ebib 
Nr 5/2009 (105), Staże zagraniczne bibliotekarzy. Sprawozdania
 poprzedni artykuł   

 


Beata Antczak-Sabala
Biblioteka Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu
EBIB

Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji naukowej „Bibliograficzne bazy danych – kierunki rozwoju i możliwości współpracy”




W dniach 27–29 maja 2009 r., z okazji 10-lecia BazTech-u – bibliograficznej bazy danych tworzonej i rozwijanej przez 22 instytucje[1], w Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy (UTP) odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Bibliograficzne bazy danych – kierunki rozwoju i możliwości współpracy”. Jej organizatorami były: Biblioteka Główna BG UTP – inicjator BazTech-u i jego koordynator w latach 1998–2006 oraz Biblioteka Politechniki Krakowskiej (BPK) – obecny koordynator projektu BazTech[2].

Obrady pierwszego dnia poprzedziło zwiedzanie Biblioteki Głównej UTP w nowym budynku. Konferencja rozpoczęła się sesją jubileuszową z okazji 10-lecia BazTech-u. Uczestników przywitała dyrektor Biblioteki Głównej UTP, Teresa Skibicka, zaś konferencję otworzył prof. dr hab. inż. Dariusz Boroński, prorektor ds. Nauki UTP, przybliżając historię i teraźniejszość Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego. Cel spotkania, jakim był szeroki przegląd zagadnień związanych z tworzeniem i udostępnianiem bibliograficznych baz danych oraz prezentacja możliwości współpracy z pokrewnymi serwisami i instytucjami, przybliżyła przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego – Lidia Derfert-Wolf (BG UTP). Następnie koordynatorki BazTech-u – Dorota Buzdygan (BPK) i Lidia Derfert-Wolf (BG UTP) przedstawiły prezentację pt. 10-lecie bazy BazTech – o ludziach i wydarzeniach, przybliżając długą, jak na bibliograficzną bazę danych on-line, historię tej bazy. Obecnie jest ona posadowiona na Uniwersytecie Warszawskim (ICM UW), w ramach Biblioteki Wirtualnej Nauki Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego, rejestruje artykuły z 500 tytułów czasopism, pełniąc także funkcje bibliometryczne dzięki rejestrowaniu cytowań z polskiej literatury technicznej. W tej części zaprezentowali się także dwaj sponsorzy – przedstawiciele firm RefWorks i Knovel.

W trakcie trwania konferencji wygłoszono ogółem 28 referatów, którym towarzyszyły wystąpienia sponsorów prezentujących usługi dla bibliotek, związane z tematyką konferencji. Pierwszy dzień obrad upłynął pod hasłem „Wprowadzenie do dziedzinowych baz danych”. Pierwszą sesję podzieloną na trzy części poprowadzili: dr Anna Łozowska z Biblioteki Głównej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, prof. dr hab. Jadwiga Sadowska z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr Henryk Hollender z Wyższej Szkoły Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego. Jako pierwszy wystąpił prof. dr hab. Marek Niezgódka (ICM UW), omawiając możliwości zastosowania modelu otwartej nauki w Polsce. Referent zaznaczył, że niezwykle ważny w tym kontekście jest rozwój repozytoriów otwartych, upubliczniających wyniki badań finansowanych ze środków publicznych. Kolejny referat pt. Polskie dziedzinowe bibliograficzne bazy danych w perspektywie lokalnej i globalnej wygłosiła prof. dr hab. Jadwiga Sadowska. Autorka zawarła w nim próbę porównawczego spojrzenia na polskie dziedzinowe bazy danych, wskazując m.in. ich tendencje rozwojowe w kierunku baz pełnotekstowych. Przybliżyła również kwestię wartości bazy z punktu widzenia jej użytkownika. Jako dobre przykłady przytoczyła BazTech, wymieniając główne zalety tej bazy: dostępność i zawartość, oraz DOAJ – pełnotekstową bazę otwartą. Następna prelegentka, prof. dr hab. Ewa Głowacka (Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika), w referacie Kryteria oceny i wyboru baz danych zaprezentowała własną propozycję kryteriów i wskaźników do oceny bibliograficznych baz danych, przydatną dla bibliotekarzy i innych użytkowników baz.

