ebib 
Nr 3/2008 (94), Biblioteki bez papieru. Artykuł
 poprzedni artykuł następny artykuł   

 


Agnieszka Koszowska
Biblioteka Śląska w Katowicach

Wkład bibliotek publicznych w rozwój zasobu Śląskiej Biblioteki Cyfrowej




Ponad 7000 publikacji i 31 instytucji uczestniczących w projekcie – tak w telegraficznym skrócie można by podsumować dotychczasowy dorobek Śląskiej Biblioteki Cyfrowej (ŚBC)[1], powstałej w 2006 r. z inicjatywy Biblioteki Śląskiej i Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Podstawowym celem ŚBC jest prezentacja w Internecie kulturowego dziedzictwa regionu historycznego Śląska i obecnego województwa śląskiego w jego dawnej i współczesnej różnorodności, wspieranie działalności dydaktycznej i edukacyjnej oraz publikowanie naukowego dorobku regionu. Organizacja, cele i zadania ŚBC zostały wypracowane przez instytucje deklarujące udział w projekcie i znalazły swoje odzwierciedlenie w przygotowanym wspólnie tekście Porozumienia o współtworzeniu Śląskiej Biblioteki Cyfrowej[2], regulującym zasady współpracy uczestników. Instytucje współtworzące zasób ŚBC to biblioteki uczelni wyższych (państwowych i prywatnych), biblioteki publiczne oraz biblioteka instytucji oświatowej (Pałacu Młodzieży w Katowicach).

Doświadczenia bibliotek cyfrowych w Polsce pokazują, że digitalizacja zbiorów prowadzona jest przede wszystkich przez biblioteki uczelni wyższych oraz duże biblioteki regionalne o profilu naukowym. Dla mniejszych bibliotek publicznych samodzielna realizacja projektu digitalizacyjnego często okazuje się zadaniem wykraczającym poza ich możliwości finansowe. Poważną przeszkodą bywa także brak wyspecjalizowanej kadry bibliotecznej z odpowiednim przygotowaniem, a także niewystarczająca wiedza informatyczna i techniczna pracowników. Większe biblioteki publiczne (zwłaszcza szczebla wojewódzkiego lub powiatowego) uczestniczą w regionalnych projektach, współtworząc wraz z bibliotekami naukowymi i uczelnianymi zasoby bibliotek cyfrowych: Zielonogórskiej BC (Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. C. Norwida w Zielonej Górze), Podlaskiej BC (Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku), Małopolskiej BC (Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie, Miejska Biblioteka Publiczna w Tarnowie), Jeleniogórskiej BC (Grodzka Biblioteka Publiczna w Jeleniej Górze) oraz Śląskiej BC (Biblioteka Śląska w Katowicach, 17 bibliotek samorządowych województwa śląskiego i opolskiego). Samodzielną bibliotekę cyfrową uruchomiła Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Majkowskiego w Wejherowie.

Model współpracy wypracowany przez ŚBC wydaje się odpowiadać potrzebom i możliwościom bibliotek publicznych szczególnie, że aż 17 bibliotek tej kategorii (nie licząc Biblioteki Śląskiej – uczestnika-założyciela) przystąpiło do Porozumienia o współtworzeniu Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. Wydaje się więc zasadne, by na przykładzie omawianego projektu podjąć próbę wstępnej analizy zasobu cyfrowego tworzonego przez biblioteki publiczne oraz wskazania szans i możliwości, jakie współpraca w zakresie digitalizacji może zaoferować tym bibliotekom. Warto zaznaczyć, iż wkład bibliotek publicznych w rozwój zasobu ŚBC jest jak dotąd stosunkowo skromny, a aktywność poszczególnych instytucji bardzo zróżnicowana. Niemniej jednak, krótka charakterystyka opublikowanych materiałów może okazać się wskazówką dla tych bibliotekarzy z bibliotek publicznych, którzy chcieliby podjąć prace digitalizacyjne, a nie posiadają jeszcze na ten temat wystarczającej wiedzy, rozeznania czy doświadczenia.

