ebib 
Nr 8/2008 (99), Mierniki oceny czasopism i naukowców. Artykuł
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Katarzyna Dankiewicz
Biblioteka Politechniki Krakowskiej

Index Copernicus




Inicjatorem Indexu Copernicus jest Marek Graczyński, który w 1995 r. zaczął wydawać pismo "Medical Science Monitor". Stało się ono przyczynkiem do rozwoju serwisu, który miał na celu ułatwienie kontaktu między naukowcami. Stopniowo rozwijano współpracę z Komitetem Badań Naukowych w celu prowadzenia rankingu polskich czasopism naukowych. W 2001 r. opracowano zasady wieloparametrycznej oceny czasopism - Index Copernicus Journals. Rok później do rankingu włączono czasopisma zagraniczne. Następnym krokiem było wzbogacenie tego systemu o ocenę naukowców. Wprowadzony w 1955 r. przez E. Garfielda współczynnik impact factor stał się bezspornym miernikiem odzwierciedlającym rangę czasopisma naukowego w światowym rankingu. Z czasem jednak zaczęto dostrzegać pewną nieścisłość stosowania tego współczynnika, szczególnie w odniesieniu do oceny wyników działalności naukowej poszczególnych osób czy instytucji. Wspomina się nawet o pewnej ostrożności wynikającej z różnych czynników wpływających na wartość IF, jak np. "szybkość" cytowań, uwzględniającą wyłącznie cytowania nie późniejsze niż sprzed dwóch lat, opóźnienia w publikowaniu wyników, terminowość ukazywania się danego czasopisma, która w znacznym stopniu może wpłynąć na obniżenie IF[1]. Stąd ważnym stało się zastosowanie innego wskaźnika w porównywaniu czasopism naukowych, a innego w porównywaniu pracy uczonych. Personal IF, współczynnik stosowany w Index Copernicus, zmierza właśnie w takim kierunku, aby rozgraniczyć miernik oceny osób od miernika oceny czasopism. W odróżnieniu od "filadelfijskiego" IF, Index Copernicus bierze pod uwagę liczbę cytowań prac konkretnego autora opublikowanych w dwóch poprzednich latach do całkowitej liczby artykułów tego autora[2].

Index Copernicus jako pełny serwis zaczął funkcjonować w 2006 r.[3] Obecnie serwis ten posiada siedem modułów:

  • IC Scientists
  • IC Institutions
  • IC Journals Master List
  • IC Publishers Panel
  • IC VRG
  • IC CRO
  • Publishing

IC Scientists jest serwisem przeznaczonym dla naukowców z całego świata reprezentujących branże SMT (Science, Technology, Medicine). Serwis ten wykorzystując informacje wprowadzone przez poszczególnych użytkowników (członków społeczności Index Copernicus) tworzy przejrzysty profil naukowy badacza wraz z obiektywną oceną dorobku naukowego opartą na złożonych, opatentowanych algorytmach.
Dla każdego naukowca automatycznie przygotowywana jest lista z informacjami na temat potencjalnych współpracowników do realizacji badań naukowych oraz nowych publikacji z danej, wyspecjalizowanej dziedziny nauki, jak również dostępnych grantów, organizowanych spotkań i konferencji naukowych.

Dodatkowo serwis umożliwia lokalizowanie dostępnej aparatury badawczej niezbędnej do przeprowadzenia danego typu badań[4]. W serwisie mogą rejestrować się wszystkie osoby, zarówno te pracujące naukowo, zarządzające instytucjami naukowymi, jak również te, które są na początku swojej kariery i chcą ją budować, wykorzystując możliwości, jakie daje platforma Index Copernicus. Zgłoszenia są weryfikowane. Pracownicy IC sprawdzają prawdziwość podanych informacji dotyczących osiągnięć naukowych. Poza tym wszystkie połączenia z serwisem są szyfrowane. Ma to na celu zwiększenie bezpieczeństwa informacji dotyczących badań realizowanych za pośrednictwem portalu[5].