Po tych wystąpieniach zawiązała się gorąca dyskusja m.in. na temat pogodzenia modelu otwartej nauki z komercyjną działalnością wydawnictw. Podczas niej prof. M. Niezgódka podkreślił, że model ten przyjmuje się na świecie, i do niego również powinno dążyć się w Polsce. Jako pozytywny przykład przedstawił dobre polskie czasopisma, które zdecydowały się na otwarty dostęp – dzięki temu pozyskały one wartościowych autorów. Po dyskusji odbyły się wystąpienia dwóch sponsorów – przedstawicieli firm Elsevier i 3M.

Pierwszy referat w kolejnej części sesji wygłosiła dr Małgorzata Kowalska (Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii UMK). Referentka dokonała obszernego porównania zawartości polskich baz danych i polskich bibliotek cyfrowych, skupiając się na zasobach czasopiśmienniczych. Według niej, bazy danych powinny skupić się na udostępnianiu artykułów z czasopism dziedzinowych, a tym samym pełnieniu roli repozytoriów tekstów specjalistycznych, biblioteki cyfrowe zaś na digitalizacji wydawnictw zwartych i dokumentów regionalnych, w tym także czasopism lokalnych. Następnie Krzysztof Szubski z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) zaprezentował parametry oceny czasopisma naukowego oraz wykaz czasopism punktowanych przez MNiSW. Kolejny prelegent, prof. dr hab. Grzegorz Racki, odniósł się do wykorzystywanego do tworzenia listy czasopism punktowanych współczynnika wpływu (impact factor), wskazując na możliwości jego manipulowania w celu podniesienia liczby cytowań. Po tej części nastąpiła dyskusja, podczas której podjęto przede wszystkim problem niejednolitych zasad oceny czasopism z zakresu poszczególnych nauk. Następnie zaprezentowali się sponsorzy – przedstawiciele firm Aleph Polska i Arfido.

Po przerwie kawowej ponownie przystąpiono do obrad. Hanna Celoch z Biblioteki Głównej Politechniki Lubelskiej w referacie pt. Bibliograficzne bazy danych szybką ścieżką w obiegu informacji naukowej zaprezentowała najpopularniejsze ścieżki w tym obiegu, takie jak wyszukiwarki internetowe, oraz ich wpływ na cytowalność polskich technicznych czasopism naukowych. Po tym wystąpieniu Wanda Klenczon (Instytut Bibliograficzny, Biblioteka Narodowa) omówiła problemy indeksowania zawartości treściowej dokumentów i efektywności wyszukiwania tych danych w bibliograficznych bazach danych. Prelegentka wysunęła także tezę, że przyszłość należy do indeksowania automatycznego. Następnie głos zabrała Maria Garczyńska z Biblioteki Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, przedstawiając rozwój i stan obecny bibliografii publikacji pracowników polskich szkół wyższych. Referentka wskazała na potrzebę powstania ogólnopolskiej bazy danych bibliograficznych, która pomogłaby ujednolicić zasady rejestracji dorobku publikacyjnego. Sesję pierwszą zakończyły wystąpienia sponsorów – przedstawicieli firm Thomson Reuters i Splendor oraz dyskusja podsumowująca. Następnie organizatorzy zaplanowali dla uczestników konferencji uroczystą, jubileuszową kolację, która odbyła się w malowniczym pałacu w Ostromecku.