Śląską Bibliotekę Cyfrową współtworzą następujące biblioteki publiczne:

  1. Biblioteka wojewódzka (Biblioteka Śląska),
  2. Biblioteki pełniące zadania bibliotek powiatowych:
    • Książnica Beskidzka w Bielsku-Białej,
    • Biblioteka Miejska w Cieszynie,
    • Biblioteka Publiczna w Częstochowie,
    • Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna w Pszczynie,
    • Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Raciborzu,
    • Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Rybniku,
    • Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Wodzisławiu Śląskim,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Tarnowskich Górach.
  3. Biblioteki miejskie:
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Bytomiu,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Dąbrowie Górniczej,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Jastrzębiu Zdroju,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Jaworznie,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Piekarach Śląskich,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Zabrzu,
    • Miejska Biblioteka Publiczna w Żorach.
  4. Biblioteki miejsko-gminne:
    • Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Głubczycach.

Biblioteka Śląska w Katowicach, jako biblioteka publiczna o statusie naukowym, a także największa książnica na terenie obecnego województwa śląskiego, dysponuje najliczniejszym i najbardziej zróżnicowanym księgozbiorem spośród wszystkich bibliotek publicznych współtworzących ŚBC. Charakter posiadanych zbiorów (zabytki piśmiennictwa, cenne regionalia, materiały wchodzące w skład narodowego zasobu bibliotecznego, bogate kolekcje starodruków, rękopisów, map, pocztówek, fotografii, własne wydawnictwa), a także przygotowanie merytoryczne i techniczne pracowników sprawiają, że jest ona jedną z najaktywniejszych instytucji uczestniczących w projekcie Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. Wśród opublikowanych przez Bibliotekę Śląską dokumentów znalazły się m.in. czasopisma regionalne z XVIII i XIX wieku (Schlesische Provinzialblätter[3], Zaranie Śląskie[4], Zwiastun Górnoszlązki[5]), czasopisma satyryczne (Kocynder[6]), przedwojenne roczniki Gościa Niedzielnego[7], druki urzędowe (Dziennik Ustaw Śląskich[8], sprawozdania stenograficzne z posiedzeń Sejmu Śląskiego), skorowidze nazw lokalnych i cieszące się dużą popularnością księgi adresowe. Biblioteka Śląska publikuje także cyfrowe kopie starodruków, zabytkowych map, fotografii, pocztówek, programów teatralnych, przewodników po regionie i wydawnictw własnych. Dzięki umowom, zawartym z właścicielami praw autorskich lub posiadaczami cennych materiałów dokumentujących dziedzictwo historyczne i kulturowe regionu śląskiego, Biblioteka Śląska powiększyła zasób ŚBC także o publikacje pochodzące z kolekcji prywatnych m.in.: wydawnictwa[9] i fotografie[10] ze zbiorów Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939”, czasopisma satyryczne Szczutek[11] i Cyrulik Warszawski[12].

Choć w zbiorach bibliotek publicznych (powiatowych, miejskich, miejsko-gminnych i gminnych) także można znaleźć dzieła zabytkowe, stanowią one jednak niewielki procent ich księgozbiorów, często też nie są publikowane, ponieważ kopie tych dzieł zostały już wcześniej udostępnione przez inne instytucje. Biblioteki publiczne najczęściej wzbogacają zasoby bibliotek cyfrowych o regionalia i własne publikacje, a więc materiały o dużych walorach promocyjnych zarówno dla lokalnej kultury, jak i dla samej biblioteki. Najaktywniejszą spośród bibliotek publicznych współtworzących Śląską Bibliotekę Cyfrową jest Miejska Biblioteka Publiczna w Dąbrowie Górniczej. Biblioteka ta opublikowała m.in. obszerną kolekcję przedwojennych pocztówek z widokami miasta oraz różnych miejsc regionu Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Wkład dąbrowskiej biblioteki w rozwój zasobu ŚBC to także liczne fotografie dokumentujące życie miasta i regionu (zdjęcia osób związanych z Dąbrową Górniczą, absolwentów miejskich szkół, znanych postaci ze świata kultury goszczących w regionie itp.). Kolejną aktywną biblioteką publiczną publikującą swoje zbiory w ŚBC jest Miejska Biblioteka Publiczna w Zabrzu, która zamieściła m.in. XIX-wieczne edycje klasyki literatury polskiej (Dzieła Ignacego Krasickiego[13]) i opracowań historyczno-literackich (Historyja literatury polskiej w zarysach[14] Kazimierza Władysława Wójcickiego, wydawnictwo Józef Korzeniowski – jego życie i działalność literacka: zarys biograficzny[15] Piotra Chmielowskiego). Książnica Beskidzka w Bielsku-Białej opublikowała w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej wartościowe wydawnictwa dla badaczy kultury i historii regionu, m.in. dzieła autorstwa cieszyńskiego historyka i działacza społecznego Józefa Londzina (Jaki wpływ wywarła reformacja na ukształtowanie się stosunków polskich na Śląsku Cieszyńskim[16], Polskość Śląska Cieszyńskiego[17]), dokument Bój posłów polskich prowadzony w sejmie śląskim na sesyi sejmowej w miesiącu kwietniu 1899 o równouprawnienie językowe i gimnazyum polskie w Cieszynie[18], wykłady Kursu Nauczycielskiego z 1919 r. Zarys ogólnej geografji ziem polskich[19] czy Kalendarz Cieszyński na rok Pański 1868 dla katolików i ewangelików[20].

