ebib 
Nr 3/2010 (112), Moda, antymoda, design w bibliotekach – festiwal pięknych życzeń. Komunikat
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Marta Białecka
LaPolka

Anna Piwowar
LaPolka

Projekty gadżetów bibliotecznych - Wystawa powarsztatowa pracowni DESIGN


Warsztaty pracowni DESIGN okazały się ostatecznie kursem z myślenia projektowego. Temat warsztatów - biblioteka, wymyślony przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych "ę", początkowo nie wydawał nam się porywający. Wiedziałyśmy, że ten obszar będzie wymagał bardzo rzetelnego procesu przygotowawczego: przeprowadzenia gruntownej analizy, badań, wyciągania wniosków z zebranych danych. Miałyśmy obawy co do tego, czy grupa złożona z nastolatków temu podoła. Założyłyśmy, że będziemy starać się, podczas warsztatów, wcielić uczestników w role designerów. Wyposażywszy ich w podstawy wiedzy - narzędzia teoretyczno-praktyczne, zaufałyśmy ich zdrowemu rozsądkowi. W trakcie korekt starałyśmy się dać im jak największą autonomię i zaufać podejmowanym przez nich decyzjom.

Etap wstępny zakładał rozpoznanie tematu: wizyty w bibliotekach na Koszykowej i BUWie, gdzie mieliśmy okazję przyjrzeć się tajnikom bibliotecznej rzeczywistości. Potem nastąpiła ukierunkowana przez nas indywidualna obserwacja i analiza. Wymienialiśmy wrażenia i przemyślenia, próbując jednocześnie je systematyzować. Werbalizowaliśmy znalezione przez nas obszary/problemy po czym budowaliśmy wspólnie ogólne założenia do projektowania. Ostatecznie ze wspólnych obserwacji wybraliśmy najbardziej ogólne obszary tematyczne: Wygoda czytania: stanowisko czytelnika, Transport książek, Przestrzeń biblioteki: jak się w niej orientować? oraz Jak ominąć system - ukłon w stronę młodzieży, wyraźnie znudzonej niespodziewaną ilością pracy umysłowej. Każdy z uczestników przystąpił do wybranej grupy i rozpoczął się kolejny, już zawężony etap prac. Opracowaliśmy rzeczywiste oraz idealne scenariusze korzystania z biblioteki, aby skoncentrować całą uwagę na procesie użytkowania. Potem nastąpiły wprawki formalne i sprawdzanie modeli w naturalnej skali. Starałyśmy się pokazać naszej grupie wielobiegunowość designu. Wygląda na to, że dali się przekonać, że design to nie tylko piękne przedmioty, które nas otaczają.

Na wystawie wieńczącej nasze wspólne wysiłki można zobaczyć zarówno obiekty, mające w zamierzeniu być produkowane masowo, jak i jednostkowe poetyckie projekty, nawiązujące do estetyki D.I.Y.[przyp. red. ang. Do It Yourself][1] Są też wizjonerskie, futurologiczne koncepcje jak biblioteka księżycowa czy podwodna. Jest M.O.L. Biblioteczny - kompleksowy projekt systemu przekazywania informacji wraz z ich nośnikiem i graficzną koncepcją interfejsu; a także projekt kampanii społecznej. Młodzieży pracowni DESIGN, tak jak wielu projektantom, nieobca była pokusa tworzenia sztucznych problemów, po to tylko ażeby uzasadnić wymyślone przez siebie formy. Ostatecznie jednak powstały pomysły bibliotecznie użyteczne, jak określił to jeden z uczestników. Projekty te są surowe, co jest zrozumiałe. Każdy z nich posiada jednak mocny akcent i jest, na czym nam najbardziej zależało, umotywowany, zakorzeniony w realnej potrzebie.