W drugim dniu konferencji dokonano przeglądu polskich dziedzinowych baz bibliograficznych. Tej sesji przewodniczyły: Maria Rychlewska z Biblioteki Głównej Politechniki Śląskiej, Elżbieta Edelman z Biblioteki Głównej Akademii Morskiej w Szczecinie oraz prof. dr hab. Ewa Głowacka z Instytutu Informacji Naukowej i Bibliologii UMK w Toruniu. Referenci przybliżyli historię, stan obecny i perspektywy następujących baz:

  • „Gospodarka” i „Nauki Społeczne” BG Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (Anna Osiewalska);
  • „Polska Literatura Humanistyczna – Arton” opracowywana przez konsorcjum siedmiu polskich uniwersytetów (dr Aneta Drabek);
  • „Polska Bibliografia Literacka” Instytutu Badań Literackich PAN (Beata Domosławska, Zyta Szymańska);
  • „Polska Bibliografia Bibliologiczna” tworzona w Bibliotece Narodowej (Marzena Przybysz);
  • bibliograficzne bazy danych Biblioteki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (Dorota Szumilas);
  • BazHum – przedsięwzięcie realizowane przez Muzeum Historii Polski (Michał T. Szczepański, Tomasz Chmielak);
  • „Polska Bibliografia Lekarska“ Głównej Biblioteki Lekarskiej (Ewa Włostowska);
  • AGRO – baza tworzona przez BG i CIN Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (Renata Tomaszewska);
  • „Bibliografia Geografii Polskiej“ tworzona przez Centralną Bibliotekę Geografii i Ochrony Środowiska Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN (Dorota Gazicka-Wójtowicz);
  • bibliograficzne bazy danych Ośrodka INT Instytutu Zaawansowanych Technologii Wytwarzania w Krakowie (Joanna Kapusta);
  • PEDAGOG Biblioteki Głównej Uniwersytetu Opolskiego (Beata Niedbalec);
  • EDUKACJA i „Dolny Śląsk“ Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we Wrocławiu (Magdalena Pilińska);
  • bazy danych z zakresu pedagogiki, psychologii, literatury pięknej, bibliotekoznawstwa i socjologii BG Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie (Renata M. Zając);
  • „Problemy Niepełnosprawnych“ BG Akademii Podlaskiej w Siedlcach (Jowita Sobiczewska).

Przedstawiono również doświadczenia Biblioteki Naukowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w zakresie tworzenia i wykorzystania trzech baz bibliograficznych i repozytorium tematycznego (Jolanta Przyłuska). Ponadto w materiałach konferencyjnych znalazły sie omówienia dwóch innych baz danych:

  • „Bibliografii Etnografii Polskiej“ (Bronisława Kopczyńska-Jaworska, Inga Kuźma, Małgorzata Wilbik);
  • PSJC – Polish Scientific Journal Contents: Life Sciences (Hanna Majewska)

W trakcie sesji nie zabrakło wystąpień sponsorów z następujących firm: SirsiDynix, Emerald, Ovid, AKME i EBSCO oraz dyskusji. Zadawano pytania prelegentom oraz dzielono się własnymi refleksjami, jakie pojawiły się podczas wystąpień. Koncentrowano się jednak na potrzebie współpracy przy budowaniu baz danych, szczególnie tych o zbliżonej treści, a także na problemach związanych z koordynacją tego typu projektów. Taką szansę daje baza „ARIANTA. Naukowe i fachowe polskie czasopisma elektroniczne“, tworzona przez dr Anetę Drabek i dr. Arkadiusza Pulikowskiego, która dzięki współpracy z innymi placówkami nadsyłającymi nowe tytuły czasopism mogłaby stać się kompletnym źródłem informacji o polskich naukowych i fachowych periodykach elektronicznych. Zaproponowano, żeby w tej bazie pojawiło się pole przy opisie każdego czasopisma „indeksowne w ...“. Organizatorzy podkreślili, że ożywiona dyskusja jest dowodem na to, że trafnie ustalono cele konferencji. Pracowity dzień zakończył pełen niespodzianek spacer po Bydgoszczy oraz kolacja w stylowej restauracji.