Poważnym ograniczeniem dla bibliotekarstwa cyfrowego są obowiązujące przepisy prawa, które nie zezwalają na publikację utworów przed upływem 70 lat od śmierci ich twórców. Prawa autorskie majątkowe należą do twórcy dzieła, a po jego śmierci do spadkobierców. W praktyce oznacza to, że w bibliotekach cyfrowych mogą być opublikowane dzieła, których autorzy zmarli przed 1938 r., w pozostałych przypadkach konieczna jest zgoda właścicieli praw autorskich. Książnica Beskidzka w Bielsku-Białej uzyskała zgodę rodziny Emila Zegadłowicza na publikację w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej unikalnych dzieł urodzonego w Bielsku pisarza – edycji bibliofilskich, utworów z wczesnego okresu twórczości, listów, rękopisów, kopii egzemplarzy do użytku prywatnego i innych materiałów. Dotychczas zostały opublikowane: wybór sześciu ballad Powsinogi beskidzkie[21] (wydanie bibliofilskie z ilustracjami autora), poemat Czarny Dzień[22] (wydanie w czterech egzemplarzach do prywatnego użytku autora) i poemat Do Jana Kuglina w Poznaniu ul. Sew. Mielżyńskiego 24[23] (wydanie bibliofilskie z dedykacją autora).

Biblioteka cyfrowa może także pomóc bibliotekom wojewódzkim i powiatowym w realizacji zadań wynikających z artykułu 20 Ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach: publikowania bibliografii regionalnych oraz innych materiałów informacyjnych o charakterze regionalnym. W Śląskiej Bibliotece Cyfrowej opublikowano bibliografie opracowane przez Bibliotekę Śląską (Bibliografia Bieżąca Województwa Śląskiego[24][24], Bibliografia Województwa Śląskiego[25] i Bibliografia Śląska[26]). Także dwie biblioteki szczebla powiatowego zamieściły w ŚBC bibliografie regionalne: Książnica Beskidzka (Bibliografia Bielska-Białej i powiatu bielskiego[27]) oraz Biblioteka Publiczna w Częstochowie (Bibliografia regionu częstochowskiego za lata 2002-2004[28]).

Udział w projekcie biblioteki cyfrowej przynosi uczestnikom również korzyści promocyjne. Oprogramowanie dLibra Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego, wykorzystywane m.in. przez Śląską Bibliotekę Cyfrową, pozwala instytucjom uczestniczącym zamieszczać na stronie z opisem bibliograficznym publikowanego dokumentu, własne logo wraz z odnośnikiem do strony domowej. Ponieważ treść publikacji indeksowana jest przez wyszukiwarki internetowe, a czytelnicy często znajdują dokumenty opublikowane w bibliotekach cyfrowych, korzystając właśnie z wyszukiwarek, szansa „odkrycia” bibliotecznej strony internetowej staje się dzięki bibliotece cyfrowej znacznie większa. Ponadto publikowanie w bibliotece cyfrowej własnych wydawnictw pozwala zaprezentować księgozbiór i działalność biblioteki szerokiemu gronu użytkowników Internetu i dotrzeć ze stosowną informacją do tych, którzy są rzeczywiście (lub potencjalnie) nią zainteresowani.

