ebib 
Nr 6/2009 (106), Informacja i edukacja w bibliotekach pedagogicznych. Komunikat
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Wiesława Jędrzejewska
Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu

Linki edukacyjne jako ogólnopolskie przedsięwzięcie bibliotek pedagogicznych




W 67% gospodarstw domowych w Polsce jest komputer, a 79,6% z nich posiada dostęp do Internetu - wynika z analizy Centrum Badań Marketingowych INDICATOR, przedstawionej przez Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE). Większość Polaków (59,1%) korzystała z sieci w ciągu ostatniego miesiąca (dane z grudnia 2008 r.); najwięcej osób łączyło się z Internetem w domu lub w pracy[1]. Jeżeli zapytanie o powyższe dane skierowane byłoby do nauczycieli, których przede wszystkim obsługują biblioteki pedagogiczne, to przypuszczam, że w odpowiedzi nie w 67%, ale w ponad 90% nauczycielskich domów jest komputer, a z sieci w ciągu ostatniego miesiąca skorzystało też znacznie więcej niż 59% nauczycieli. Główny odbiorca naszych usług szuka potrzebnych mu informacji w sieci. Internet stał się dla niego podstawowym źródłem danych. Niestety, niesie on informację różnej jakości, często zdezaktualizowaną.

Jakie nowe zadania wynikają stąd dla bibliotek pedagogicznych? Powszechny dostęp do Internetu otwiera przed nami nowe możliwości. Przy istniejącym tempie rozwoju zasobów sieci globalnej zrozumiały staje się fakt, że to bogactwo informacji należy w jakiś sposób porządkować. Internet jest jeszcze jednym zbiorem, nieporównywalnym jakościowo i ilościowo z tradycyjnymi zbiorami bibliotecznymi, ale zbiorem, który w pewnym zakresie przy zbiorowym wysiłku potrafimy sklasyfikować. Porządkowanie Internetu traktujemy jako naturalną kontynuację dotychczasowej naszej działalności. Chcemy, aby stał się on naturalnym źródłem informacji w bibliotekach pedagogicznych, aby nauczyciel bibliotekarz był w stanie sprostać wzrastającym wymaganiom użytkowników, dostarczając im wyselekcjonowaną i rzetelną informację.

W 2002 r. Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu (DBP) zainicjowała projekt utworzenia bazy sklasyfikowanych edukacyjnie zasobów Internetu. Wkrótce do realizacji projektu włączyły się też inne biblioteki. W pierwszej kolejności były to biblioteki, z którymi najściślej współpracujemy, a więc dolnośląskie biblioteki pedagogiczne. Po pewnym czasie, zaczęły dołączać biblioteki z ogólnopolskiej sieci bibliotek pedagogicznych. Obecnie projekt realizowany jest przez osiem bibliotek pedagogicznych sieci dolnośląskiej i kilkanaście bibliotek pedagogicznych sieci ogólnopolskiej. Warto wspomnieć, że w tworzeniu bazy współpracują również metodycy z Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku, którzy zajmują się opracowaniem linków edukacyjnych wybranych przedmiotów nauczania.

Obecnie edukacyjne zasoby Internetu sklasyfikowane są ponad 170 hasłami tematycznymi. Lista haseł stale powiększa się. Nowe hasła proponowane są przez katalogujących bibliotekarzy, po zatwierdzeniu ich przez zespół wyłoniony wśród pracowników DBP we Wrocławiu. Każdy wyszukany materiał wprowadzany do bazy jest adnotowany. Co kwartał osoby zajmujące się opracowaniem określonych haseł aktualizują listę odnośników, dodają nowe i sprawdzają dostępność wcześniej wyszukanych materiałów.

Czy informacje dostarczane przez nas spełniają atrybuty wymienione przez Bożenę Bednarek-Michalską w artykule "Ocena jakości informacji elektronicznej. Pułapki sieci"[2]

Lp. Nazwa
atrybutu, cechy
Opis cechy
1. Relewantność Informacja odpowiada na potrzeby i ma istotne znaczenie dla odbiorcy.
2. Dokładność Informacja jest adekwatna do poziomu wiedzy, jaki reprezentuje odbiorca; precyzyjnie i dokładnie oddaje, określa temat.
3. Aktualność Informacja nie jest zakurzona; cykl jej aktualizacji jest zgodny z zawartością treści; tempo zmian, wchodzenie kolejnych wersji naturalne; jest stosowna do czasu.
4. Kompletność Informacja zawiera optymalną liczbę danych, która wystarcza, by móc przetworzyć informację w konkretną wiedzę; poziom szczegółowości jest zależny także od potrzeb odbiorcy.
5. Spójność Poszczególne elementy, dane współgrają ze sobą; forma odpowiada treści; aktualizacja danych jest zgodna z celami, jakim służy ich gromadzenie (statystyka roczna).
6. Odpowiedniość formy Odpowiednia prezentacja informacji oraz opis do prezentacji umożliwiają poprawną interpretację, odczyt (tekstowy, graficzny).
7. Dostępność Informacja jest dostępna, kiedy jest potrzebna właściwym odbiorcom, najlepiej 24 h/dobę.
8. Przystawalność Informacja jest zgodna z inną informacją; przystawalna do rzeczywistości; interpretowana we właściwym kontekście; funkcjonująca w znajomym systemie komunikacji; sama w sobie nic nie znaczy.
9. Wiarygodność Informacja potwierdza prawdziwość danych; zawiera elementy upewniające co do rzetelności.

