akceptację mają projekty proste, o niewielkim zasięgu terytorialnym i skoncentrowane na małej liczbie współpartnerów. Po wystąpieniu B. Smitha rozpoczęła się ponad dwugodzinna sesja, poświęcona relacjom pomiędzy społeczeństwem a bibliotekami publicznymi, rozpatrywanymi w różnych kontekstach: demokracji i obywatelstwa, rozwoju społecznego i ekonomicznego, kształcenia ustawicznego oraz zróżnicowania kulturowego i językowego.

Konferencję zakończono piętnastominutowym podsumowaniem, którego dokonali Jens Thorhague, dyrektor Danish National Library Authority, Victor Colodron, doradca w hiszpańskim Ministerstwie Kultury i Edukacji oraz Audrone Glosiene, pracownik naukowy Uniwersytetu Wileńskiego. Ostatnim punktem programu była dyskusja nad deklaracją kopenhaską, której tekst przytaczam poniżej. Deklaracja została jednogłośnie zaaprobowana przez uczestników.



DEKLARACJA KOPENHASKA

W dniach 14-15.10.1999 odbyło się spotkanie polityków z 31 państw europejskich, w czasie którego rozważano żywotną rolę bibliotek publicznych w społeczeństwie informacyjnym. Uczestnicy spotkania zostali poinformowani o istotnej roli odgrywanej przez wiele europejskich bibliotek publicznych w procesie umacniania tożsamości społecznej, rozwoju ekonomicznego, kształcenia ustawicznego oraz zróżnicowania kulturowego. Na zakończenie spotkania uzgodniono treść poniższej deklaracji jako dokumentu stanowiącego podstawę wizji przyszłości europejskich bibliotek publicznych.

W oparciu o:

  • Manifest bibliotek publicznych UNESCO
  • Wytyczne dla bibliotek publicznych IFLA
  • Raport Komisji Kultury, Młodzieży, Edukacji i Środków Masowego Przekazu Parlamentu Europejskiego o roli bibliotek we współczesnym świecie
  • Studium Komisji Europejskiej: Biblioteki publiczne i społeczeństwo informacyjne
  • Raport Komisji Kultury Rady Europy: Polityka wobec bibliotek i prawodawstwa bibliotecznego w Europie
  • Deklarację IFLA o wolności słowa

deklarujemy, jako wspólną podstawę dla krajowych i europejskich działań politycznych odnoszących się do bibliotek publicznych, co następuje:

Zadania dla biblioteki publicznej

popieramy działania bibliotek publicznych zaakceptowane w Komunikacie z Leuven:

  • demokracja i społeczeństwo obywatelskie - biblioteki publiczne dysponują strategicznym potencjałem podnoszenia jakości życia i zwiększania demokratycznych możliwości obywateli społeczeństw informacyjnych, za pomocą zapewnienia wolnego i równego dostępu do wysokiej jakości informacji,
  • rozwój ekonomiczny i społeczny - biblioteki publiczne wspierają rozwój społeczeństw poprzez zapewnienie usług informacyjnych, dostosowanych do potrzeb społeczności lokalnych, pełnią zatem niezwykle ważną rolę w niwelowaniu różnic w dostępie do informacji pomiędzy bogatymi a biednymi obywatelami Europy,
  • kształcenie ustawiczne - biblioteki publiczne w Europie, tworząc rozległą sieć rozpowszechniania informacji, stanowią najbardziej efektywną bazę materiałową dla kształcenia ustawicznego i łatwego dostępu do wiedzy, rozpowszechnianej w sieciach wirtualnych; wspierają one także osoby uczące się na różnych poziomach kształcenia instytucjonalnego,
  • zróżnicowanie kulturowe i językowe - biblioteki publiczne, zgodnie z wytycznymi Traktatu Europejskiego, ponoszą wielką odpowiedzialność za zachowanie dziedzictwa kulturowego, zapewnienie dostępu do literatury oraz doskonalenie umiejętności czytania i pisania.