Czytelnicy Śląskiej Biblioteki Cyfrowej mogą zapoznać się z treścią wydawnictw monograficznych, opublikowanych przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Dąbrowie Górniczej (100 lat Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Hugona Kołłątaja w Dąbrowie Górniczej[29]) oraz Miejską Bibliotekę Publiczną w Żorach (Miejska Biblioteka Publiczna w Żorach 1946-1996[30], 1946-2006[31][31]), wydanych z okazji jubileuszy tych bibliotek. Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Raciborzu zamieściła w ŚBC Informator Centrum Edukacji Ekologicznej MiPBP w Raciborzu poszerzony o zbiory Knihovny Petra Bezruce w Opawie[32], prezentujący zbiory biblioteczne o tematyce ekologicznej (książki, czasopisma, kasety wideo, multimedia) w języku polskim i czeskim. Biblioteki publiczne województwa śląskiego zamieszczają też w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej własne wydawnictwa periodyczne np. Biblioregion, czyli bibliotekarskie wieści z Euroregionu Silesia[33] (Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna w Raciborzu) czy Aleje 3 – Dwumiesięcznik Kulturalny Częstochowy[34] (Biblioteka Publiczna w Częstochowie). W ŚBC znalazły się także opracowane przez Książnicę Beskidzką w Bielsku-Białej zestawienia bibliograficzne: Bielskie spotkania z literaturą – bibliografia literacka[35] i bibliograficzny przewodnik i informator po miejscach pamięci pt. Ślady przeszłości[36]. Biblioteka Miejska w Cieszynie zamieściła w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej własne publikacje – Słownik bohaterów podań i legend Śląska Cieszyńskiego[37] autorstwa Roberta Danela, w którym wykorzystano prace konkursowe najmłodszych czytelników bibliotek publicznych powiatu cieszyńskiego oraz wydawnictwo Ziemia Cieszyńska wierszem malowana[38], zawierające utwory laureatów organizowanych przez bibliotekę międzynarodowych konkursów poetyckich.

Biblioteki publiczne mogą także zamieszczać w bibliotekach cyfrowych materiały wydane przez inne instytucje działające w mieście lub regionie. Materiały te mają często charakter popularyzacyjny, promujący lub informujący o działalności danej instytucji lub są efektem realizacji projektów kulturalnych, których wymogi formalne wymuszają na beneficjentach konieczność nieodpłatnego rozpowszechniania wydawnictw. Działające w regionie organizacje pozarządowe lub inne instytucje non-profit bywają wydawcami dokumentów informacyjnych, promocyjnych bądź okolicznościowych, które przekazują do zbiorów bibliotek publicznych lub rozprowadzają nieodpłatnie wśród potencjalnych odbiorców swoich usług. Przykładem tego typu wydawnictwa może być zamieszczona w ŚBC przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Jastrzębiu Zdroju publikacja okolicznościowa Srebrny jubileusz Koła nr 46 w Jastrzębiu Zdroju[39], wydana drukiem przez Polski Związek Filatelistów, okręg w Jastrzębiu Zdroju.

Biblioteki publiczne usytuowane są w określonym środowisku lokalnym, a do ich zadań należy gromadzenie materiałów dokumentujących dorobek kulturowy lokalnej społeczności. Specyfika własnego środowiska jest zatem bibliotekarzom z bibliotek publicznych dobrze znana, współpracują oni z innymi działającymi w okolicach instytucjami, utrzymują kontakty z osobami zasłużonymi dla regionu bądź z ich rodzinami, potrafią dotrzeć do wartościowych dokumentów i ocenić ich wartość. Przekazywane do bibliotecznych księgozbiorów dary, to często cenne, zabytkowe wydawnictwa pochodzące z prywatnych kolekcji osób związanych z daną miejscowością lub regionem, a także materiały dokumentujące działalność lokalnych instytucji. Bibliotekarze wykazują się aktywnością i pozyskują do zbiorów wartościowe, ich zdaniem, publikacje, których digitalizacja i zamieszczenie w bibliotece cyfrowej nie tylko promuje lokalną kulturę, lecz także zachowuje pamięć o darczyńcach wzbogacających kulturowe zasoby bibliotek (zarówno tradycyjnych, jak i cyfrowych). Miejska Biblioteka Publiczna w Dąbrowie Górniczej zamieściła w ŚBC kopie cennych dzieł, pochodzących z prywatnej kolekcji związanych z miastem znanych miłośników kultury Zofii i Stanisława Bocianowskich, a informacja o darze ukazała się w opisie wszystkich dokumentów. Biblioteka Śląska zawarła stosowne umowy z właścicielami i opublikowała w ŚBC kroniki katowickich szkół (SP nr 9 i Gminy Panewnik[40], Gimnazjum nr 16[41]) zawierające informacje z życia szkół (i lokalnej społeczności), a także dokumentujące ich historyczne losy.