Nasza baza nie spełnia wszystkich powyższych atrybutów. Staramy się odpowiedzieć na potrzeby odbiorcy naszych usług. Z wieloletnich, bezpośrednich obserwacji przy udzielaniu informacji w bibliotekach wydaje się nam, że znamy jego potrzeby i wyszukujemy materiały, które mogą je zaspokoić, jednak jest to odbiorca potencjalny, więc na pewno nie zawsze zaspokajamy jego oczekiwania. Jak już wcześniej wspominałam, staramy się co kwartał aktualizować zawartość haseł.

Nasuwa się pytanie: czy bibliotekarze są w stanie ocenić wiarygodność, kompletność, przystawalność informacji w wyszukanym materiale? Myślę, że w pewnej mierze tak. Nie twierdzę natomiast, że informacja przez nas przekazywana jest kompletna i w pełni przystawalna. W pewnym zakresie taką informację może dostarczyć bibliotekarz dziedzinowy, ale raczej w zakresie poszukiwań materiałów popularnonaukowych, a nie stricte naukowych. Jakość informacji może rzetelnie ocenić tylko specjalista danej dziedziny.

Jak współpracujemy?

Biblioteki przystępujące do współpracy otrzymują opracowane zasady pracy przy tworzeniu bazy linków edukacyjnych oraz listę haseł, które nie są jeszcze opracowywane. Sformatowany zgodnie z instrukcją materiał przesyłany jest do DBP i tutaj umieszczany na serwerze. Bazę wzbogacają też czytelnicy, proponując umieszczenie w niej nieznalezionych przez nas, a często ciekawych, materiałów.

Baza linków prezentowana jest w postaci listy haseł.


Rys. 1. Fragment indeksu haseł tematycznych "Bazy edukacyjnych zasobów Internetu"
Źródło: opracowanie własne.



Serwis nasz jest statyczny, nie umożliwia interakcji. Zamierzamy stworzyć z niego serwis typu Web 2.0, a więc serwis dynamiczny, charakteryzujący się możliwością dużej interakcji pomiędzy jego użytkownikami. Dla uruchomienia własnej Wiki zamierzamy skorzystać z opartej na PHP aplikacji MediaWiki rozpowszechnianej na licencji GNU GPL. Współpracujący z nami bibliotekarze będą nadawać status chronione tworzonym przez siebie stronom. W późniejszym czasie spróbujemy umożliwić tworzenie materiału wszystkim chętnym do współpracy, bibliotekarze przejęliby wówczas rolę moderatorów.

Bardzo starannie wyszukaną i przeanalizowaną informację o zasobach tematycznych Internetu udostępniamy naszym czytelnikom w jeszcze jednej formie. Są to multimedialne, tematyczne pakiety edukacyjne. W skład pakietu wchodzą, oprócz opatrzonych adnotacją linków do materiałów zamieszczonych w sieci, cyfrowe wersje artykułów z czasopism oraz zestawienie bibliograficzne książek, zaopatrzone w adnotację, spisy treści i niekiedy w zeskanowane fragmenty. Pakiety przekazujemy drogą elektroniczną lub na płycie CD. Pakiet jest wynikiem kilkumiesięcznej pracy zespołu pracowników DBP. W tworzeniu pakietów upatrujemy nowego pola współpracy bibliotek pedagogicznych.

Przypisy

[1] UKE: 67% polskich gospodarstw domowych ma komputer. Gazeta.pl Technologie [on-line]. [Dostęp 21 czerwca 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://technologie.gazeta.pl/technologie/1,82008,6229126,UKE__67_proc__polskich_gospodarstw_domowych_ma_komputer.html.

[2] BEDNAREK-MICHALSKA, Bożena. Ocena jakości informacji elektronicznej. Pułapki sieci. Biuletyn EBIB [on-line]. 2007, nr 5 (86) [Dostęp 21 czerwca 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://www.ebib.info/2007/86/a.php?bednarek. ISSN 1507-7187.

 Początek strony



Linki edukacyjne jako ogólnopolskie przedsięwzięcie bibliotek pedagogicznych / Wiesława Jędrzejewska// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 6/2009 (106) sierpień/wrzesień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/106/a.php?jedrzejewska-linki. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187