Działania Komisji Europejskiej

Wzywamy Komisję Europejską do wspierania inicjatywy Parlamentu Europejskiego "Rola bibliotek we współczesnym świecie", w formie promowania aktywnych działań wprowadzających w/w raport w życie. W działaniach tych należy podkreślać znaczenie bibliotek publicznych w społeczeństwie informacyjnym i potrzeby europejskiej polityki informacyjnej.

Działania władz krajowych i federalnych

Wzywamy władze krajowe i federalne do podjęcia następujących działań:

  1. Opracowanie krajowej polityki informacyjnej w zakresie rozwijania i koordynacji odpowiednich zasobów informacyjnych. W pracach tych należy podkreślić wyjątkowe znaczenie bibliotek publicznych jako punktów dostępu do informacji dla społeczeństwa oraz zasadność wspomagania tych placówek odpowiednim prawodawstwem bibliotecznym.
  2. Stworzenie odpowiednio zorganizowanej i przygotowanej technicznie sieci, której zadaniem będzie rozwijanie krajowej polityki informacyjnej w Wieku Informacji. Powinna ona objąć wszystkie instytucje wytwarzające informacje (szczególnie instytucje tradycyjne - biblioteki, muzea i archiwa) oraz zapewnić rozpowszechnianie informacji i tworzenie wspólnych zasobów. Umożliwi to ożywienie praktycznej współpracy pomiędzy bibliotekami publicznymi.
  3. Wdrożenie i rozwinięcie programu dla bibliotek publicznych, zapewniającego minimum dostępu dla każdego użytkownika oraz odpowiedni poziom inwestycji gwarantujący wykorzystanie w tym procesie właściwych technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Program ten powinien ukazać potrzebę aktywnej pomocy władz miejskich i innych organizacji w pracach nad rozwijaniem tych technologii na rzecz społeczności lokalnej.
  4. Zapewnienie, że biblioteki publiczne zostaną wyposażone tak, aby umożliwić pełny dostęp do nowych zasobów informacyjnych wszystkim obywatelom, bez względu na ich sytuację finansową, fizyczną czy możliwości edukacyjne oraz że biblioteki te posiadają stale aktualizowane zasoby odpowiednie do świadczenia oczekiwanych usług.
  5. Dążenie do przekonania Parlamentu Europejskiego o potrzebie umiejscowienia bibliotek publicznych w czołówce instytucji społecznych, teraz i w przyszłości.
  6. Podjęcie działań zmierzających do zapewnienia równowagi pomiędzy prawami twórców informacji a prawami obywateli w zakresie dostępu do niej, co w konsekwencji powinno spowodować podwyższenie poziomu życia społeczeństwa.

Działanie bibliotek publicznych

  1. gotowość do zmiany dotychczas realizowanych zadań, posiadanych zasobów oraz do przeprojektowania świadczonych usług tak, aby były odpowiedzią na zapotrzebowanie społeczne
  2. otwarcie na długoterminową współpracę i partnerstwo z innymi znaczącymi instytucjami, także tymi, które są włączone w edukację społeczną
  3. doprowadzenie za pomocą efektywnego marketingu usług (prowadzonego we wszystkich sektorach społecznych) do uświadomienia obywatelom, że są zdolni w pełni wykorzystać wszystkie zasoby sieci bibliotek publicznych.


Pierwotny adres: http://www.oss.wroc.pl/biuletyn/ebib08/skrzypko.html
Adres w archiwum: ebib.oss.wroc.pl/arc/e008-07.html

 Początek strony



Konferencja PUBLICA (Kopenhaga 1999) / Joanna Skrzypkowska // W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Szymon Matuszewski - Nr 8/1999 (8) grudzień. - Czasopismo elektroniczne. - [Wrocław] : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1999. - Tryb dostępu: http://www.ebib.pl/1999/8/skrzypkowska.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187