Przegląd publikacji dostępnych w polskich bibliotekach cyfrowych wywołuje refleksję, iż biblioteki publiczne stosunkowo rzadko dostrzegają dla siebie szansę, jaką jest uczestnictwo w regionalnych projektach digitalizacyjnych czy nawet organizacja własnej biblioteki cyfrowej. Choć Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (art. 19) nakłada na biblioteki publiczne obowiązek takiej organizacji usług, by umożliwiała mieszkańcom dogodny dostęp do materiałów bibliotecznych i informacji, dostęp ten interpretowany jest najczęściej w sposób tradycyjny, tj. jako udostępnianie materiałów bibliotecznych na miejscu lub na zewnątrz. Digitalizacja traktowana jest zazwyczaj jako zadanie dodatkowe, realizowane w miarę dostępności środków finansowych, możliwości sprzętowych i kadrowych. Warto więc podkreślać, że promowanie lokalnej kultury w Internecie (a więc w skali globalnej) może być znakomitym argumentem dla bibliotekarzy starających się o uzyskanie od władz samorządowych środków finansowych na digitalizację zbiorów.

[Rozmiar: 99970 bajtów]
Rys.1. Mapa z raportu Google Analytics. Kolorem zielonym zaznaczono kraje i regiony, w których został wyświetlony zasób Śląskiej Biblioteki Cyfrowej.

Zakres usług bibliotek publicznych stopniowo się poszerza, a możliwości, jakie przed nimi stoją, wydają się nieograniczone. Warto zatem zachęcać bibliotekarzy do eksperymentowania, szukania własnych nisz, aktywnego pozyskiwania materiałów i zawierania umów o publikację z lokalnymi twórcami bądź instytucjami. Biblioteki cyfrowe to ogromna szansa na zachowanie i udostępnianie globalnej publiczności dokumentów i materiałów stanowiących cenne dziedzictwo kultury lokalnej, a obecnie funkcjonujących w niewielkim i ograniczonym kręgu odbiorców. Uczestnictwo w projektach digitalizacyjnych może pomóc bibliotekom publicznym wykorzystywać możliwości Internetu i nowych mediów, zdobywać nowych odbiorców swoich usług, realizować innowacyjne pomysły, a także stale wykazywać, że wciąż pozostają instytucjami niezbędnymi we współczesnym świecie i społeczeństwie.

Przypisy

[1] Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra.

[2] Porozumienie ŚBC. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/text?id=porozumienie.

[3] Schlesische Provinzialblätter. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=995&from=&dirids=1&tab=1.

[4] Zaranie Śląskie. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=1492&from=&dirids=1&tab=1.

[5] Zwiastun Górnoszlązki. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=3651&from=&dirids=1&tab=1.

[6] Kocynder. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=1042&from=&dirids=1&tab=1.

[7] Gość Niedzielny. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=6783&from=&dirids=1&tab=1.

[8] Dziennik Ustaw Śląskich. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=5343&from=&dirids=1&tab=1.

[9] Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Rodzina Policyjna 1939" w Katowicach – wydawnictwa. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=3921&from=&dirids=1&tab=1.

[10] Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Rodzina Policyjna 1939" w Katowicach – fotografie. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=3098&from=&dirids=1&tab=1.

[11] Szczutek. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=4650&from=&dirids=1&tab=1.

[12] Cyrulik Warszawski. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=4537&from=&dirids=1&tab=1.

[13] Dzieła Ignacego Krasickiego. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=4703&from=&dirids=1&tab=1.

[14] WÓJCICKI, K.W. Historyja literatury polskiej w zarysach. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=5869&from=&dirids=6&tab=1.

