EBIB Nr 6/2007 (87), Młodzi piszą. Komunikat Poprzedni artykuNastpny artyku  

 


Magdalena Szkowron
Studentka III roku
Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego

Rola biblioteki w integracji osób niepełnosprawnych ze społeczeństwem




23 marca 2007 roku w Katowicach odbyła się Ogólnopolska Konferencja Studenckich Kół Naukowych pt. Biblioteka – nie tylko księgozbiór. Biblioteki w regionie i społeczeństwie[1], w której autorka tego tekstu miała okazję uczestniczyć. Jeden z referatów stał się inspiracją do pewnych przemyśleń związanych z rolą biblioteki w społeczności lokalnej, a przede wszystkim wśród osób niepełnosprawnych. Pojawiło się pytanie, na ile biblioteka jest w stanie ułatwić życie takim osobom oraz czy i w jaki sposób może włączać osoby niepełnosprawne w życie społeczności lokalnej.

Swoje poszukiwania odpowiedzi na te pytania, jak przystało na studentkę Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa, autorka rozpoczęła od wyszukania informacji o publikacjach związanych z tą problematyką. Pierwszym krokiem było sięgnięcie do bazy Biblioteki Narodowej Polska Bibliografia Bibliologiczna (1997-) poprzez hasło przedmiotowe NIEPEŁNOSPRAWNI BIBLIOTEKI. W rezultacie otrzymano 54 dokumenty dotyczące zarówno ogólnych zagadnień, jak i bardziej szczegółowych: budownictwa bibliotecznego dla niepełnosprawnych, komunikacji z osobami niepełnosprawnymi i biblioterapii – czyli leczenia książką. Publikacje te dotyczyły zarówno osób z niepełnosprawnością ruchową, jak i intelektualną, dorosłych oraz dzieci. Następnie sprawdzono, jak wygląda reprezentacja tego tematu w Internecie. Aby tego dokonać, wprowadzono w wyszukiwarce internetowej Google kwerendę +NIEPEŁNOSPRAWNI +BIBLIOTEKA, w wyniku czego uzyskano 601 adresów stron WWW, z których znaczna większość była relewantna względem potrzeb[2].

Kolejnym krokiem było sprawdzenie, jakie konferencje dotyczące roli bibliotek wśród osób niepełnosprawnych były w ostatnich latach organizowane w Polsce. Ich liczba okazała się wcale nie taka mała. Wśród wyszukanych wyników znalazły się m.in. (w kolejności chronologicznej):

  1. Biblioteka otwarta dla czytelników z niepełnosprawnością intelektualną (Warszawa 2000).
  2. Biblioteka współczesna wobec czytelników niepełnosprawnych – budownictwo i wyposażenie (Warszawa 18 I 2002).
  3. Rola bibliotek w edukacji czytelniczej i wychowaniu w rodzinach osób niepełnosprawnych (Muszyna k. Krynicy 15-17 IX 2002).
  4. Biblioteka – człowiek niepełnosprawny – środowisko lokalne (Poznań 13-15 X 2003).
  5. Biblioteki wobec potrzeb starzejącego się społeczeństwa (Bydgoszcz 18-20 IX 2006).
  6. Czytelnik niepełnosprawny w bibliotece publicznej (Zielona Góra 28-29 IX 2006).

A jak wygląda kwestia osób niepełnosprawnych w Kodeksie etyki bibliotekarza i pracownika informacji naukowej? W rozdziale 2, punkt III czytamy, że bibliotekarze i pracownicy informacji naukowej starają się wyrównać ich [użytkowników] szanse, działając ze szczególną troską na rzecz użytkowników niepełnosprawnych[3]. Inną dosyć istotną informacją jest to, że przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich działa Sekcja Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych. Także w Biuletynie EBIB obecna jest problematyka niepełnosprawnych w bibliotece. Oprócz pojedynczych artykułów związanych z tym tematem można także znaleźć cały numer, który ukazał się w styczniu 2004 roku pod hasłem Niepełnosprawni w bibliotece.