Zakładki społeczne / Joanna Kowalkowska

Akcja społeczna jest odzewem na film dokumentalny o stanie polskich bibliotek w małych miastach. Z powodu braku środków ich bibliozbiory nie są aktualizowane o nowe pozycje pojawiające się na rynku wydawniczym. By zmienić ten stan rzeczy i powiększyć zbiory niewielkich bibliotek o wartościowe współczesne książki, została zaplanowana akcja społeczna. Sprzedaż specjalnie zaprojektowanych zakładek pozwoli zdobyć fundusze potrzebne w tym celu. Zakładki przedstawiają ikony polskiej literatury, zawierają biografię i spis najważniejszych dzieł przedstawionych pisarzy.

Zakładka społeczna
Fot. 1. Zakładka społeczna. Źródło: http://design-animatornia.blogspot.com/2010/02/trwa-wystawa-powarsztatowa-pracowni.html

Podstawka książkowa / Ala Leszyńska

Podstawka jest adresowana do ludzi lubiących czytać w nietypowych pozycjach; młodych, energicznych. Przeznaczona jest do wszystkich bibliotek, które mają czytelników "przyjemnościowych" oraz do przestrzeni domowej. Książkę umieszczamy na stelażu. Następnie wyginamy go według własnych potrzeb. Podstawka rozwiązuje problem umieszczania książek w nietypowej pozycji oraz samoistnego zamykania się kartek.

Przestrzeń relaksu / Joanna Kabala

Żadna minuta spędzona w bibliotece nie będzie zmarnowana. Nawet chwila relaksu może być owocna. Czytelnia czasopism aktualnych to miejsce, w którym przy kawie i dobrej muzyce (twojej ulubionej: specjalne słuchawki przy każdym stanowisku umożliwiają Ci podłączenie odtwarzacza) możesz dowiedzieć się czegoś nowego. Ten projekt został stworzony z myślą o dużych, nowoczesnych bibliotekach. Inspiracją była natura, w otoczeniu której najlepiej odpoczywamy. Roślinna podłoga i ściany połączone z fotelami wyrastającymi wprost z ziemi i ściekającym oświetleniem sprawią, że poczujesz się odprężony.

Torbuszka / Marek Głogowski, Agata Piwowar

Użytkownikami Torbuszki są ludzie wygodni, którzy nie mają nic przeciwko odpoczywaniu w miejscach pozornie do tego nieprzystosowanych, czyli studenci, uczniowie i odważne panie bibliotekarki. Torbuszka jest przeznaczona zarówno do biblioteki, szkoły, domu, jak i komunikacji miejskiej. Torbuszki można używać jako torby (jest bardzo pojemna, idealna na laptopa 15˝) oraz jako poduszki. Wystarczy oprzeć ją o szybę w autobusie lub położyć na stołku w bibliotece i przysnąć. Torbuszka odpowiada na problem zmęczenia, niewygody krzeseł, przenoszenia książek, dalekich dojazdów do domu oraz braku czasu na odpoczynek w łóżku. Inspiracją był efekt wszystkich tych okropnych wieczornych powrotów w autobusach, marzenie o spaniu w wygodnym łóżku zamiast pozorowania pracy w twardej szkolnej ławce o barbarzyńsko wczesnych godzinach (niemalże w środku nocy!)

Wachlarz / Maria Mirecka

Wachlarz to parawan przeznaczony dla użytkowników bibliotek i czytelni, których rozprasza duża, otwarta przestrzeń. Pomaga w odgrodzeniu się od bibliotecznego zgiełku oraz stworzeniu indywidualnego, przytulnego stanowiska pracy. Dzięki lekkości formy nie ingeruje w wystrój czytelni i dlatego nadaje się praktycznie do każdego wnętrza. Jest tani i prosty w produkcji. Inspiracją do projektu był wachlarz japoński. Prosty system składania i rozkładania idealnie spełnia się w roli regulacji wysokości parawanu. Elegancja i tajemnicza symbolika japońskich wachlarzy pasuje do panującej w czytelniach atmosfery ciszy i skupienia. Proces użytkowania: dolne ramię wachlarza w prosty sposób montuje się do blatu biurka w dowolnym miejscu tak, aby wydzielić sobie potrzebną przestrzeń do pracy. Drugim ramieniem reguluje się stopień rozłożenia.

