EBIB 
Nr 7/2005 (68), Dwa kroki do przodu. Sprawozdanie
 Poprzedni artykuł Następny artykuł   

 


Marek Dubiński
Biblioteka Główna i OINT
Politechnika Wrocławska

Bibliotekarze Politechniki Wrocławskiej z wizytą w naukowych książnicach łódzkich


W dniach 16-17 maja 2005 r. 33-osobowa grupa pracowników bibliotek Politechniki Wrocławskiej wyjechała w ramach wycieczki szkoleniowej do Łodzi. Celem wyjazdu było zwiedzenie i zapoznanie się z działalnością bibliotek: Politechniki i Uniwersytetu Łódzkiego. Wycieczka stała się również okazją do integracji środowiska bibliotekarskiego, gdyż uczestniczyli w niej także reprezentanci innych bibliotek: Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu i Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego oraz zamiejscowych ośrodków dydaktycznych Politechniki Wrocławskiej w Jeleniej Górze, Legnicy i Wałbrzychu.

Idea tego typu wyjazdów szkoleniowych zrodziła się w 1996 r., kiedy Biblioteka Główna PWr obchodziła 50-lecie powstania. Od tamtego czasu odwiedziliśmy kolejno: w 1997 r. - Bibliotekę Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Bibliotekę PAN w Kórniku; w 1998 r. - Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Kecskemet, Bibliotekę Politechniki Budapeszteńskiej; w 1999 r. - Bibliotekę Śląską w Katowicach, Bibliotekę Politechniki Śląskiej w Gliwicach; w 2000 r. - Bibliotekę Politechniki Krakowskiej, Bibliotekę Uniwersytetu Jagiellońskiego, Bibliotekę AGH w Krakowie; w 2001 r. - Bibliotekę Narodową, Bibliotekę Uniwersytetu Warszawskiego, Bibliotekę Politechniki Warszawskiej; w 2002 r. - Wojewódzką Bibliotekę Publiczną - Książnicę Kopernikańską w Toruniu, Bibliotekę Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu; w 2003 r. - Bibliotekę Collegium Polonicum w Słubicach, Bibliotekę Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, Bibliotekę Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Do Łodzi, miasta "czterech kultur", wyjechaliśmy rankiem 16 maja. Po przyjeździe na miejsce pierwsze kroki skierowaliśmy do Biblioteki Głównej Politechniki Łódzkiej, gdzie zostaliśmy bardzo gościnnie przyjęci przez dyrektora mgr. inż. Błażeja Fereta oraz jego zastępczynie: mgr Elżbietę Rożniakowską i mgr Elżbietę Skubałę. Przy kawie, herbacie i ciasteczkach dyrektor B. Feret zaprezentował nam działalność kierowanej przez siebie biblioteki, która działa już od września 1945 r. Biblioteka gromadzi literaturę naukową i techniczną z dyscyplin reprezentowanych w uczelni oraz podstawowe dzieła o treści ogólnej. Obecnie obsługuje ok. 21 tys. użytkowników, z czego 17,6 tys. stanowią studenci Politechniki Łódzkiej. Struktura organizacyjna biblioteki ma charakter funkcjonalny, składa się z agend centralnych - Oddziałów: Gromadzenia Zbiorów, Opracowania Zbiorów, Informacji Naukowej, Wydawnictw Ciągłych, Systemów Informacyjnych, Udostępniania Zbiorów oraz niezależnego Oddziału Kontroli Księgozbioru i Doradztwa oraz Biblioteki Beletrystycznej. W skład struktury systemu bibliotecznego wchodzą również biblioteki na wydziałach: Chemii, Budownictwa i Architektury, Elektrotechniki i Elektroniki, Mechanicznym, Chemii Spożywczej.

