ebib 
Nr 3/2009 (103), Architektura i wystrój wnętrz w bibliotekach. Projekty bibliotek
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Barbara Żmigrodzka
Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej i Ekonomicznej




Biblioteka Główna Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu posiada najbogatsze zasoby źródeł informacji z zakresu ekonomii na Dolnym Śląsku (390 tys. woluminów drukowanych książek i czasopism oraz 15 baz on-line o światowym zasięgu, oferujących m.in. dostęp do pełnych tekstów ponad 19 tys. czasopism naukowych). Gromadzenie, opracowanie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych jest w pełni skomputeryzowane za pomocą kompleksowego systemu PROLIB. Zautomatyzowany katalog (OPAC) obejmuje zbiory Biblioteki od 1980 r. i jest dostępny w Internecie pod adresem http://www.bg.ue.wroc.pl. Obecnie biblioteka zajmuje powierzchnię ok. 2000 m2 na trzech kondygnacjach dziewiętnastowiecznego budynku poszpitalnego.

Wypożyczalnia. Fot. D. Matysiak
Wypożyczalnia. Fot. D. Matysiak.
Czytelnia. Fot. D. Matysiak
Czytelnia. Fot. D. Matysiak.

Czytelnie łącznie dysponują jedynie 145. miejscami i nie są dostosowane do potrzeb użytkowników. Ze względu na brak miejsca nie ma możliwości pracy zespołowej, prowadzenia zajęć dydaktycznych czy udostępnienia zasobów elektronicznych szerszemu gronu użytkowników. Dodatkowym utrudnieniem jest lokalizacja magazynów w wilgotnych piwnicach, które nie spełniają norm przewidzianych dla przechowywania kolekcji bibliotecznych. Magazyny te znajdują się w znacznej odległości od wypożyczalni i czytelni, a z przyczyn technicznych nie ma możliwości użycia wózków ani windy do transportu książek; dodatkowo odstępy między regałami nie spełniają norm przewidzianych dla magazynowania książek.

Magazyny zbiorów. Fot. D. Matysiak
Magazyny zbiorów. Fot. D. Matysiak.

W istniejących warunkach lokalowych biblioteka nie jest w stanie sprostać zadaniom, jakie stawia się przed nowoczesną biblioteką, która powinna być raczej centrum informacyjnym niż tradycyjną wypożyczalnią. Jedynym rozwiązaniem, które pozwoli w pełni zaspokoić potrzeby środowiska naukowego i społeczności regionu w zakresie dostępu do źródeł informacji ekonomicznej, jest budowa nowego obiektu. Na początku 2006 r. władze uczelni rozpoczęły starania o wybudowanie nowego gmachu. W grudniu 2007 r. projekt ten znalazł się na liście projektów kluczowych przeznaczonych do współfinansowania przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego (Priorytet 7.1 Rozwój infrastruktury szkolnictwa wyższego) z poniższym uzasadnieniem: Projekt ma strategiczny charakter dla regionu, jego celem jest ułatwienie i poprawa jakości dostępu do fachowej literatury z dziedziny nauk ekonomicznych i zarządzania, co przyczynia się do wzrostu wiedzy i jej wykorzystania w różnych dziedzinach, głównie gospodarczej. Realizacja inwestycji wpłynie na poprawę jakości kształcenia, co również będzie przekładało się na wzrost gospodarczy ściśle związany z naukami ekonomicznymi[1]. 29 grudnia 2008 r. została podpisana umowa o dofinansowanie projektu przez Unię Europejską. Wartość inwestycji szacuje się na 50 milionów złotych, przy czym wsparcie z funduszy unijnych wyniesie prawie 30 milionów złotych.

Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej i Ekonomicznej łączyć będzie funkcje regionalnego centrum informacji naukowo-ekonomicznej z biblioteką dostępną dla wszystkich mieszkańców regionu. Zadaniem Centrum będzie zapewnienie i promowanie dostępu do źródeł informacji poprzez:

  • gromadzenie, opracowanie i przechowywanie tradycyjnych zbiorów bibliotecznych głównie z dziedziny nauk ekonomicznych i zarządzania;
  • nowoczesne udostępnianie ich poprzez wolny dostęp do zbiorów;
  • udostępnianie za pośrednictwem 60. komputerów posiadanych baz on-line oraz zdigitalizowanych zbiorów własnych i zewnętrznych;
  • digitalizację i udostępnienie w sieci internetowej części posiadanych zbiorów – głównie wydawnictw Uniwersytetu Ekonomicznego, prac doktorskich oraz starszych wydań książek i czasopism (niechronionych prawem autorskim);
  • elektroniczne dostarczanie dokumentów;
  • kształcenie użytkowników w zakresie wykorzystywania wiedzy dostępnej w Internecie w pracy naukowej oraz praktyce gospodarczej;
  • zwiększenie możliwości korzystania z najnowszych efektów badań naukowych realizowanych przez pracowników uczelni;
  • szeroki i łatwy dostęp społeczności regionu do ekonomicznej informacji naukowej i faktograficznej;
  • umożliwienie jak najpełniejszego komfortu pracy wszystkim czytelnikom, z uwzględnieniem osób niepełnosprawnych oraz osób z małymi dziećmi.