Tyle teoria, a praktyka? Okazało się, że konkretnych przykładów działań nie trzeba było daleko szukać. Pierwsze kroki skierowałam do swojej rodzimej biblioteki a dokładnie do Oddziału Dziecięcego Miejskiej Biblioteki Publicznej w Czechowicach-Dziedzicach (woj. śląskie). I tu pojawiły się pierwsze schody. I to nie tylko w przenośni: aby dostać się do biblioteki, trzeba było pokonać kilkadziesiąt stopni. Niestety, wiele bibliotek boryka się z problemami lokalowymi[4]. Był to jednak jeden z nielicznych słabych punktów tego oddziału. Dzięki gorliwej pracy i zaangażowaniu osób pracujących w bibliotece jest to miejsce bardzo chętnie odwiedzane przez dzieci i młodzież, które nie tylko „wpadają” po książki, ale bardzo często spędzają tu swój wolny czas. Biblioteka aktywnie uczestniczy w kampanii Cała Polska czyta dzieciom, włącza się od kilku lat w międzynarodową akcję Noc z Andersenem, organizuje wiele imprez plenerowych dla dzieci i młodzieży, co roku w czasie ferii i wakacji przeprowadza zajęcia czytelnicze i plastyczne.

We wszystkich tych akcjach uczestniczą także dzieci niepełnosprawne a dwa razy w roku mają one swoje szczególne dni, bowiem specjalnie z myślą o nich organizowane są imprezy pod hasłem Wszystkie dzieci są nasze oraz Dajmy dzieciom uśmiech. Niepełnosprawni czytelnicy mają wtedy okazję razem ze swymi pełnosprawnymi rówieśnikami uczestniczyć w wielu konkursach, zabawach oraz tradycyjnym spektaklu przygotowywanym dla nich przez jeden z zespołów aktorskich dla dzieci, nigdy też nie wychodzą z pustymi rękami. Środki finansowe na ten cel zapewnia Urząd Miasta oraz sponsorzy. Panie pracujące w Oddziale Dziecięcym, Urszula Bolek i Beata Urodzoń, w 2001 r. za swoją działalność na rzecz integracji środowiska dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością otrzymały nagrodę Fundacji Dobro Lokalne.

Innym przykładem biblioteki, która pamięta o niepełnosprawnej młodzieży jest Podgórska Biblioteka Publiczna w Krakowie. Należy ona do programu The Gateway Award działającego głównie w szkołach specjalnych. Program, pochodzący z Wielkiej Brytanii, do Polski został wprowadzony w 1999 roku, dotyczy on jednej z metod aktywizacji i uspołecznienia osób z niepełnosprawnością intelektualną. W ramach tego programu tworzone są grupy kilkuosobowe składające się z wolontariuszy i osób niepełnosprawnych, które poprzez wspólną naukę i zabawę rozwijają swoje umiejętności, dążąc do tego, aby w przyszłości stać się mniej zależnymi od otoczenia. Uczestnicy wypełniają zadania zgromadzone w pięciu sekcjach, aby po ich wykonaniu zdobyć 3 odznaki: Brązową, Srebrną i Złotą[5].

Jak widać z powyższych przykładów, biblioteka może, a wręcz powinna być instytucją, która nie tylko dba o to, aby osoby niepełnosprawne mogły bez przeszkód z jej usług korzystać, ale także by mogły dzięki niej przełamywać bariery oraz otwierać się na świat zewnętrzny.

Przypisy

[1] Program tej konferencji jest dostępny pod adresem: http://knb.umcs.lublin.pl/plankonferencji.html.

[2] W wynikach otrzymano adresy stron, na których słowa kluczowe NIEPEŁNOSPRAWNI i BIBLIOTEKA występują w różnych formach deklinacji.

[3] Kodeks etyki bibliotekarza i pracownika informacji [on-line]. Warszawa, 2005 [dostęp 26.04.2007] Dostępny w World Wide Web: http://ebib.oss.wroc.pl/sbp/kodeks_etyki.html.

[4] Miejska Biblioteka Publiczna od kilku lat stara się o nowy budynek, w pełni przystosowany do korzystania z niego przez osoby niepełnosprawne ruchowo.

[5] Oficjalna strona The Gateway Award [online]. [dostęp 26.04.2007] Dostępny w World Wide Web:http://www.mencap.org.uk/html/gateway/index.asp.

 Początek strony



Rola biblioteki w integracji osób niepełnosprawnych ze społeczeństwem / Magdalena Szkowron// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska. - Nr 6/2007 (87) lipiec. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2007. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2007/87/a.php?szkowron. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187