EBIB Nr 8/2006 (78), Bibliotekarstwo krajów Europy Środkowej. Artykuł Poprzedni artykuNastpny artyku  

 


Daniela Bírová
InfoLib, Słowacja

InfoLib nie stanowi konkurencji


Artykuł został opublikowany w czasopiśmie Knižnica nr 9/2005


Bibliotekarstwo,[1] podobnie jak inne dziedziny nauk społecznych, ulega pod wpływem technologii informacyjnych, szybkim przemianom i to we wszystkich obszarach swojej działalności. Przechodzenie do środowiska wirtualnego staje się naturalną częścią transformacji wielu tradycyjnych procesów. Mówiąc "Internet", stajemy się integralną częścią społeczeństwa informacyjnego, uzyskujemy drugą "piśmienność", mamy dostęp do źródeł informacji... Internet zmienia sposób, w jaki ludzie pracują, uczą się i komunikują. Na pierwszy plan wysuwa się nie tylko to, jak coraz lepiej wyszukiwać w tym środowisku informacyjnym, ale przede wszystkim jak wykorzystać wszystkie jego możliwości i zwiększyć efektywność swojej pracy. Bibliotekarski portal InfoLib stanowi jeden z wyników tego szerszego trendu.

InfoLib (www.infolib.sk) powstał w roku 2003 w ramach projektu Portal służący teorii i praktyce bibliotecznej i informacyjnej, prowadzonego w Centrum Informacji Naukowej i Technicznej Republiki Słowackiej w Bratysławie przy wsparciu finansowym Fundacji Społeczeństwa Otwartego (http://www.osf.sk). Projekt miał na celu stworzenie warunków dla lepszej komunikacji i wymiany doświadczeń w słowackim środowisku bibliotekarskim. Portal w pełni funkcjonuje od stycznia 2004 r. Jego tworzenie i prowadzenie wymaga intensywnej współpracy całego środowiska i nieustannej aktualizacji. Dzięki redakcyjnemu systemowi Romboid portal prowadzi zespół pracowników bez znajomości języka HTML. Centrum INT w Bratysławie administruje systemem i zapewnia jego techniczne utrzymanie. Nad rozwojem portalu czuwa Stowarzyszenie Bibliotekarzy Słowackich.

W 2004 r. InfoLib otrzymał dwie znaczące nagrody podczas międzynarodowych konferencji INFORUM 2004 w Pradze i TAPA w Bratysławie (http://www.infolib.sk/index/podstranka.php?id=166&idf=95&lang=sk).

Mimo że portal InfoLib stał się częścią słowackiego bibliotekarstwa i zapewne nikt już nie wątpi w jego przydatność dla bibliotek, to jeden z jego wymiarów wciąż pozostaje niespełniony. Podstawowym celem portalu, tak przynajmniej uważam, była poprawa WYMIANY INFORMACJI. A to z kolei wymaga WSPÓŁPRACY.

Praca zespołowa nie jest jednak łatwą sprawą, tym bardziej, jeśli opiera się na zasadzie dobrowolności. Jej zalety i ograniczenia w środowisku bibliotekarskim, wyśmienicie ujął Vít Richter na łamach czasopisma ITLib. Informacyjne Technologie oraz Biblioteki w wyjątkowo celnie zatytułowanym artykule Współpraca - najtrudniejsza dziedzina bibliotekarstwa.[2] Autor m.in. mówi o "zespołowym duchu" jako o jednej z umiejętności, którą powinien posiadać każdy pracownik biblioteki. Ta umiejętność została określona w następujący sposób: "Sumienne wykonywanie swoich zadań przy realizacji wspólnego celu, we współpracy z pozostałymi członkami grupy lub organizacji. Przekazywanie sobie lub dzielenie się informacjami, narzędziami oraz know how w pracy nad wspólnym celem, bez preferowania własnych interesów i zatrzymywania wyłącznie dla siebie informacji lub dokumentów."

Współpraca podczas tworzenia i aktualizacji portalu InfoLib stanowi przykład takiej pracy zespołowej. U jej podstaw leży założenie, że wspólny wysiłek przyniesie wszystkim korzyści oraz wzmocni wspólny interes i cele. Tak więc portal w ostatecznym rozrachunku przyczynia się do rozwoju środowiska bibliotekarskiego i podniesienia jego poziomu - zarówno jednostki jak i całej grupy.

O co więc chodzi?

Niektóre biblioteki posiadają rzeczywiście dobre strony internetowe. Zawierają one wiele informacji i odsyłaczy [linków], stanowiących rezultat często kilkuletniej pracy. Zdaje się, że biblioteki traktowały budowę [wspólnego] portalu jako nowy rodzaj aktywności, prowadzący do ponownego opracowania już istniejących informacji tyle, że tym razem dla portalu. Zadaniem portalu jest jednak te indywidualne prezentacje internetowe bibliotek wzmocnić, a nie zastąpić. W praktyce oznacza to, że należy tworzyć linki z indywidualnych internetowych stron bibliotek, już zawierających informacje, do portalu i w ten sposób sukcesywnie budować skrzyżowanie - jedno miejsce dostępu w Internecie. I to nie tylko z myślą o pracownikach bibliotek, ale i ich użytkownikach, w ogóle o szerszej publiczności, która zapewne woli zapamiętać jeden adres URL niż adresy wielu bibliotek. Na dodatek zwiedzający portal z łatwością trafią z powrotem na indywidualne strony bibliotek. Strony te, oraz portal, mogą funkcjonować na zasadzie naczyń połączonych i ich sprzężenie zwrotne przyczyni się do propagowania tak bibliotek jak portalu. Tego wymiaru na razie brakuje, podobnie jak myślenia w szerszym kontekście. Większość naszej pracy powinna się kończyć propagowaniem jej wyników. Musimy najpierw zrozumieć, że nie tylko wszystkie rzeczy, ale także ludzie są ze sobą powiązani. Kiedy to nastąpi, osiągniemy sukces pod każdym względem.