Lampka / Aleksandra Materska

Lampka jest przeznaczona dla wszystkich użytkowników stanowiska czytelniczego, korzystających z oświetlenia książek. Lampka jest projektem uniwersalnym, adresowanym do wszystkich bibliotek. Projekt rozwiązuje problem dobrego oświetlenia więcej niż jednej książki. Lampka składa się z trzech modułów - niezależnych źródeł światła. Schowana tli się słabym światłem. Po wyciągnięciu rozświetla się. Opływowy kształt lampki pomaga utrzymać ją w czystości. Jeśli korzystamy tylko z jednego modułu lampki, pozostałe dwa mogą służyć jako podpórka do książek.

Głowonosz / Joanna Kabala, Marek Głogowski

Jednym z głównych problemów bibliotecznych, z którymi należy się zmierzyć, okazało się przenoszenie książek. O ile zazwyczaj jedna książka nie jest czymś nad wyraz trudnym do podniesienia, o tyle przeniesienie setki książek zostawionych w czytelni i dostarczenie ich do działów: geografia, iberystyka, książki historyczne itp. okazuje się ciężkim wyzwaniem, z którym codziennie mierzą się bibliotekarki. Czy konieczne jest używanie wózków? Jak najłatwiej nosić duże ilości ciężkich książek?
Odpowiedzią na te pytania jest nasz projekt głowonosza do książek. Zainspirowani kulturą afrykańską, gdzie kobiety noszą w ten sposób nawet silniki samochodowe, proponujemy bibliotekarkom całego świata takie egzotyczne rozwiązanie. Głowonosz ma zarówno zalety, jak i wady. Pozwala na przenoszenie dużych ilości ciężkich książek w sposób wymagający mniej wysiłku. Szczególnie w dużych bibliotekach jak np. BUW, gdzie strop jest umieszczony wysoko i praktycznie nie występuje problem niskich framug. Głowonosz wspomaga też utrzymywanie zdrowej prostej sylwetki. Jednakże w mniejszych bibliotekach występuje problem niskich pomieszczeń, a także dużej ilości drzwi, przez które trzeba przechodzić na ugiętych kolanach.

Głowonosz
Fot. 2. Głowonosz. Źródło: http://design-animatornia.blogspot.com/2010/02/trwa-wystawa-powarsztatowa-pracowni.html

Mol biblioteczny - mały, osobisty, latający, biblioteczny / Urszula Gumińska, Aleksandra Kopania, Joanna Ożdżeńska

Użytkownik

To urządzenie pomyślane jest dla możliwie szerokiego odbiorcy - dla każdego użytkownika biblioteki, bez względu na wiek czy umiejętności obsługi urządzeń mechanicznych. Pomyślane jest w szczególności dla osób, które nie są jeszcze obyte z biblioteką i nie czują się w niej swobodnie, ale ze względu na bardzo szeroki wachlarz możliwości jakie posiada, jest także pewnym niezbędnikiem dla każdego użytkownika biblioteki. Przewidziane jest dla bardzo dużych bibliotek, w których znajdowanie potrzebnych książek może stanowić problem. W naszym projekcie skorzystałyśmy z technologii, które obecnie nie są dostępne w tak zaawansowanej formie, ale z pewnością w przyszłości będzie można skorzystać z nich do stworzenia podobnego urządzenia.

  • holografia cyfrowa (wyświetlenie obrazu bez użycia ekranu, bezpośrednio w przestrzeni),
  • ultradźwięki (pozwalają one na interaktywność powietrznego ekranu dzięki namierzaniu dotyku użytkownika),

Ekran ten musi mieć mechanizmy: redukujące wstrząsy (podczas poruszania się wraz z urządzeniem), czujnik omijający przeszkody pojawiające się na drodze, a nie zapisane w systemie GPS, możliwość powiększania i pomniejszania emitowanego obrazu (dla wygody użytkownika i osobistych preferencji użytkownika), reagowania na światło (pozwalające zachować stały kontrast przy zmieniającym się natężeniu światła), system GPS.