[15] CHMIELOWSKI, P. Józef Korzeniowski – jego życie i działalność literacka: zarys biograficzny. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=5672&from=&dirids=1.

[16] LONDZIN, J. Jaki wpływ wywarła reformacja na ukształtowanie się stosunków polskich na Śląsku Cieszyńskim? W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=1023&from=&dirids=1.

[17] LONDZIN J. Polskość Śląska Cieszyńskiego. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=1049&from=&dirids=1.

[18] Bój posłów polskich prowadzony w sejmie śląskim na sesyi sejmowej w miesiącu kwietniu 1899 o równouprawnienie językowe i gimnazyum polskie w Cieszynie. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=3969&from=&dirids=1.

[19] SAWICKI, L. Zarys ogólnej geografji ziem polskich: wykłady, wygłoszone na Kursie Nauczycielskim w Cieszynie w 1919. Część 1. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4162&from=&dirids=1.

[20] Kalendarz Cieszyński na rok Pański 1868 dla katolików i ewangelików. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=2614&from=&dirids=1.

[21] ZEGAŁDOWICZ, E. Powsinogi Beskidzkie. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=7458&from=&dirids=1.

[22] ZEGAŁDOWICZ, E. Czarny dzień. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=7456&from=&dirids=1.

[23] ZEGAŁDOWICZ, E. Do Jana Kuglina w Poznaniu ul. Sew. Mielżyńskiego 24. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=7457&from=&dirids=1.

[24] JANOTA, W. Bibliografia Bieżąca Województwa Śląskiego. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=468&from=&dirids=1&tab=1.

[25] Bibliografia Województwa Śląskiego 2000. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=71&from=&dirids=1.

[26] Bibliografia Śląska. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=834&from=&dirids=1&tab=1.

[27] Bibliografia Bielska-Białej i powiatu bielskiego. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=6306&from=&dirids=1&tab=1.

[28] STAŃCZYK, Z. Bibliografia regionu częstochowskiego za lata 2002-2004. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=5013&from=&dirids=1.

[29] 100 lat Miejskiej Biblioteki Publicznej im. H. Kołłątaja w Dąbrowie Górniczej. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4569&from=&dirids=6.

[30] Miejska Biblioteka Publiczna w Żorach 1946-1996. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=3762&from=&dirids=6.

[31] Miejska Biblioteka Publiczna w Żorach 1946-2006. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4742&from=&dirids=6.

[32] LIGACZ, A., SZCZYGIELSKA, M., BORNOVA, Z. Informator Centrum Edukacji Ekologicznej Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Raciborzu rozszerzony o zbiory Knihovny Patra Bezruce w Opawie. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=3347&from=&dirids=1.

[33] Biblioregion, czyli bibliotekarskie wieści z Euroregionu Silesia 3/2004. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=3346&from=&dirids=6.

[34] Aleje 3, [nr 59/2007]. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=6239&from=&dirids=1.

[35] Bielskie spotkania z literaturą: bibliografia literacka. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=5838&from=&dirids=1.

[36] DZIEMIŃSKA, T., GIZA, T., RAKOWSKA, J. Ślady przeszłości: przewodnik bibliograficzny. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=2208&from=&dirids=1.

[37] DANEL, R. Słownik bohaterów podań i legend Śląska Cieszyńskiego. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4114&from=&dirids=1.

[38] Ziemia Cieszyńska wierszem malowana. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4163&from=&dirids=1.

[39] KARZEŁEK, E. Srebrny jubileusz Koła Nr 46 w Jastrzębiu Zdroju. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4778&from=&dirids=6.

[40] Kronika Szkoły [Podstawowej nr 9 w Katowicach] i Gminy Panewnik założona przez nauczyciela Keitoch od czasów dawnych do 1920 r. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=4119&from=&dirids=1.

[41] Kronika Gimnazjum nr 16 z Oddziałami Integracyjnymi w Katowicach. W: Śląska Biblioteka Cyfrowa [on-line]. [dostęp 19 marca 2008]. Dostępny w World Wide Web: http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=5490&from=&dirids=1.

 Początek strony



Wkład bibliotek publicznych w rozwój zasobu Śląskiej Biblioteki Cyfrowej / Agnieszka Koszowska// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska - Nr 3/2008 (94) kwiecień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2010. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2010/94/a.php?koszowska. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187