Index Copernicus™ Institutions skierowany jest do instytucji naukowych, fundacji i urzędów administracji publicznej zarządzających pieniędzmi wydawanymi na naukę.
Dane analityczne uzyskiwane w module IC Institutions dają podstawę do oceny szans indywidualnego badacza lub grupy naukowców na osiągnięcie założonego celu badawczego przy określonych wymaganiach ze strony podmiotu finansującego. Dzięki temu Serwis IC jest przydatnym narzędziem w procesach decyzyjnych dotyczących przyznawania grantów naukowych. Automatyczna analiza potencjału naukowca dokonywana jest w oparciu o wskaźniki ilustrujące 15 dziedzin jego aktywności zawodowej takie jak np. doświadczenie, potencjał innowatorski oraz umiejętności badawcze. Natomiast kumulatywne wyniki oceny poszczególnych naukowców stanowią podstawę oceny całych zespołów badawczych oraz innych jednostek naukowo-badawczych, takich jak na przykład laboratoria, wydziały, jednostki badawczo-rozwojowe czy uniwersytety. Moduł IC Institutions jest narzędziem wspomagającym efektywne zarządzanie instytucją naukowo-badawczą poprzez umożliwienie zarządzania projektami badawczymi w czasie rzeczywistym m.in. dzięki zapewnieniu dostępu on-line do informacji o prowadzonych projektach, w tym do aktualnych danych analitycznych i statystycznych. Moduł posiada także zaimplementowaną funkcję generowania szczegółowych raportów okresowych dotyczących działalności instytucji na potrzeby instytucji kontrolujących lub przyznających granty.

IC Journal Master List (JML) jest systemem oceniającym czasopisma z dziedzin STM (Science, Technology, Medicine) tworzącym ich ranking w oparciu o ocenę około 30 parametrów zgrupowanych w pięciu kategoriach: jakość naukowa, jakość edytorska, zasięg, częstotliwość/regularność/stabilność rynkowa oraz jakość techniczna.
Obecnie JML obejmuje 2.112 czasopism (w tym 1.545 zagranicznych).

IC Publishers Panel jest wszechstronnym i kompletnym systemem do elektronicznego zarządzania procesem edytorskim przy tworzeniu czasopism. Został on zaprojektowany i stworzony na potrzeby redaktorów i wydawców zarówno małych jak i dużych czasopism i periodyków branżowych (w zależności od zakupionej wersji produktu). Dopasowany jest także do potrzeb i możliwości niewielkich wydawnictw uniwersyteckich dysponujących skromnymi i ograniczonymi środkami finansowymi. IC Publishers Panel jest narzędziem umożliwiającym zapewnienie, przy stosunkowo niewielkich nakładach finansowych, wysokich standardów i jakości wydawanych czasopism, a co się z tym wiąże, dającym możliwość zbudowania większego prestiżu i mocniejszej pozycji na rynku specjalistycznych wydawnictw naukowych.
Przy pomocy IC Publishers Panel redaktorzy mogą efektywniej zarządzać procesem edytorskim poprzez ułatwione pozyskiwanie i selekcję artykułów i materiałów do czasopism oraz ich edycję. Wydawcy mogą natomiast skorzystać z wsparcia w postaci elektronicznego procesu wydawniczego i usprawnienia strategii rozwoju. Ponadto moduł pozwala na zarządzanie stroną internetową czasopisma oraz zarządzanie bazą autorów, recenzentów i subskrybentów. Natomiast dzięki kompatybilności z pozostałymi modułami systemu IC, periodyki uzyskują międzynarodową prezentację i marketing naukowy związany z indeksowaniem pozycji w międzynarodowych bazach naukowych i bibliograficznych.