Kadra zatrudniona w Bibliotece Głównej i podległych bibliotekach wydziałowych ogółem liczy 102 osoby, w tym 5 bibliotekarzy dyplomowanych, 75 pracowników służby bibliotecznej oraz 22 pracowników na stanowiskach administracyjnych. Wśród pracowników 44 osoby są absolwentami studiów bibliotekoznawczych, 5 osób ukończyło studium bibliotekarskie. Większość pracowników Biblioteki PŁ to młode osoby pełne zapału i chęci do pracy (pewnie to bibliotekarze z powołania). Aż miło było zobaczyć...

Biblioteka mieści się w 5-kondygnacyjnym budynku przemysłowym, zbudowanym w 1913 r. przez fabrykanta Fryderyka W. Schweikerta. W 1996 r. budynek został zakupiony przez Politechnikę i dostosowany do potrzeb bibliotecznych. Po przeprowadzce w okresie wakacji 2002 r, instytucja funkcjonuje jako nowoczesne naukowo-techniczne centrum biblioteczno-informacyjne o standardzie europejskim. Posiada 39 578 m2 kubatury, w tym 8229 m2 powierzchni użytkowej. Na parterze gmachu głównego znajdują się czytelnia i magazyn czasopism z wolnym dostępem do półek, pracownia komputerowa, stanowisko informacyjne. Na pierwszym piętrze mieści się wypożyczalnia i magazyn książek, katalogi, wypożyczalnia międzybiblioteczna, biblioteka beletrystyczna (tylko dla pracowników uczelni); na drugim piętrze magazyn księgozbioru naukowego z otwartym dostępem do półek i pracownia digitalizacyjna, sala wystawowa; na trzecim piętrze - czytelnie książek i zbiorów specjalnych, Oddział Informacji Naukowej, pracownia komputerowa, sala dydaktyczna; na czwartym piętrze - dyrekcja, sekretariat i oddziały biblioteczne. Placówka pracuje w systemie komputerowym HORIZON, posiada katalog komputerowy oraz własny system aplikacji - SABINA. W systemie HORIZON funkcjonują skomputeryzowane moduły Gromadzenia, Opracowania, Udostępniania, Wydawnictw Ciągłych, Katalogu Zamówień, Administracji. Każdy użytkownik Biblioteki zaopatruje się w kartę biblioteczną ze zdjęciem, wyposażoną w pasek magnetyczny. Karta po odpłatnym doładowaniu umożliwia samodzielne korzystanie z kserografów. W trakcie zwiedzania biblioteki dowiedzieliśmy się w Oddziale Udostępniania, że nieodebranie zamówionych książek jest równoznaczne z zablokowaniem konta czytelniczego na okres 14 dni. Zaobserwowaliśmy też, że w wypożyczalni jedno stanowisko przeznaczono do wyłącznej obsługi pracowników. W tym roku Biblioteka Politechniki Łódzkiej obchodzi 60-lecie powstania. W związku z tym jubileuszem w dniach 1-31 maja 2005 r. została ogłoszona "amnestia" dla czytelników, którzy przetrzymywali książki. Ciekawą inicjatywą biblioteki jest digitalizacja zbiorów. "Elektroniczne Zasoby Biblioteki Głównej PŁ" to program konserwacji i archiwizacji zbiorów. Ten wieloletni projekt zakłada elektroniczną archiwizację roczników wybranych tytułów czasopism i skryptów w celu zarówno ich ochrony przed dalszym zniszczeniem, jak łatwiejszego i bezpiecznego udostępniania. Projekt obejmuje realizację czterech zadań, w ramach których ma nastąpić utworzenie: Elektronicznego Archiwum Zbiorów Chemicznych, Elektronicznej Biblioteki Dydaktycznej, Elektronicznej Biblioteki Zeszytów Naukowych PŁ, Elektronicznego Archiwum Zbiorów Mikrofiszowych. W 2004 r. powołano Zespół ds. Digitalizacji oraz zorganizowano dla niego pracownię. Czteroosobowy zespół działa w strukturach organizacyjnych Oddziału Systemów Informacyjnych i jest koordynowany przez dyrektorów B. Fereta i E. Skubałę. Warto także dodać, że biblioteka należy do Łódzkiego Konsorcjum Bibliotecznego, co umożliwiło jej otrzymanie dotacji z Fundacji A. Mellona.