KILKA UWAG

  • Spróbujcie na przykład sprawdzić, ile dużych bibliotek (naukowych, akademickich) zamieściło na swoich internetowych stronach odsyłacz do portalu InfoLib? Przeprowadziłam szybkie badania i dopracowałam się jednocyfrowego wyniku.
  • Wiele bibliotek zamieszcza na swoich stronach różne spisy adresowe. Gdybyśmy przywykli do korzystania tylko z jednego zbioru, dostępnego z portalu i jednocześnie z internetowych stron bibliotek, a także do aktualizacji tego zbioru, to takie podejście byłoby dla nas o wiele korzystniejsze.
  • Tak samo trudno jest nam, tworzącym portal, ustalić, od jakich treści, znajdujących się na stronach www poszczególnych bibliotek, należałoby zrobić linki do portalu. Powołam się w tym miejscu na próbę utworzenia na portalu rubryki [zakładki?] Katalogi online, gdzie zamieściliśmy wstępny wykaz katalogów bibliotecznych dostępnych w Internecie - (http://www.infolib.sk/index/podstranka.php?id=349), oczywiście mając przy tym nadzieję, że biblioteki zauważą zaproszenie do współpracy, znajdujące się na końcu tego wykazu oraz, że będą aktywnie współpracować nad jego uzupełnianiem i aktualizacją (tzn. należało zgłosić brakujące katalogi oraz zachodzące zmiany). Nie otrzymaliśmy ani jednej odpowiedzi...
  • Dlaczego by na przykład nie utworzyć odrębnej rubryki [zakładki?] Roczne sprawozdania? Wiele bibliotek zamieszcza je w elektronicznej postaci na swoich stronach. Naturalnie chodziłoby tylko o stworzenie linków do tych dokumentów.
  • Tak samo byłby interesujący i pożyteczny przegląd projektów, przyczyniających się do rozwoju bibliotekarstwa. Ich liczba w ostatnim okresie wyraźnie wzrasta i biblioteki na ogół zamieszczają o nich informacje na swoich stronach. Taki przegląd prowadzony na portalu wymaga jednak pełnej informacji. Jeśli do niej nie będziemy wspólnie dążyć, nie warto w ogóle rozpoczynać tworzenia przeglądu.

W ten sposób moglibyśmy ciągnąć dalej. W każdym razie już samo istnienie portalu, jak zauważył mój kolega inż. Oleg Cvik, który wielce się przyczynił do jego powstania, działa jak lakmusowy papierek, wskaźnik, który wyraźnie pokazuje stan grupy społecznej, która ten portal tworzy. Jeśli portal nie spadnie do nudnego, statycznego poziomu i nie będzie funkcjonował "na niby …", jeśli będzie pełen życia, będzie posuwać nas do przodu, będzie to oznaczało, że jesteśmy na dobrej drodze.

Łączmy więc informacje i przyśpieszajmy do nich dostęp. Nie mamy zbyt wiele czasu!

Zwróćcie nam uwagę na interesujące informacje znajdujące się na waszych internetowych stronach. Włączcie się do tworzenia zbiorczych informacji, przeglądów i wykazów. Stanowią one ważne źródło informacji nie tylko dla naszej grupy zawodowej, ale również dla szerszej publiczności, która w ten sposób uzyska wyobrażenie o naszej aktywności. Portal InfoLib ma ambicje stać się wyjątkowym punktem dostępu w Internecie, które kumuluje dostęp do zasobów informacji poszczególnych bibliotek, ale i do innych, związanych z rozwojem i promocją samego środowiska bibliotekarskiego. Miał i ma na celu wspieranie wzajemnej komunikacji a także komunikacji z otoczeniem poprzez propagowanie usług bibliotecznych i pozostałych działań podejmowanych przez nasze środowisko. Tworząc portal InfoLib, mimo wciąż mało optymistycznej sytuacji, powodowanej niskim stopniem podłączenia bibliotek do Internetu, podjęliśmy próbę wejścia do wirtualnego środowiska z chęcią maksymalnego wykorzystania jego możliwości.

Realizacja tej idei wymaga jednak nie tylko wzajemnego zrozumienia i współpracy, ale również zmiany sposobu myślenia. A bibliotekarze są znani szczególnie z tego, że lubią trzymać się "sprawdzonych" procedur i z trudem im przychodzi coś zmienić. Portal InfoLib wymusza na nas zmiany, zmusza nas do nieco innego myślenia i nieco innego działania.

Każda nowość wymaga z początku dodatkowej pracy,
później staje się rutyną i wnosi nową jakość nawet tam,
gdzie się jej nikt nie spodziewał.


Z jęz. słowackiego tłum. Petr Žák



Przypisy

[1] Język słowacki posługuje się tylko jednym terminem - "knihovníctvo", w języku polskim rozróżnia "bibliotekarstwo" i "bibliotekoznawstwo".

[2] RICHTER, V. Spolupráca - najobtiažnejša knihovnická disciplína. In: Itlib. Informačné Technologie a Knižnice, roč. 6, č. 3, (2002), s. 6-10. [on-line]. [dostęp 26 września 2006]. Dostępny w Word Wide Web: http://www.cvtisr.sk/itlib/itlib023/richter.htm

 Początek strony



InfoLib nie stanowi konkurencji / Daniela Bírová// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska. - Nr 8/2006 (78) sierpień/wrzesień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2007. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2007/78/birova.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187