Index Copernicus™ VRG (Virtual Research Group) to platforma ułatwiająca naukowcom nawiązywanie prywatnych, a także służbowych kontaktów i prowadzenie wspólnych projektów badawczych. System ten to kompleksowe środowisko badawcze z dostępem do szerokiej gamy narzędzi analitycznych. Jego celem jest ułatwienie międzynarodowej współpracy naukowej poprzez wyeliminowanie bariery jaką dla swobodnego przepływu informacji jest geograficzna odległość faktycznie dzieląca poszczególne ośrodki naukowe na całym świecie. VRG umożliwia pracę naukowców z różnych ośrodków nad wspólnie prowadzonymi projektami naukowymi dokładnie w tym samym czasie. Podstawowym elementem platformy VRG jest każdorazowo tworzony elektroniczny kwestionariusz, zintegrowany z licznymi mechanizmami, narzędziami i modułami umożliwiającymi pracę nad jednym przedsięwzięciem z kilku odległych lokalizacji. Do najistotniejszych elementów platformy należą:

  • moduł tworzenia statystyk i raportów,
  • moduł administracyjny,
  • moduł jakościowy pozwalający na walidację danych zawartych w elektronicznych kwestionariuszach, rejestrujący wszystkie zmiany z zachowaniem szczegółowych dat i danych osób,
  • moduł rozliczeniowy umożliwiający obsługę finansowo-księgową projektów badawczych,
  • moduł informacyjny, który zapewnia dostarczanie wybranych informacji o publikacjach, patentach, grantach i powiązanych przedsięwzięciach badawczych.

Do platformy VRG poza badaczami stały dostęp mają także osoby monitorujące projekty badawcze, jak również sponsorzy i audytorzy projektów. Infrastruktura systemu jest tak przygotowana, że każdy z podmiotów związanych z projektem badawczym posiada osobny serwis z odpowiednio sprofilowanymi informacjami, rozwiązaniami, mechanizmami i narzędziami dotyczącymi danego projektu. Istotnymi zaletami platformy VRG są także: eliminacja niezgodności użytkowanych systemów i oprogramowania, a także wysoki poziom zabezpieczeń transferu danych poprzez szyfrowane połączenie.

IC CRO (Contract Research Organisation) jest częścią spółki Index Copernicus International S.A. prowadzącą badania kliniczne na zlecenie, która wykorzystuje system naukowy IC Scientists do prowadzenia projektów badawczych. Projekty obejmują np. badania kliniczne monitorowane, badania obserwacyjne postmarketingowe, rejestry, ale również interaktywne formy badawcze, jak np. internetowa platforma wymiany informacji naukowej. Uczestnicy projektów są również użytkownikami Index Copernicus, co pozwala na szybkie łączenie obszarów badawczych, tworzenie grup zainteresowanych tym samym tematem naukowym oraz przyspieszenie obiegu informacji niezbędnej dla przeprowadzenia projektów. Internetowa konstrukcja projektów pozwala na ich monitorowanie w czasie rzeczywistym. Klientami CRO są firmy farmaceutyczne, organizacje naukowe oraz instytucje ogólnie związane z ochroną zdrowia.

Publishing - Index Copernicus International S.A. publikuje kilkanaście tytułów specjalistycznych czasopism medycznych o międzynarodowym zasięgu, które obecnie cieszą się wysokim prestiżem w branży. Obecnie wydawane tytuły:

  • Index Copernicus Journal Master List
  • Polish Journal of Radiology
  • Experimental and Clinical Hepatology
  • Annals of Transplantation
  • Artroskopia i Chirurgia Stawów
  • Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej
  • Archives of Budo oraz zeszyty z serii edukacyjnej: Medical Science Review[6]
  • .

Metodologia Oceny IndexCopernicus 2008

(http://journals.indexcopernicus.com/info.php)[7]Dla wygody czytelników została skopiowana poniżej

.