Spacerując po Bibliotece Politechniki Łódzkiej, podziwialiśmy jej rozwiązania architektoniczne, wyposażenie i dostosowanie budynku dawnej fabryki do potrzeb nowoczesnej, w pełni skomputeryzowanej biblioteki. Może w niedalekiej przyszłości sami doczekamy się na Politechnice Wrocławskiej samodzielnego budynku będącego centrum biblioteczno-informacyjnym uczelni.

Po wizycie w bibliotece udaliśmy się na zwiedzanie miasta. Łódź, w przeszłości znana jako centrum przemysłu tekstylnego i "ziemia obiecana", dziś słynie z pałaców, rezydencji i wilii pozostawionych przez dawnych fabrykantów, ulicy Piotrkowskiej i pubów. Niewielka osada, której w 1423 r. nadano prawa miejskie, rozkwitła na początku XIX wieku i stała się największym ośrodkiem przemysłowym w kraju i jednym z największych w całej Europie. Tu przyjeżdżali ci, których zwabiła wizja "ziemi obiecanej". Byli wśród nich ludzie różnych narodowości, kultur i wyznań. Dzisiaj rytmu łódzkiego życia nie wyznaczają już syreny fabryczne i terkoczące czółenka. Doskonałe położenie geograficzne miasta, niewielka odległość od stolicy, niższe ceny gruntów i wynajmu lokali przyciągają inwestorów z zagranicy. Łódź jest miastem kilkunastu wyższych uczelni, dużym centrum kulturalnym i administracyjnym. Wizytówką są między innymi szkoła filmowa, organizowane od lat Spotkania Baletowe i festiwal "Sztuk Przyjemnych". Unikatowe przykłady architektury secesyjnej, zamienione w muzea rezydencje rodzin fabrykanckich i same fabryki, w których powstają centra rozrywki, stanowią o niewątpliwych walorach tego miasta.

Mieliśmy okazję podziwiać wiele z tych atrakcji turystycznych, oprowadzani przez przewodnika - wielkiego miłośnika Łodzi, który był skarbnicą wiedzy o swoim rodzinnym mieście. Od niego dowiedzieliśmy się wielu ciekawostek o sławnych ludziach i interesujących miejscach, a zwłaszcza o ul. Piotrkowskiej, na której znajdują się pomniki będące częścią tzw. Galerii Łódzkiej. Przedstawiają one znanych na całym świecie łodzian - J. Tuwima, A. Rubinsteina, W. Reymonta oraz trzech łódzkich fabrykantów: I. Poznańskiego, K. Scheiblera, L. Grohmanna.

Miejscem naszego zakwaterowania było Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie wieczorem zjedliśmy uroczystą kolację w bardzo miłej atmosferze. Po posiłku chętni wybrali się na spacer "Łódź by night".

