ebib 
Nr 2/2009 (102), Open source a biblioteki. Artykuł
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Tomasz Maleńczuk
Książnica Karkonoska w Jeleniej Górze

Open Journal Systems


W świecie nastawionym na pozyskiwanie informacji niezbędnym rozwinięciem tradycyjnych czasopism stały się ich elektroniczne odpowiedniki – serwisy informacyjne pozwalające zarówno na powszechny dostęp do opublikowanych już artykułów, jak i na współtworzenie kolejnych wydań przez dotychczasowych czytelników. Jednym z systemów gwarantujących powszechny (tzw. otwarty) dostęp jest OJS – Open Journal Systems. Dodatkowo jest to oprogramowanie open source (udostępniane na podstawie licencji GPL). Sami autorzy, uczestnicy projektu PKP (Public Knowledge Project), przedstawiają go w następujący sposób:

Środowisko naukowców potrzebuje sposobu na stworzenie nowej generacji czasopism nastawionych na powszechny dostęp a także możliwości pomocy tym istniejącym, które wybrały drogę otwartości. Dajemy im te możliwości.


Rys. 1. Strona główna autorów projektu

Rys. 1. Strona główna autorów projektu (http://pkp.sfu.ca/?q=ojs).

Oprogramowanie OJS zostało wykonane w PHP 4 i do prawidłowego działania wymaga serwera WWW wraz ze skonfigurowanym interpreterem PHP w wersji 4.2 lub wyższej. Do przechowywania danych potrzebuje serwera mySQL lub PostgreSQL. Testowa instalacja wersji 2.2.2 (z sierpnia 2008) przeprowadzona na serwerach Książnicy Karkonoskiej – poza koniecznymi poprawkami w domyślnej konfiguracji – przebiegła bez większych problemów.

Pierwszą wartą wspomnienia informacją jest fakt, iż OJS nie będzie poprawnie współpracował z bazą danych, jeśli zostanie do niej zalogowany bez wszelkich uprawnień administracyjnych (próba ograniczenia dostępu tylko i wyłącznie do konkretnej bazy danych skończy się na wyświetlaniu kilkunastu różnych typów błędów podczas każdego otwarcia niektórych stron projektu).

Następnym potencjalnym problemem jest konfiguracja lokalizacji językowej łańcuchów przesyłanych między aplikacją a serwerem baz danych. Należy poprawnie ustawić format wyświetlanego tekstu (client_charset), stronę kodową wykorzystywaną w trakcie samego połączenia (connection_charset) oraz format przechowywania danych (database_charset).


Rys. 2. Role w OJS

Rys. 2. Role w OJS.

W przypadku wielu konfiguracji będzie także konieczne wyłączenie normalizacji kodowania znaków. Przy błędnej konfiguracji mogą bowiem pojawić się problemy z wyświetlaniem polskich znaków diakrytycznych.

Po ukończonej instalacji (automatycznej jak i ręcznej), ustawieniu hasła administratora oraz wprowadzeniu podstawowych informacji dotyczących systemu, ukazuje się prosty i przejrzysty w formie, a zarazem funkcjonalny i spełniający wszelkie stawiane oczekiwania, interfejs. System wprowadza podział na role, typowe dla znajdującego się obecnie w użyciu oprogramowania. Mamy więc do czynienia z: dyrektorem, redaktorem, redaktorem sekcji, redaktorem graficznym (odpowiedzialnym za stworzenie plików przeznaczonych bezpośrednio do opublikowania), copyeditorem (odpowiedzialnym za styl), korektorem, recenzentem, autorem, czytelnikiem i menedżerem prenumerat (subscription manager). Każdy artykuł przed opublikowaniem musi przejść co najmniej przez trzy fazy: edycję, sprawdzenie i skład. Istnieje możliwość dostosowania procesu wydawniczego do własnych potrzeb. Podziałem ról może zajmować się administrator (globalnie), a także dyrektor (w obrębie danego czasopisma) oraz dyrektor sekcji (w obrębie sekcji). Każdy z użytkowników może pełnić dowolną liczbę ról. Nad każdym artykułem można pracować zarówno zespołowo, jak i w pojedynkę. Dla każdej z ról dostępnych jest wiele przydatnych funkcjonalności. Jedną z nich jest możliwość przesyłania przez autora w trakcie całego procesu redakcyjnego plików uzupełniających (poprawki, uzupełnienia, rozwinięcia) a także uczestniczenia w edycji. Rozwinięty jest system powiadamiania zainteresowanych. Mogą to być wiadomości automatyczne, wysyłane po zakończeniu każdego z etapów pracy, a także wiadomości wymieniane pomiędzy użytkownikami pełniącymi odpowiednie role. Opierając się o tworzone listy subskrypcyjne można komunikować się zarówno w ramach wewnętrznego systemu wymiany wiadomości prywatnych, jak i poprzez zewnętrzne i wewnętrzne serwery SMTP.


Rys. 3. Edycja szaty graficznej

Rys. 3. Edycja szaty graficznej.

Open Journal Systems pozwala na proste wprowadzenie wielojęzyczności. Dotyczy to zarówno interfejsu użytkownika, jak i samego czasopisma. Po wykonaniu prostej konfiguracji zyskujemy możliwość przełączania się pomiędzy wersjami językowymi nawet na poziomie poszczególnych artykułów. Jedną z wad systemu jest brak polskiego interfejsu w najnowszych wersjach oprogramowania (istnieją jednak lokalizacje na wiele innych języków).


Rys. 4. Proces wydawniczy w OJS

Rys. 4. Proces wydawniczy w OJS.

System został zaopatrzony w prosty w użyciu edytor najważniejszych ustawień zarówno całego OJS, jak i poszczególnych czasopism. Szatę graficzną strony można zmieniać za pomocą wizualnego edytora napisanego w JavaScript. Sumując, system nie powinien sprawić problemów w instalacji ani użytkowaniu nawet osobom bez odpowiedniego doświadczenia. Wystarczy podstawowa wiedza z zakresu administracji sieciami komputerowymi a ze strony użytkownika – podstawowa umiejętność obsługi komputera.

 Początek strony



Open Journal Systems / Tomasz Maleńczuk// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 2/2009 (102) marzec. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/102/a.php?malenczuk. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187