Etap 1.
Dokładna analiza parametryczna

Oceniane są następujące grupy parametrów:

  • Jakość naukowa: 580 punktów podstawowych (58,0%)
  • Jakość wydawnicza: 200 punktów podstawowych (20,0%)
  • Zasięg międzynarodowy: 135 punktów podstawowych (13,5%)
  • Częstotliwość - Regularność - Stabilność: 50 punktów podstawowych (5,0%)
  • Jakość Techniczna: 35 punktów podstawowych (3,5%)
  • Łącznie: 1000 punktów podstawowych (100,0%)

Etap 2.
Analiza punktacji negatywnej

Negatywna punktacja przyznawana jest za:

  1. Nieregularne lub opóźnione wydawanie czasopisma [opóźnienie wynoszące do 1 okresu wydawniczego (-30), wydania połączone (-50), opóźnienie wynoszące powyżej 1 okresu wydawniczego (-60)];
  2. Nieetyczne zamieszczanie reklam [wewnątrz artykułu (-60), bezpośrednio przed artykułem/po zakończeniu artykułu (-40).

Etap 3.
Recenzja Ekspercka

Częstotliwość - Regularność - Stabilność: 50 punktów podstawowych (5,0%)

  1. Doniosłość naukowa opublikowanego materiału [ok. plus-minus 20];
  2. Aktualna treść [ok. plus - minus 20];
  3. Wartość edukacyjna [ok. plus - minus 20].

Jak liczona jest wartość Index Copernicus (ICV)

Najpierw Punkty Podstawowe - Base Points (BP) przelicza się na 10-punktową Łączną Punktację Podstawową - Total Basic Score (TBS), następnie:

  1. W przypadku czasopism indeksowanych w Thompson ISI Current Content, Index Copernicus Value (ICV) wyliczany jest wg następującego wzoru: 9+[(TBS)A-(IF)] (gdzie IF = wartość czynnika oddziaływania - ang. Impact Factor). Wzór ten pozwala na uzyskanie przez czasopisma indeksowane w Current Content na osiągnięcie minimalnej wartości ICV =9 punktów;
  2. W przypadku pozostałych czasopism NIE indeksowanych w Current Content TBS=ICV

I. Jakość Naukowa

Oceniane są następujące parametry:

  1. Indeksacja międzynarodowa. Określono trzy poziomy indeksacji:
    1. Poziom Podstawowy - indeksacja w międzynarodowych bazach danych bibliograficznych z wyjątkiem Index Medicus/MEDLINE i Current Contents;
    2. Poziom MEDLINE (indeksacja w Index Medicus/MEDLINE). Punktacja może zostać obniżona jeśli czasopismo nie dostarcza lub dostarcza z opóźnieniem pliki XML zgodne z wymogami Medline;
    3. Indeksację przeprowadza się w ramach Listy Najlepszych Czasopism Filadelfijskiego Instytutu Informacji Naukowej - (na podstawie czynnika oddziaływania). IF stosuje się w algorytmie obliczeń Wartości Index Copernicus Value (ICV) - patrz powyżej.
  2. Roczny odsetek oryginalnych prac naukowych. Oryginalna praca naukowa to taka praca, która przedstawia wyniki badań empirycznych (klinicznych lub laboratoryjnych) z podziałem na następujące rozdziały: wstęp, materiał i metody, wyniki, omówienie, wnioski, piśmiennictwo. Odsetek oryginalnych prac naukowych publikowanych w czasopiśmie odzwierciedla jego charakter (naukowy lub edukacyjny) i określa potencjalne zainteresowanie badaczy publikacją w nim swoich prac.
  3. Roczna ilość publikowanych prac nadesłanych z ośrodków zagranicznych pośrednio wskazuje na stopień popularności danego czasopisma na rynku międzynarodowym. Im więcej publikacji międzynarodowych - tym wyższa punktacja.
  4. Ilość publikowanych prac rocznie jest odzwierciedleniem potencjalnego zainteresowania autorów zamieszczaniem swoich prac i uznania, jakim cieszy się dane czasopismo. Tylko czasopisma publikowane w regularnych odstępach czasu są brane pod uwagę. Prace opublikowane w wydaniach specjalnych lub suplementach nie są wliczane, ponieważ nie podlegają one regularnemu procesowi recenzji. Sprawdzane będzie również, czy prace publikowane w czasopiśmie nie pochodzą ze źródeł związanych z wydawnictwem lub zespołem redakcyjnym, co wpływa na obniżenie punktacji IC.
  5. Międzynarodowy skład Zespołu Redakcyjnego powoduje podwyższenie punktacji, ponieważ stwarza to szanse na dalszy rozwój czasopisma.