W drugim dniu naszej wycieczki zwiedziliśmy Muzeum Historii Miasta Łodzi, które mieści się w dawnym pałacu łódzkiego fabrykanta, "króla bawełny" - Izraela Poznańskiego. W eklektycznych wnętrzach mogliśmy oglądać pokaźną kolekcję eksponatów związanych z miastem oraz wiele pamiątek z życia sławnych łodzian. Nasza przewodniczka opowiadała bardzo ciekawie historię rozkwitu Łodzi w XIX w. Wówczas łódzcy fabrykanci najpierw budowali fabryki, potem mieszkania dla robotników, szpitale, przedszkola, a dopiero na końcu pałace dla siebie. Obecnie w Muzeum Historii Miasta Łodzi znajduje się kilka sal poświęconych wybitnym i sławnym łodzianom, m.in. Karolowi Dedeciusowi (ur. 1921 r.), pisarzowi, wybitnemu tłumaczowi literatury polskiej na język niemiecki, założycielowi i długoletniemu dyrektorowi Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej w Darmstadt; Julianowi Tuwimowi (1894-1953), poecie, autorowi np. Kwiatów polskich i wiersza dla dzieci Lokomotywa, Jerzemu Kosińskiemu (1933-1991), powieściopisarzowi (Malowany ptak, Wystarczy być), aktorowi, fotografikowi; Lilii Skowron (1919-2002), wybitnej śpiewaczce, która w latach 1962-78 była solistką Opery Łódzkiej, Aleksandrowi Tansmanowi (1897-1986), jednemu z najwybitniejszych kompozytorów polskich XX w. Znajduje się tam również Galeria Muzyki im. Artura Rubinsteina (1887-1982), w której prezentowana jest postać tego światowej sławy pianisty, wirtuoza, niedoścignionego interpretatora muzyki Fryderyka Chopina. Artysta ten w 1969 r. otrzymał Oskara, nagrodę Amerykańskiej Akademii Filmowej oraz Emmy, nagrodę Amerykańskiej Akademii Telewizyjnej za film L'amour de la vie (Kocham życie), opowiadający o jego życiu. Główną rolę zagrał sam Rubinstein. Obejrzeliśmy także salę wystawową poświęconą polskiemu nobliście, Władysławowi Stanisławowi Reymontowi (1867-1925), autorowi Ziemi obiecanej.

Po wizycie w Muzeum pojechaliśmy do Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Historię Biblioteki przybliżył nam jej dyrektor, dr Jan Janiak, a o komputeryzacji zbiorów opowiedziała jego zastępczyni mgr Maria Wrocławska. Biblioteka Uniwersytecka w Łodzi została powołana do życia przez Komitet Organizacyjny Uniwersytetu Łódzkiego w lutym 1945 r. Kompletowanie zbiorów rozpoczęto od przejmowania książek z porzuconych księgozbiorów z terenu Łodzi i okolic. Cennym źródłem wpływu były również dary zarówno od osób prywatnych, jak i instytucji. W 1946 r. biblioteka zaczęła otrzymywać egzemplarz obowiązkowy, który do dnia dzisiejszego stanowi podstawowy sposób pozyskiwania książek. W skład księgozbioru biblioteki wchodzą podstawowe dzieła ze wszystkich gałęzi wiedzy, zarówno historyczne, jak i współczesne, polskie i obce. Szczególny nacisk przy zakupach nowych tytułów położono jednak na piśmiennictwo z zakresu dziedzin reprezentowanych na Uniwersytecie, przede wszystkim nauk humanistycznych, społecznych, matematyczno-przyrodniczych, prawnych i ekonomicznych. Biblioteka gromadzi również w wyborze piśmiennictwo techniczne i medyczne. Od 1960 r. Biblioteka Uniwersytecka w Łodzi posiada własny gmach (projekt: inż. arch. Edmund Orlik). Zdobienia gmachu wykonali łódzcy plastycy: ceramiczna płaskorzeźba w hollu głównym na parterze - Antoni Starczewski, malowidło ścienne na I piętrze - Stanisław Fijałkowski, malowidło ścienne w czytelni czasopism - Lech Kunka, rzeźba w hollu na II piętrze - Mieczysław Szadkowski. Od wielu lat czyniono starania o rozbudowę gmachu biblioteki, które zakończyły się sukcesem, ponieważ 23 czerwca 2003 r. rozpoczęto prace związane z rozbudową gmachu (według projektu architekta mgr. inż. Jerzego Pietkiewicza). Oddanie budynku jest planowane na 31 sierpnia 2005 r. Zasadniczym elementem nowej biblioteki będą tzw. magazyny otwarte - nowe przestrzenie magazynowo-czytelnicze, z wolnym dostępem do półek, umożliwiające swobodny kontakt czytelnika ze zbiorami. Wydzielone zostaną również czytelnie: informatyczna, cymeliów, sala konferencyjna i projekcyjna, pokoje do pracy indywidualnej (także dla niepełnosprawnych) oraz miejsca nauki zbiorowej dla studentów. Na parterze zostaną zlokalizowane: holl wejściowy, informacja, wypożyczalnia książek, księgozbiór dydaktyczny wraz z czytelnią, końcówki katalogu OPAC. W piwnicach znajdzie się tradycyjny magazyn zamknięty przechowujący zbiory w systemie zwartym (kompaktowym) z wydzielonym skarbcem. W części niedostępnej dla czytelników znajdować się będą działy: Gromadzenia i Opracowania Zbiorów, Administracja, Introligatornia, Sekcja Komputerowa, Pracownia Reprograficzna i Konserwacji Książki. Nowy budynek wyposażony będzie w komplet standardowych instalacji wewnętrznych (mediów) oraz klimatyzację i wentylację, systemy: TV dozorowej, sygnalizacji antywłamaniowej i kontroli dostępu, system TV SAT i audio-video, wykrywania i sygnalizacji pożaru, sieci strukturalne oraz elektroniczne zabezpieczenie przed kradzieżą książek.