Proces użytkowania

Otrzymujemy kuliste, złożone (z dwóch części) urządzenie. Rozkładamy je. Jedną połówkę (z nóżkami) mocujemy na ramieniu tak, aby oko mola skierowane było przed nas. Naciskamy przycisk na grzbiecie mola. Uruchomi to automatycznie mola latającego, który podfrunie do góry i będzie unosił się ok. 3040 cm od jego partnera. Współpraca moli pozwala na wyświetlenie przed użytkownikiem ekranu hologramowego.

Podstawowe zasady użytkowania:

  • możliwość wyboru języka,
  • sterowanie dotykiem - nie wymaga żadnych dodatkowych urządzeń,
  • możliwość zmiany wielkości ekranu i dostosowania go do własnych potrzeb (maksymalne powiększenie ekranu ok. 70 cm),możliwość korzystania z wielu okien jednocześnie (dowolne powiększenie i pomniejszenie każdego z nich),naprowadzanie na książkę przez mola, który lecąc przed nami, wskazuje drogę,zawsze obecny ekran (nawet podczas lotu mola).

Wyświetlanie przydatnych informacji o mijanych miejscach, narzędziach i obiektach, takich jak ksero, komputery, punkt informacyjny oraz instrukcji obsługi sprzętów.

Stałe elementy obecne na ekranie: menu, informacja, zegar, mapa biblioteki, klawiatura.

Wózek biblioteczny / Joanna Kabala, Marek Głogowski

Jest to wózek stworzony z myślą o ciężkiej pracy bibliotekarek, które w dużych bibliotekach z otwartymi zbiorami skazane są na syzyfową pracę ciągłego odkładania książek na półki.
Projekt ten ze względu na potrzebę przeprowadzenia szeregu badań jest przedstawiony tylko w zarysie. Jego budowa opiera się na zasadzie działania łożyska. Zewnętrzny walec obraca się względem wewnętrznego. Dodatkowe łożyska kulkowe na powierzchni pomagają przy jego manewrowaniu. Gumowa rączka może być wykorzystana jako hamulec. Mechanizm ten zapewnia łatwiejsze i lżejsze poruszanie się po bibliotece. Inspiracją do tego projektu był przypadkowo obejrzany program naukowy i zbyt długie rozmyślanie na temat wózkowych kółek. W końcu cały wózek stał się kółkiem.

Wózek biblioteczny
Fot. 3. Wózek biblioteczny. Źródło: http://design-animatornia.blogspot.com/2010/02/trwa-wystawa-powarsztatowa-pracowni.html

Stół / Katarzyna Korzenkowska, Maria Oblicka, Iga Olszewska

Stół jest projektem uniwersalnym, przeznaczonym do mniejszych oraz dużych bibliotek. Podpórka z transparentnego pleksi zamocowana na zawiasach służy jako podstawka pod książki (jeśli korzystamy z więcej niż jednej). Za podpórką możemy przechowywać nasze osobiste rzeczy. Projekt odpowiada na problem wygody stanowiska pracy. Rozwiązuje kwestię utrzymania porządku na biurku. Książki oparte o półkę są ustawione pod odpowiednim kątem.

Gazeta termosowa / Zofia Piwowar

Jest to termos w kształcie zwiniętej gazety. Kiedy idzie się do biblioteki, gdzie nie można wnosić jedzenia, zabiera się ze sobą swój termos.
To termos głównie dla osób często i długo przebywających w bibliotekach. Użytkowanie termosu jest bardzo proste. Wystarczy nalać sobie gorącej herbaty lub kawy do termosu. Następnie, będąc już w bibliotece, usadowić się w mniej widocznym miejscu i odkręcić zgrabnie zakamuflowaną nakrętkę. Jeżeli do danej biblioteki można wnosić rzeczy tylko w przezroczystych torebkach, nie ma obawy, że ktoś zorientuje się, co wnosimy. Dzięki niemu możemy nie tylko napić się (mimo zakazu, jeśli taki jest), ale stworzyć też w miarę "domową" atmosferę. Wielu ludzi pije napoje podczas nauki lub czytania, więc skoro ktoś nam tego zabrania, należy Ominąć System!