II. Jakość wydawnicza

  1. Pierwsza strona okładki [Powinny się na niej znaleźć, w czytelnej formie, wszystkie następujące pozycje: tytuł, ISSN, częstotliwość publikacji, tom/numer/numer części, miesiąc/rok].
  2. Zasadniczym elementem jakości wydawniczej jest jednolity układ przedstawianych prac i przestrzeganie podanych przez wydawnictwo instrukcji dotyczących ich przygotowania przez autorów. Oceniane są następujące parametry:
    1. Streszczenie powinno zawierać 200-250 wyrazów i posiadać określoną strukturę, odzwierciedlającą strukturę artykułu (wstęp, materiał i metody, wyniki, wnioski). Za streszczenia nie posiadające takiej struktury i krótsze niż 200 wyrazów przyznawane będą punkty karne.
    2. Słowa kluczowe nie powinny być powtórzeniem tytułu pracy. Najlepiej, aby autorzy stosowali słowa kluczowe wybrane z katalogu MeSH.
    3. Jednolita forma nadsyłanych prac. Prace naukowe powinny być podzielone na następujące części: wstęp, materiał i metody, wyniki, omówienie, wnioski, piśmiennictwo.
    4. Pozycje piśmiennictwa powinny być prezentowane w kolejności, w jakiej są cytowane w tekście. Należy podać nazwiska sześciu pierwszych autorów. Skróty tytułów czasopism powinny odpowiadać standardom obowiązującym w Medline. Odnośniki w tekście powinny być ponumerowane z użyciem cyfr arabskich umieszczonych w nawiasach lub w indeksie górnym. Każdy cytat czy odnośnik powinien być umieszczony w oddzielnym akapicie. Porządek alfabetyczny, umieszczanie całych tytułów czasopism lub ich nieprawidłowych skrótów obniża punktację.
  3. Informacje dla autorów powinny być zamieszczone w każdym numerze czasopisma i powinny zawierać: zasady ogólne procesu oceny manuskryptów, ujawniania niezgodności interesów pomiędzy recenzentem a autorem, recenzentem a sponsorem badania, autorem a sponsorem badania, prawa pacjenta do prywatności, oraz zagadnienia etyczne dotyczące badań na zwierzętach i badań klinicznych (Polityka Wydawnicza).
  4. Szczegółowe informacje wydawnicze i techniczne dotyczące przygotowania manuskryptu (instrukcja dla Autorów).
  5. Informacje wydawnicze powinny zawierać listę Zespołu Redakcyjnego, adresy do korespondencji, nazwę i adres wydawcy, ISSN oraz częstotliwość publikacji (miesięcznik, kwartalnik).
  6. Reklamy powinny być zamieszczane na stronach wydawnictwa (na początku i/lub końcu czasopisma). Reklamy zamieszczane wraz z treściami naukowymi, tj. przez, w ramach lub zaraz po zakończeniu artykułu są niepożądane i obniżają punktację IC.