Obiekt o kubaturze 8200 m2, zlokalizowany na terenie kampusu uczelni, będzie się składał z dwóch części, połączonych na każdym piętrze przejściem służbowym, natomiast na poziomie parteru znajdzie się pasaż łączący sąsiednie, istniejące budynki dydaktyczne. Projekt Centrum został opracowany przez pracownię architektoniczną Archimedia z Poznania. Obiekt nie był łatwy w projektowaniu ze względu na konieczność dopasowania wyglądu zewnętrznego do istniejącej zabudowy (od ulicy typowy czteropiętrowy blok z lat 70. XX w., a od wewnątrz kampusu bardzo nietypowy, niski budynek dziewiętnastowieczny).

Wizualizacja głównego budynku Centrum (budynek A) od ulicy. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.
Wizualizacja głównego budynku Centrum (budynek A) od ulicy.
Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.

Wizualizacja budynku A od strony kampusu (w prawym dolnym rogu schematycznie zaznaczono budynek B). Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.
Wizualizacja budynku A od strony kampusu
(w prawym dolnym rogu schematycznie zaznaczono budynek B).
Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.

Wizualizacja budynku B (z lewej strony fragment istniejącego budynku archiwum uczelni). Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.
Wizualizacja budynku B
(z lewej strony fragment istniejącego budynku archiwum uczelni).
Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.

W wewnętrznym patio między budynkami będzie ogródek dostępny z obu budynków. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.
W wewnętrznym patio między budynkami będzie ogródek
dostępny z obu budynków.
Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.

W budynku B, ulokowanym wewnątrz kampusu, na parterze będą sale seminaryjno-konferencyjne oraz dydaktyczne (laboratoria komputerowe). Na pierwszym piętrze znajdzie się Oddział Informacji Naukowej z czytelnią, Ośrodek Informacji Ekonomicznej, wypożyczalnia międzybiblioteczna i dyrekcja Centrum. Na drugim piętrze będą pracownie bibliotekarzy rozmieszczone tak, by – zgodnie z klasyczną zasadą – droga książki nie krzyżowała się z drogą czytelnika, a ponadto, aby ta droga w procesie opracowania zbiorów była jak najkrótsza np.:

  • Oddział Gromadzenia Zbiorów ze względu na dostawy książek i czasopism ulokowano przy windzie służbowej a jednocześnie blisko czytelni czasopism bieżących,
  • winda służbowa będzie zatrzymywać się na poziomie gruntu, aby ułatwić dostawę materiałów bibliotecznych.

W budynku A realizowane będą podstawowe usługi biblioteczne, znajdą się też w nim magazyny zbiorów oraz pracownie konserwacji i digitalizacji zbiorów. Nowe metody kształcenia kładące nacisk na indywidualną i grupową pracę w bibliotece, jak też metody nauczania na podstawie materiałów źródłowych oraz zapotrzebowanie na informację ekonomiczną różnych grup społeczności regionu wymuszają wprowadzenie rozwiązań funkcjonalnych, które pozwolą w nowoczesny sposób udostępniać zasoby biblioteczne poprzez wolny dostęp do zbiorów.

Otwarte magazyny. Fot. Pracownia ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie.
Otwarte magazyny. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.


Otwarte magazyny. Fot. Pracownia ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie.
Otwarte magazyny. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.


Rozwiązanie takie łączy dwie funkcje: przechowywanie i udostępnianie zbiorów. Na czterech piętrach otwartych magazynów będzie ponad 200 tys. woluminów książek i czasopism, 250 usytuowanych w pobliżu regałów miejsc dla czytelników, w tym 21 kabin do pracy indywidualnej i grupowej oraz 60 komputerów z oprogramowaniem niezbędnym do pracy naukowej. W całym budynku będzie dostępny bezprzewodowy Internet. Znajdujący się na każdym piętrze bibliotekarz pomoże w wyborze literatury oraz korzystaniu z zasobów elektronicznych. Czytelnik będzie mógł przeglądać księgozbiór na miejscu lub wypożyczyć na zewnątrz za pośrednictwem automatów bądź wypożyczalni. Dla wygody czytelników książki będzie można zwracać przez 24 godziny, dzięki umieszczeniu automatu do zwrotów w zewnętrznej ścianie budynku. Kontrolę i porządkowanie księgozbioru ułatwi system radiowej identyfikacji RFID. Oprócz otwartych magazynów zaprojektowano czytelnię czasopism bieżących i zbiorów specjalnych, czytelnię informacyjną z siedmioma stanowiskami komputerowymi oraz wypożyczalnię skryptów, które jak dotychczas, będzie można zamawiać przez Internet.