Gazeta termosowa
Fot. 4. Gazeta termosowa. Źródło: http://design-animatornia.blogspot.com/2010/02/trwa-wystawa-powarsztatowa-pracowni.html

Parawan plażowy / Joanna Kowalkowska

Parawan powstał dla użytkowników bibliotek, którzy potrzebują odciąć się od wzroku innych czytających. Ma pomóc w skupieniu się na własnym stanowisku pracy. Są adresowane głównie do ludzi korzystających z większych bibliotek, w których znajdują się długie stoły skupiające znaczną ilość użytkowników w jednym miejscu. Zwinięte parawany odbieramy w punkcie rejestracyjnym. W stołach bibliotecznych przewidziane są dziurki do zamocowania parawanu. Parawan rozwijamy i odgradzamy potrzebną nam przestrzeń. Jeśli przychodzimy do biblioteki by pracować grupowo, możemy wyznaczyć większy obszar dla kilku osób. Projekt był inspirowany plażowymi parawanami. Przez skojarzenie z wakacyjnym odpoczynkiem ma zmienić charakter biblioteki na bardziej relaksacyjny i przyjemny.

Podwodna biblioteka / Joanna Kabala, Marek Głogowski, Agata Piwowar, Zofia Piwowar

Naszym zadaniem było stworzenie biblioteki, która będzie przyjaznym miejscem dla bibliotekarek, które często cierpią na choroby kręgosłupa. Stwierdziliśmy, że głównym winowajcą tych problemów jest grawitacja, która sprawia, że książki SĄ wyjątkowo ciężkie. Powstały dwie koncepcje: biblioteka na księżycu, która niestety odpadła z powodu nieprzyjaznych warunków dla człowieka i małym prawdopodobieństwie, że szybko się one zmienią, oraz biblioteka pod wodą, która prawdopodobnie po rozwiązaniu nowo powstałych problemów miałaby szanse zaistnieć. Jej dodatkowym atutem jest to, że basen często jest polecany dla osób mających problemy z kręgosłupem. Może za kilkadziesiąt lat czytelnicy będą czekać na boję, która wypływając będzie znakiem, że ich książka została znaleziona? Już teraz ludzkość boryka się z problemem przeludnienia, a same oceany zajmują ok. 70% powierzchni kuli ziemskiej. Książek jest coraz więcej, gdzieś będziemy musieli je składować.


Na zaproszenie Towarzystwa Inicjatyw Twórczych "ę" Marta Białecka i Anna Piwowar, projektantki obiektów użytkowych i graficzki z zespołu LaPolka, przygotowały i przeprowadziły cykl autorskich warsztatów poświęconych designowi. Przez kilka tygodni uczestnicy pracowali nad swoimi autorskimi projektami dla bibliotek. W efekcie powstały zarówno pomysły akcji społecznych usprawniających ich funkcjonowanie, jak i obiekty gotowe do masowej produkcji czy futurystyczne systemy przekazywania informacji.

Wystawę, która swoją premierę miała w grudniu 2009 w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, od 9 lutego do 12 marca 2010 można było oglądać w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy przy ul. Koszykowej.

Organizator: Towarzystwo Inicjatyw Twórczych "ę" www.animatornia.e.org.pl.

Partnerzy: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy, ZoomZoom[2]

Przypisy

[1] więcej o D.I.Y.: Zrób to sam. W: Wikipedia [on-line]. [Dostęp 5 kwietnia 2010]. Dostępny w World Wide Web: http://pl.wikipedia.org/wiki/Zr%C3%B3b_to_sam.

[2] Cytowane za: http://www.koszykowa.pl/bpw/pl/wystawy/wystawy-2010/1324-20100209-wystawa-powarsztatowa-pracowni-design.html.

 Początek strony



Projekty gadżetów bibliotecznych - Wystawa powarsztatowa pracowni DESIGN / Marta Białecka, Anna Piwowar// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 3/2010 (112) kwiecień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/112/a.php?designe. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187