W skład Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi, oprócz Biblioteki Głównej, wchodzi sieć 106 bibliotek zakładowych (zbiory tych placówek wynoszą 1 058 066 wol.). W 2003 r. posiadała ona 25 110 zarejestrowanych czytelników; a ze zbiorów skorzystało ponad 85 tys. osób, którym udostępniono 590 tys. wol. Biblioteka posiada najbogatszy, powszechnie dostępny księgozbiór w Łodzi; znajduje się w nim wiele pozycji unikatowych i cennych, m.in. oryginalny list Marcina Lutra, autograf Czesława Miłosza, dzieło Kopernika Kronika świata. W 11 oddziałach bibliotecznych pracuje ponad 100 osób. Od 1 stycznia 1998 r. opisy bibliograficzne wszystkich książek wprowadza się do bazy komputerowej systemu HORIZON. Ok. 90% opisów znajduje się jeszcze w katalogu kartkowym. W 1994 r. Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego była inicjatorem Konsorcjum Bibliotek Łódzkich, co umożliwiło skorzystanie z dotacji Fundacji A. Mellona. Od 2001 r. Biblioteka należy do Centrum Haseł Wzorcowych i współpracuje z NUKatem. Dyrektor Jan Janiak opowiedział nam o najgorliwszym czytelniku rektorze Uniwersytetu Łódzkiego w latach 1959-1962, prof. Adamie Szpunarze (1913-2002), który codziennie z samego rana (często czekał przed drzwiami biblioteki przed przyjściem bibliotekarzy) przychodził do czytelni czasopism, aby zapoznać się z prasą codzienną polską i międzynarodową. Czytelnia ta po śmierci prof. Szpunara została nazwana Jego imieniem.

Wizyty w bibliotekach Politechniki i Uniwersytetu były najważniejszymi punktami naszej dwudniowej wycieczki, ale ważne dla nas było także poznanie miasta, jego historii i zabytków, jak również naszych kolegów z bibliotek łódzkich, z którymi na co dzień często współpracujemy chociażby "wirtualnie". Naszą wizytę w Łodzi zakończyliśmy obiadem w Centrum Konferencyjnym i pełni wrażeń udaliśmy się w drogę powrotną do Wrocławia.

Serdeczne podziękowania należą się Dyrekcjom bibliotek, które tak gościnnie nas przyjęły oraz ich pracownikom za poświęcenie nam cennego czasu, Dyrekcji Biblioteki Politechniki Wrocławskiej za podtrzymywanie idei wspólnych wycieczek, a w szczególności Pani dyrektor mgr Annie Uniejewskiej za sprawną organizację tak wspaniałego wyjazdu szkoleniowego. A za rok... może odwiedzimy książnice w Lublinie, Zamościu.

 Początek strony



Bibliotekarze Politechniki Wrocławskiej z wizytą w naukowych książnicach łódzkich / Marek Dubiński// W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny] / red. naczelny Bożena Bednarek-Michalska. - Nr 7/2005 (68) sierpień/wrzesień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa] : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich KWE, 2005. - Tryb dostępu: http://www.ebib.pl/2005/68/dubinski.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187