Projekt wypożyczalni widzianej z holu. Fot. Pracownia ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie.
Projekt wypożyczalni widzianej z holu. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.


Osoby niepełnosprawne będą miały pełny dostęp do wszystkich usług Centrum dzięki temu, że pomiędzy meblami i regałami będzie pozostawiona dostateczna przestrzeń, umożliwiająca poruszanie się i zakręcanie wózkiem inwalidzkim. Czytelnie będą wyposażone w sprzęt dla niewidomych i niedowidzących oraz osób niepełnosprawnych ruchowo (specjalne klawiatury, monitory brajlowskie, syntezatory mowy itp.), zapewniona będzie dobra akustyka, wybudowane zostaną odpowiednio przystosowane toalety. Pomyślano również o dzieciach czytelników, dla których zaprojektowano salę zabaw z zapleczem sanitarnym, gdzie – pod opieką zorganizowaną przez samorząd studencki na zasadzie samopomocy – będą mogły poczekać na rodziców studiujących w tym czasie w bibliotece.

Wizualizacja holu w budynku A. Fot. Pracownia ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie.
Wizualizacja holu w budynku A. Fot. Pracownia „ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie”.


Poza udostępnianiem zbiorów zadaniem Centrum będzie rozwijanie istniejących i projektowanie nowych form usług umożliwiających szerszy dostęp do zasobów informacyjnych przechowywanych lokalnie i w sieci globalnej. Przewiduje się utworzenie Ośrodka Informacji Ekonomicznej, w którym pracownicy Centrum, przy wsparciu kadry naukowej uczelni, wykorzystując swoją wiedzę zarówno z zakresu informacji naukowej, jak i ekonomii oraz dostępne w Centrum i Internecie źródła informacji, będą na potrzeby użytkowników przygotowywać opracowania specjalistyczne z zakresu wiedzy ekonomicznej (informacje gospodarcze, finansowe, zestawienia statystyczne itp.).

Nowy sposób udostępniania zbiorów oraz znaczące rozszerzenie usług z zakresu informacji ekonomicznej wymagają przekształceń organizacyjnych i personalnych. Niezbędna będzie zmiana struktury organizacyjnej np.: obecnie opracowaniem czasopism zajmuje się Sekcja Wydawnictw Ciągłych, której funkcje przejmie wzmocniony personalnie Oddział Opracowania Zbiorów, powstanie Ośrodek Informacji Ekonomicznej oraz pracownia digitalizacji zbiorów. Najważniejszym wyzwaniem będzie jednak wzrost wymagań wobec bibliotekarzy, ponieważ:

  • w otwartych magazynach potrzebni będą przewodnicy po zbiorach, odznaczający się doskonałą znajomością księgozbioru i zasobów elektronicznych, posiadający wiedzę z zakresu ekonomii i zarządzania,
  • pracownicy Oddziału Opracowania Zbiorów, oprócz dotychczasowych obowiązków, będą musieli klasyfikować nowe nabytki i kodować etykiety RFID,
  • zmniejszy się również znacząco liczba magazynierów, co nie oznacza redukcji zatrudnienia, ale zmianę charakteru ich pracy.

Aby temu sprostać, już teraz pracownicy biblioteki przygotowują się do nowych zadań, podejmując studia z zakresu bibliotekoznawstwa i ekonomii oraz ucząc się języków obcych.

Centrum ma być otwarte w czwartym kwartale 2011 r. i do tego czasu trzeba przygotować księgozbiór do wolnego dostępu tzn. opracować klasyfikację rzeczową niezbędną do ustawienia księgozbioru w otwartych magazynach oraz sklasyfikować i oznakować ok. 200 tys. woluminów książek i czasopism.

Przypisy

[1] Regionalny Program Operacyjny dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 [on-line]. [dostęp: 20 marca 2009 ]. Indykatywny Wykaz Indywidualnych Projektów Kluczowych dla Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 (Indykatywna lista projektów indywidualnych). Dostępny w World Wide Web: http://dolnyslask.pl/default.aspx?docId=9579&newsId=648&templId=212.

 Początek strony



Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej i Ekonomicznej / Barbara Żmigrodzka// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 3/2009 (103) kwiecień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/103/a.php?zmigrodzka. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187