III. Zasięg międzynarodowy

Zasięg międzynarodowy jest ważnym czynnikiem dla właściwego rozwoju czasopisma naukowego. Bierze się tu pod uwagę dwa czynniki:

  1. Język, w jakim czasopismo jest publikowane: pożądany jest język angielski, ponieważ jest to uniwersalny język w literaturze naukowej. Czasopisma wydawane w innych językach powinny zawierać pełnowymiarowe (200-250 wyrazów) streszczenia strukturalne w języku angielskim, tytuł oraz nagłówki tabel/rycin w dwóch językach.
  2. Dostępność w Internecie: Internet jest ważnym środkiem przekazu publikacji naukowych i wymiany informacji, dzięki globalnemu zasięgowi, szybkości i niskim kosztom publikacji w porównaniu z czasopismami drukowanymi. Dostępność w Internecie zwiększa szanse czasopisma na poszerzenie grona czytelników i przyspieszenie rozwoju. Ocenia się dostępność informacji redakcyjnych, spis treści, streszczenia, pełne teksty artykułów i narzędzia do wyszukiwania. Pożądanym językiem strony internetowej jest angielski.

IV. Częstotliwość - Regularność - Stabilność rynkowa

Ta grupa parametrów służy do oceny skuteczności wydawniczej/zarządczej redakcji. Oceniamy:

  1. Regularność ukazywania się czasopisma, która stanowi ważny czynnik stabilności i jest jednym z kluczowych parametrów oceny dla indeksacji w innych międzynarodowych bazach danych takich jak Medline czy Current Contents. Czasopisma ukazujące się nieregularnie, z opóźnieniem lub w wydaniach połączonych otrzymują niższą punktację.
  2. Przyznajemy czasopismom dodatkową punktację za ciągłość obecności na rynku.

V. Jakość techniczna

Jakość techniczna jest parametrem służącym do oceny prawidłowości prezentacji treści naukowych. Oceniana jest jakość procesu przygotowania artykułów, szczególnie składu komputerowego (DTP), możliwość druku w kolorze oraz jakość papieru (najlepiej bezkwasowego). Pożądanym formatem dla czasopism jest A4.

Index Copernicus™ (IC) jest udostępniony użytkownikom na całym świecie. Wszystkie algorytmy, metodologia oraz rozwiązania analityczne objęte są ochroną patentową w Stanach Zjednoczonych. Przynależność do indeksu jest bezpłatna. Kosztuje natomiast obecność w wirtualnej grupie badawczej (100 euro rocznie za osobę) oraz analiza potencjału naukowego danej instytucji[8].

Artykuł powstał w oparciu o informację ze strony WWW serwisu Index Copernicus. Obszerne fragmenty tej strony skopiowano za zgodą jej właściciela.

Przypisy

[1] WRÓBLEWSKI, A. K. Ostrożnie z tym współczynnikiem. Forum Akademickie [on-line]. 1998, nr 7/8 [dostęp 23 października 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.forumakad.pl/archiwum/98/7-8/artykuly/20-polemiki.htm. ISSN 1233-0930.

[2] GRACZYŃSKI, M. R. Personal Impact Factor: The need for speed. Medical Science Monitor [on-line]. 2008, nr 14 (10) [dostęp 23 października 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.medscimonit.com/abstracted.php?level=5&icid=869391. ISSN 1234-1010.

[3] Index Copernicus International [on-line], [dostęp 27 października 2008]. Dostępny w World Wide Web http://www.indexcopernicus.com/index.php.

[4] Tamże.

[5] GOŁAŃSKI A. Index Copernicus będzie rozwijał infrastrukturę naukową. W: Webhosting.pl [on-line], [dostęp 23 października 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://webhosting.pl/Index.Copernicus.bedzie.rozwijal.infrastrukture.naukowa.

[6] Ziółkowska, D. Re: EBIB prośba o pomoc - uzupełnienie informacji. Do: Marzena MARCINEK. 14 listopada 2008, 13:53 [cytowany 14 listopada 2008]. Korespondencja osobista.

[7] Index Copernicus International [on-line], [dostęp 27 października 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://journals.indexcopernicus.com/info.php.

[8] Index Copernicus International [on-line], [dostęp 27 października 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.indexcopernicus.com/contents_h.php?idp=11.

 Początek strony



Index Copernicus / Katarzyna Dankiewicz// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 8/2008 (99) listopad. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/99/a.php?dankiewicz. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187