Trzeci, ostatni dzień konferencji rozpoczął się warsztatami prowadzonymi przez przedstawicieli baz danych i oprogramowania dla bibliotek. Janusz Rydlakowski z Aleph Polska poprowadził warsztaty pt. „Nowoczesne sposoby dostępu do rozproszonej informacji“. Program Expertus do obsługi baz bibliograficznych zaprezentowali Jacek Głębocki i Grzegorz Piotruszewski z firmy Splendor. Warsztaty z zakresu wyszukiwania poprzez połączone tezaurusy poprowadził Krzysztof Szymański z formy Thomson Reuters Sciencific – ISI. Twórcy baz posadowionych w ICM UW (BazTech, AGRO, Bazhum, PSJC, CEJSH) dyskutowali przy „okrągłym stoliku“ na temat zasad współpracy.

Po zakończeniu warsztatów przystąpiono do sesji trzeciej – „Bibliograficzne bazy danych – zagadnienia szczegółowe i pokrewne“, którą poprowadziła Barbara Kubiak z Biblioteki Politechniki Białostockiej. Jako pierwsza, Lidia Derfert-Wolf przedstawiła realizację nowej inicjatywy BazTech-u zmierzającej do przekształcenia tej bazy w pełnotekstową. Następnie Jakub Szprot (ICM UW) zaprezentował oprogramowanie dla repozytoriów cyfrowych YADDA. Kolejna prelegentka, Renata Wójcik z Zakładu Bibliografii Zawartości Czasopism Biblioteki Narodowej, omówiła bieżące problemy związane z tworzeniem „Bibliografii Zawartości Czasopism“, przedstawiając również jej plany rozwojowe. Na koniec sesji trzeciej Ewa Lang i Joanna Radzicka (BPK) przedstawiły „Bibliografię Publikacji Pracowników Politechniki Krakowskiej“ jako przykład nowoczesnej bazy danych. Po dyskusji końcowej, organizatorzy, żegnając uczestników, wyrazili gorącą nadzieję, że konferencja stanie się pierwszym poważnym krokiem w stronę współpracy twórców polskich baz bibliograficznych.

Wysoka frekwencja, ciekawe referaty oraz ożywione dyskusje podczas obrad i w kuluarach świadczą o tym, że tematyka jubileuszowej konferencji została trafnie dobrana, a poziom wystąpień spełnił oczekiwania jej uczestników. Warto podkreślić, że zarówno podczas wystąpień, jak i dyskusji podejmowano trudne tematy, choćby takie, jak: dublowanie prac bibliograficznych czy opóźnienia w rejestracji danych, dzielono się wieloma wątpliwościami, podkreślając trudności, jakie napotyka praktycznie każda z bibliotek tworzących bibliograficzne bazy danych. Zgodnie z zamysłem organizatorów, uczestnicy konferencji wyjechali z przekonaniem o celowości współpracy nie tylko między bibliotekami i innymi placówkami tworzącymi bibliograficzne bazy danych, ale również podobnymi serwisami czy instytucjami, dzięki którym bazy te mogą lepiej spełniać swoje funkcje, a nawet poszerzać je np. o dostęp do pełnych tekstów. Na podkreślenie zasługuje wzorowa organizacja konferencji, zapewnienie wszelkich wygód jej uczestnikom oraz wysoka jakość materiałów informacyjnych. Już w trakcie konferencji wszystkie referaty wraz z prezentacjami zostały udostępnione na stronie: http://www.ebib.info/publikacje/matkonf/mat19/ w serii Materiały Konferencyjne EBIB[3].

Przypisy

[1] Dostęp do bazy można uzyskać pod adresem: http://hps.biblos.pk.edu.pl/konferencja_baztech/bbd09.

[2] Informacje o konferencji: http://hps.biblos.pk.edu.pl/konferencja_baztech/bbd09.

[3] Wszystkie odnośniki do stron internetowych przedstawiają wersję w dniu 13 czerwca 2009 r.

 Początek strony



Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji naukowej „Bibliograficzne bazy danych – kierunki rozwoju i możliwości współpracy” / Beata Antczak-Sabala// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 5/2009 (105) czerwiec/lipiec. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/105/a.php?antczak_sabala. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187